توضیحات

ویرایش
خراسان را مهد تمدن و خواستگاه اولی بسیاری از اقوام و نژاد‌های ایرانی باید دانست. پتانسیل‌های منطقه در اقتصاد کشاورزی باعث شد حدود ۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح پارت‌ها خراسان را به عنوان مرکز تجمع و کانون جمعیتی انتخاب نمایند رفته رفته با ایجاد تحوّلات در حیات اقتصادی و اجتماعی خود اولین هسته‌های شهری را در این منطقه پایه گذاری کردند.۶۷ سال پس از مرگ اسکندر در سال ۲۵۶ قبل از میلاد _ اشک اول پادشاه پارتی در سرزمین خراسان در برابر سلوکیان طغیان نمود و باعث بیرون راندن آنها از ایران شد و مقدمات تشکیل دولت اشکانی را پایه گذاری کرد. خراسان در در ساسانیان به چهار ربع یا بخش تقسیم شده بود که هر یک مرزبانی جداگانه داشت . این چهار بخش عبارتند بودند از بخش مرو شاهگان ،بخش بلخ ، بخش هرات ، پوشنگ و سگستان و نیشابور . استناد به بحث فوق که گویای تمرکز اقوام ایرانی به خصوص پارت‌ها در خراسان و ایجاد مرکز زیستی در این منطقه است ، میتواند سابقه تمدن خراسانی را که غنای چند هزار ساله دارد ، تعریف نماید ؛ به عبارتی دیگر خراسان قدیم یا مرکزیت شهر‌های مرو ، بلخ ، هرات و نیشابور را می‌توان در دوره قبل از اسلام جزو سامان یافت‌ترین مرکز تولید و تکوین تمدن ایرانی دانست . پس از ورود اسلام به ایران و خراسان در قرون اول و دوم هجری همچنان خراسان به دلیل استقرار جاده مشهور ابریشم و مجاورت با ملل و اقوام گوناگون محل ارتباط ...مشاهده کامل متن اختلاط و رقابت فرهنگ‌ها و اقوام مختلف بود است تا آنجا که تنوع نژادی و قومی را در این منطقه به همراه داشته است . سفر حضرت رضا (ع) به خراسان که از ابعاد سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی قابل بررسی است و سپس وفات آن حضرت در نوغان موجب پیدایش فصل جدیدی از تکوین لایه‌های متنوع فرهنگی در مجموعه‌های زیستی ولایت توس به خصوص نوغان به عنوان هستهٔ اولی شهر مشهد شد. شکل گیری مشهد الرضا در سال ۲۰۳ قمری مجموعه زیستی شامل دو آبادی نوغان و سناباد را تحت تاثیر قرار داد پذیرش گروه‌های مختلف جمعیتی ، که مشهد را موطن خود اختیار نمودند و حالا تجارت و کشاورزی تنها انگیزه‌شان نبود بلکه بر عقاید مذهبی خویش و قداست جوار آن حضرت نیز تکیه دشتنف ، در این مجموعه به تدریج باعث پیدایش مشهد کنونی در طول هزار و دویست سال شده است.
این تکثیر جمعیتی را که در برگیرندهٔ نژاد‌های مختلفی است ، می‌توان به سه گروه عمده نژادی تقسیم نمود
گروه اول ، مردم بومی مشهد بودند که بیشتر در محلات قدیم مشهد سکونت داشتند و اکثر آنها شغل تجارت و زراعت داشته و یا در رشته‌های دیگر فعالیت میکردند . گروه دوم را مجاورین تشکیل می‌دادند مردمی که شوق زیارت و مجاورت آستان مقدس رضوی آنان را به ماندن در این دیار و داشته بود . گروه سوم ، از طوائف مختلف تشکیل شده بود که در گذشته برای پاسداری و نگه داری مرز‌های خراسان از نواحی غرب کشور به این منطقه کوچ داده شدند و به زبان پارسی و زبان ترکی صحبت میکردند و با حفظ ادب و رسوم ایلی خود به شغل زراعت و دامپروری مشغول شدند.
