توضیحات

ویرایش
یکی از شعبات زبان فارسی میانه (پهلوی) زبان رایج مردم ایران در دوره پیش از اسلام است.
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) - منطقه گیلان، ابراهیم پور داوود در مقدمه‌ای که در سال 1332 خورشیدی بر اولین فرهنگ گیلکی تالیف دکتر منوچهر ستوده نوشته، درباره‌ی گویش گیلکی نوشت: لهجه‌ی گیلکی که واژه‌های برخی از سرزمین‌های آن در این کتاب گردآوری شده، یکی از لهجه‌های باستانی و پرمایه‌ی ایران است، بسیاری از واژه‌های آن با اندک تفاوتی در اوستا هم موجود است، هیات لغت‌های پهلوی یعنی زبان رایج روزگار ساسانیان در آن فزون و فراوان دیده می‌شود.
جهانگیر سرتیپ‌پور که در کتاب « ویژگی‌های دستوری و فرهنگ واژه‌های گیلکی» مبانی دستوری و گرامری گویش گیلکی را تدوین کرده، تعدادی از واژه‌های بازمانده از زبان اوستایی و پهلوی از گیلکی را به دست داده که از آن جمله عبارتند از الف: اوستایی - وارش (باران)، ورف (برف)، هیست (خیس)، خوشک (خشک)، ولگ (برگ) و راما (داماد). ب : پهلوی - خانی (چشمه)، آهین (آهن)، کج (ابریشم)، مانگه (ماه)، مانگتاب (ماهتاب)، امبست (غلیظ)، توم (بذر برگزیده برنج کاری).
جکتاجی یکی از زبان‌شناسان گیلانی در این خصوص به خبرنگار ایسنا گفت: چون زبان پهلوی از خانواده‌ی زبان‌های هند و اروپایی است، گویش گیلکی نیز به سبب هم ریشگی با زبان پهلوی تابعه، گرامر و دستور زبان‌های اروپایی است، به طوری که در گویش ...مشاهده کامل متن گیلکی همانند زبان‌های اروپایی مضاف‌الیه مقدم بر مضاف می‌آید، مانند جنگله میان (درون جنگل) و یا شهر درون (توی شهر) و در اضافه‌ی ملکی نیز به صورت گرامر زبان‌های غربی است، مانند؛ می‌اسب (اسب من).
وی ادامه داد: در گویش گیلکی همانند زبان فارسی واژه‌های بسیاری از زبان‌های بیگانه راه یافته که از جمله‌ی آنها زبان عربی است که برخی واژه‌های آن در لهجه‌های گوناگون مردم گیلان تعریب شده است. بعنوان مثال: واژه‌های قبول، رسول، قهر، غروب، محمد، بصورت: قوبیل، رسول، قار، غوروب یا غوریب و ماء مد درآمده است.