موضوع قابل توجه در بررسی قومیت‌ها و نژاد‌های مختلف در شهر مشهد حضور اقوام ارامنه و یهودی در این شهر است که اغلب در دوره نادر شاه افشار در پی سیاست اسکن اجباری این گروهها به منظر شکستن جو مذهبی مشهد و رفع برخی نیاز‌های خاص سپاهیان نادر شاه به مشهد کوچانده شدند. جمعیت این گروه که از ارامنه نخجوان ( و شاید یهودی)بودند ، حدود هزار خانوار نقل شده است که چون در داخل باروری شهر برای آنها مکان خاصی نبود اغلب در بیرون " دروازه پایین خیابان" اسکن یافتند و در آن محل برای ادای مناسک مذهبی خود به قولی کلیسا ساختند و خمخانه و شراب خانه ایجاد کردند که تغییری جدی در نظام مذهبی مشهد به وجود آورد. در در قاجار نیز در پی جدایی شهر‌های هرات ، مرو ، میهنه و ... پذیرای کوچ گروهی از مردم ایرانی تبار و شیعه مذهب در شهر‌های مزبور گردید که به تدریج بر تنوع قومی فرهنگی این شهر افزودند . هر یک از این گروه‌های مهاجر در محلی ویژه ساکن می‌شدند ؛ از جمله در سال ۱۲۲۳ قمری پس از بیرون رفتن مرو از دست حکام ایرانی ، هزار خانواده مروی به مشهد آمدند که تا کنون نیز در این شهر و اطراف آن دارای تکیه مسجد و محله هستند . جدا شدن هرات نیز به همین شکل باعث مهاجرت گروههای بسیاری از مردم هرات به مشهد شد که اعقاب آنها با نام‌های خانواد‌گی خراسانی و هروی هنوز در شهر مشهد زندگی میکنند . گروهی کشمیری نیز از قرون قبل در یکی از محلات شرقی مشهد ساکن بودند. حتی بخارایی‌ها قندهاریها و سمرقندیها نیز در شهر مشهد ساکن و صاحب محلی شدند که هنوز نیز هستند . موضوع قابل توجه در بررسی نژاد‌ها و قومیت‌های ساکن در شهر مشهد ، بررسی نامهای خانواد‌گی مردم حال حاضر مشهد است که بعد از دستورالعمل سازمان ثبت احوال در دوره پهلوی اول اغلب مردم آن دوره با استناد به مکان و موطن اصلی خود که از آنجا به مشهد مهاجرت نمودند نام خانواد‌گی خود را انتخاب کردند که نسل به نسل، منتقل و در زمان حاضر باز ماندگان آنان نیز همین نامها را به صورت اصلی یا پسوند دنبال فامیل خود برگزیدند.
نام‌های خانواد‌گی هراتی ، مروی ، بخارایی ، قندهاری ، کشمیری ، بجنوردی و ... از این گروه نام‌ها هستند . گروه دیگری از اغوا که در مشهد به صورت پراکنده و آن هم در اطراف شهر ساکن هستند ، طایفه غر شمال یا غیر شمار و کولیها هستند. این گروه از کشور‌های هندوستان و پاکستان به ایران و سایر کشور‌های جهان رفتند . کولیها را چون مکان و مسکن دست جمعی و ثابت و وابستگی قومی و قبیله نداشتند در سر شمریهی قدیم به حساب نمیاوردند بدین جهت به آنها غیر شمار می‌گفتند. غیر شمار‌های مشهد در زمان قاجار بیشتر ساکن " کوچه سیاوون" بودند ولی در زمان حاضر در بیابان‌های اطراف خواجه ربیع و روستای طرق در چادر‌ها و الونک‌ها زندگی میکنند.
منبع :http://www.mashhadsir.com/component/content/article/40-farhange-mardome-mashahad/97-nejade-mardom-mashahad

جاذبه های گردشگری مشهد

حرم امام رضا (ع)

حرم امام رضا (...

مشهد واژه مختصر مشهد الرضا و به معنی محل و مکان شهادت و نام شهری است که به مرکزیت مدفن امام رضا (ع) در سناباد شکل گرفته است. در آغاز قرن سوم در قسمتی از قدیمی‌ترین بخش مشهد کنونی، در قریه ای به نام سناباد واقع در حاشیه نوغان از ولایت توس، کاخ حمید بن قحطبه ( والی سابق خراسان ) در وسط ب...

اطلاعات | نقشه | مسیر
غار مغان

غار مغان

غار مغان در ۳۵ کیلومتری شهر مشهد و در جنوب روستای مغان واقع شده‌است.این غار دارای دو دهانه‌است. ارتفاع آن از دریا ۲۹۱۰ متر می‌باشد. درون غار آثار استالاگمیت و استالاکتیت و چندین حلقه چاه وجود دارد که عمق یکی از این چاه‌ها ۲۵ متر می‌باشد. همچنین در این غار پرتگاهی به عرض ۳۵ سانتیمتر و بر...

اطلاعات | نقشه | مسیر
بوستان طبیعی هفت حوض

بوستان طبیعی ه...

یکی از جاذبه‌های گردشگری جنوب‌شرقی مشهد، بوستان هفت حوض با وسعت ۵۷۰ هکتار می‌باشد، که از نظر موقعیت در هفت کیلومتری این شهر واقع گردیده است. نام این بوستان به دلیل حوضچه‌های طبیعی است که در طی سال‌ها و قرون متمادی با وجود ریزش آب از ارتفاع و نوع کانی ایجاد شده است. به طوری که اولین حو...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آرامگاه نادرشاه

آرامگاه نادرشا...

آرامگاه نادرشاه بنایی است در مجموعه باغ موزه نادری در شهر مشهد که به یادبود نادرشاه افشار در سال ۱۳۴۲ خورشیدی توسط هوشنگ سیحون طراحی و ساخته شده‌است. انجمن آثار ملی طرح مقبره نادر شاه افشار را در اسفند ماه 1333 به مسابقه گذارد. در مرداد ماه 1334 طرح هوشنگ سیحون برنده مسابقه اعلام شد و ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پارک ملت مشهد

پارک ملت مشهد

مساحت این پارک ۷۲۰ هزارمترمربع است. پارک ملت بزرگترین پارک مشهد و یکی از زیباترین پارکهای ایران به شمار می‌رود. این پارک دارای شهربازی، تاسیسات ورزشی و فضای سبز بزرگی است. پارک ملت این پارک که در غرب مشهدو در ضلع شمال غربی میدان آزادی واقع شده است بزرگترین پارک در محدوده شهرستان مشهد می...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پارک وکیل آباد مشهد

پارک وکیل آباد...

پارک وکیل آباد از تفرجگاه‌های قدیمی و زیبای مشهد است که در در جنوب غربی مشهد و انتهای بلوار وکیل اباد واقع شده و با بلوار عریض و زیبای وکیل آباد به میدان آزادی مرتبط می‌شود . وکیل آباد به علت قدمت خود و قرار گرفتن در دره ای با صفا و هوای مطبوع از دیر باز مورد توجه اهالی شهر و مسافران ب...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مسجد گوهر شاد

مسجد گوهر شاد

مسجد گوهرشاد، در جنوب حرم علی بن موسی (رضا) در شهر مشهد ساخته شده‌است.این بنای تاریخی در جنوب حرم مطهر رضوی قرار دارد و به رواق‌‌های دارالسیاده و دار الحفاظ متصل است. این مسجد در سال ۸۲۱ ه. ق به دستور گوهرشادآغا همسر شاهرخ از پادشاهان تیموری بنا شده‌است. به دلیل ظرافت و زیبایی کاشی‌کا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آرامگاه فردوسی

آرامگاه فردوسی

مجموعه فرهنگی باغ آرامگاه فردوسی در فاصله بیست کیلومتری شهر مشهد به طرف قوچان راه دو طرفه می‌شود و یکی از این راه‌ها در جهت شمال به وسیله بلواری به نام پردیس به طول ۷ کیلومتر به باغ آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی می‌رسد در مسیر و پیش از رسیدن به آرامگاه حکیم فردوسی از کنار شهر تاریخی «تا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم مشهد

گویش محلی خراسان رضوی

گویش محلی خراس...

سرزمین خراسان را اقوام چندی است با زبان‌ها ، لهجه‌ها و گویش‌های گوناگون که برخی از آن گویش‌ها و وجه‌ها برای مردم امروز نا آشناست. همان زبان و لهجه‌ای که تا نیم قرن پیش ، پدرانمان با آن سخن می‌گفتند ، مردم امروز، آن را از یاد برده اند. لهجه و لغاتی که در محلات مرکزی و پایین شهر آخرین رو...

اطلاعات
اخلاق و روحیات مردم مشهد

اخلاق و روحیات...

همان طور که در بررسی اقوام و گروه‌های مقیم مشهد به آن اشاره شد این شهر به دلیل وجود برگه مقدس امام رضا (ع) و همجواری با راه ابریشم و قابلیت‌های کشاورزی از قدیم خصلت مهاجر پذیر بودن را به صورت یک ویژگی جدائی نا پذیر هویتی داشته ، تا جایی که می‌توان مشهد را شهر ۷۲ گروه و ملت و التقاطی از ...

اطلاعات
نژاد و گروه بندی قومی مشهد

نژاد و گروه بن...

خراسان را مهد تمدن و خواستگاه اولی بسیاری از اقوام و نژاد‌های ایرانی باید دانست. پتانسیل‌های منطقه در اقتصاد کشاورزی باعث شد حدود ۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح پارت‌ها خراسان را به عنوان مرکز تجمع و کانون جمعیتی انتخاب نمایند رفته رفته با ایجاد تحوّلات در حیات اقتصادی و اجتماعی خود اولین هس...

اطلاعات
ترانه‌های محلی خراسان رضوی

ترانه‌های محلی...

ترانه‌ها و اشعار محلی ، واگویه‌ای از نظام و فرهنگ رایج در آن منطقه است . در این ترانه‌ها اغلب شاخصهای جتمی دلبستگیها و تعلقات زنان و مردان در غالبی منظوم به لهجه و گویش محلی ادا میشود . کنکاش و جستجو در نظام خلق این منزومت فرهنگی به پژوهشی وسیع نیازمند است و تنها به نمونه‌ای از ترانه‌ها...

اطلاعات
شله مشهدی

شله مشهدی

شله مشهدی که در مشهد فقط با نام شُله شناخته می‌شود، غذایی از خانواده آش‌ها است. مواد اصلی این غذا گوشت، حبوبات و ادویهٔ فراوان است که می‌توان برای خوشمزه و مقوی‌تر شدن این غذا، مقداری مغز قلم گاو به آن اضافه کرد. این غذا عموما در پایان مراسم مذهبی یا سوگواری بین مردم توزیع می‌شود. این ...

اطلاعات
لباس محلی مردم خراسان رضوی

لباس محلی مردم...

در اکثر روستاهای ایران، خراسان و مشهد به دلیل نقش پر رنگ دامداری و کشاورزی در زندگی روزمره از نقوشی که به نوعی اشاره به این عوامل دارد، استفاده می‌کنند. به طور کلی عواملی مانند جنسیت، شرایط جغرافیایی، سن، موقعیت اجتماعی، شرایط تاریخی و اعتقادات و آداب و رسوم از جمله عواملی است که در فرم...

اطلاعات
دیگچه مشهد

دیگچه مشهد

دیگچه مشهدی یکی غذاهای سنتی و محلی مشهدی‌ها است که بیشتر در ماه‌های محرم و صفر پخته می‌شود. مواد لازم : گلاب نصف پیمانه کره 30 گرم پودر هل 1 قاشق غذا خوری زعفران به مقدار دلخواه برنج 2 پیمانه شیر 1 لیتر و نیم شکر 4 پیمانه طرز تهیه : برنج را یکی دو ساعت نم کنید . بعد با کمی آب...

اطلاعات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.