وی اذعان کرد: گذشته از آن پاره‌ای از لغات عربی به صورت معادل گیلکی در آمده و یا به تعبیری دیگر به گیلکی ترجمه شده است. مانند وضو که تبدیل به «دست نماز» و اسهال به «شکم روش» و سجاده به «جانماز» ترجمه شده است.
جکتاجی خاطرنشان کرد: همچنین این لهجه از زبان آذری و زبان‌های اقوام ترک و مغول نیز واژه‌ها و کلماتی گرفته است.
به گزارش ایسنا، در سده‌های اخیر از راه دریای خزر مقدار زیادی از واژه‌های روسی و تاتاری وارد زبان مردم این سامان شده است. مانند آبوشکا (پنجره شیشه‌ای)، بانکا (پیت حلبی، پیت نفت)، بوت (نیم چکمه لاستیکی)، زاموسکا (بتونه)، کانکا (ماشین برنج کوبی)، پراخوت (کشتی)، فایتون (درشکه)، ماتور (موتور)، ناسوس (تلمبه)، گارشوت (لگن بچه)، لوتکا (کرجی، قایق)، فوکا (پیراهن، شلوار و کفش سرخود صیادی) ، رزین (لاستیک)، زاکاس (سفارش غذا).
گویش گیلکی با تمامی محدودیت جغرافیایی خود به چند لهجه‌ی فرعی تقسیم می‌شود که شامل گیلکی بیه پس (باختر سفیدرود) یعنی زبان مردم رشت و فومن و حواشی آن و گیلکی بیه پیش (خاور سفیدرود) که گویش مردم لاهیجان و رودسر و نواحی اطراف آن است. به طوری که این دو تیره از لحاظ ادای کلمات و برخی ویژگی‌های دستوری و لغوی تفاوت‌های نسبتا زیادی دارند، تا جایی که ساکنان این دو منطقه به دشواری مقاصد همدیگر را درک می‌کنند.
استاد جعفر خمامی‌زاده زبان شناس گیلانی در این باره به ایسنا گفت: گویش گیلکی در نقاط مختلف گیلان همسان نیست. مثلا واژه‌های گیلکی رشتی با واژه‌هایی که در شرق گیلان بکار می‌رود، در موارد بسیاری فرق می‌کند و این اختلاف گاهی بسیار محسوس است، تا حدی که فهم گویش مردم روستاهای شهر لاهیجان را برای مردم رشت یا نواحی مغرب رشت بس دشوار و احیانا غیرممکن می‌کند.
وی ادامه داد: با توجه به این فرق‌های فاحش، گویش گیلکی را به دو شاخه‌ی جدا از هم، یعنی گیلکی بیه پس (گویش نواحی باختری سفیدرود مانند: انزلی، صومعه‌سرا، فومن، رشت و غیره) و گیلکی بیه پیش (گویش مردم نواحی شرقی سفیدرود مانند: لاهیجان، رودسر، و اشکور پایین و جز آن) تقسیم می‌کنند.
وی خاطرنشان کرد: در دیگر نقاط گیلان، با گویش‌های دیگری روبرو می‌شویم: مثلا در سرزمین‌های تالش و ماسوله گویش تالشی، در کوهپایه‌ها گویش گالشی، در عمارلو شاخه‌ای از گویش کردی بنام کرمانجی و در باختر و جنوب باختری و شمال باختری و روستاهایی از رودبار زیتون و فاراب و عمارلو گویش تاتی را می‌شنویم.
گویش مردم گیلان گیلکی است گویش گیلکی وابسته به زبان‌های ایرانی است که قرنها و هزاره‌ها در برابر نفوذ فرهنگ اقوام بیگانه موجودیت خود را حفظ کرده است گویش گیلکی خود به دو شاخه کلی گیلکی رشتی و لاهیجانی تقسیم میشود شاید بتوان رودخانه سفید رود را مرز مشخص کننده محدوده‌های این دو گویش محسوب کرد .
گویش گیلکی شرق و غرب گیلان از نظر واژگان و گاه از نظر صرف افعال و فونتیک (بیان صوت و آوا )اختلافاتی جزیی با یکدیگر دارند برخی از لغات گیلکی با لغات زبانهای ایرانی کهن مانند اوستایی پهلوی و نیز دری کهن مشابه و هم ریشه است . گویش مردم گیلان، گیلکى و از گویش‏هاى زبان پهلوى مى‏باشد، گیلکى خود به چند شعبه تقسیم مى‏شود که با یکدیگر اندکى اختلاف دارند. این گویش در ناحیه شرقى و غربى استان از یکدیگر متمایز مى‏باشند.
به گویش ناحیه شرقى استان بیه‏پیش و به گویش ناحیه غربى بیه‏پس مى‏گویند.
گویش بیه‏پس در رشت، بندر انزلى، لشت نشاء، صومعه سرا و کوچصفهان و گویش بیه‏پیش در لاهیجان، لنگرود، رودسر رایج است. البته در گیلان گویش‏هاى دیگرى مانند تالشى در نواحى ماسال، اسالم، شاندرمن، تالش و دولاب رایج مى‏باشد.
همچنین گالشى، گویش رایج مردم کوهپایه، تاش لهجه مردم رودبار است و عمارلویى‏ها به لهجه کرمانجى صحبت مى‏کنند.
گویش گیلکى داراى ویژگى خاصى مى‏باشد از جمله خصایص آواى گیلکى عبارتند از: ممدود به صورت الف مقصور تلفظ مى‏شود مانند: جان: جن، از دیگر ویژگى‏هاى آن تبدیل حروفى است که نزدیکى آوایى دارند، مثلاً به جاى باز، واز ـ گاو، گاب ـ برف، ورف ـ سوراخ، سولاخ تلفظ مى‏شود.
در این گویش بر خلاف فارسى صفت غالبا پیش از موصوف مى‏آید مانند سیفید مسجد و پیله دریا.
همچنین، هاى ملفوظ که پس از الف ممدود مى‏آید در تلفظ حذف مى‏شود مانند: گناه، گنا ـ پادشاه، پادشا.
همچنین زبان ترکى آذرى در بین اقوام ترک آذرى مقیم این استان متداول است. در شهرهایى چون تالش، آستارا، رشت، رضوانشهر و بندرانزلى اقوام ترک آذرى سکونت دارند و با این زبان تکلم مى‏نمایند.
در منطقه رودبار گیلان نیز اقوام تاتى و کرد سکونت دارند که با زبانهاى تاتى و کردى تکلم مى‏نمایند.
در شهرهاى رشت و بندرانزلى اقلیتى از ارامنه سکونت دارند که به زبان ارمنى تکلم مى‏نمایند.

منابع :http://isna.ir/fa/news/
http://af.samta.ir/
http://www2.edarekolgilan.sso.ir/

جاذبه های گردشگری رشت

عمارت کلاه فرنگی

عمارت کلاه فرن...

عمارت کلاه فرنگی از جمله آثار دوره قاجاریه شهر رشت است و در ضلع جنوبی باغ محتشم این شهر قرار دارد. این بنای چوبی حدود ۲۰۰ سال است که رطوبت ۹۵ درصدی وبرفهای سنگین و زلزله‌ها را دوام آورده و هنوز استوار بر چهره رهگذران لبخند می‌زند . این عمارت بنایی فاخر و به یادگار مانده از اواخر دوران ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پارک جنگلی سراوان

پارک جنگلی سرا...

پارک جنگلی سراوان درنزدیکی شهرستان رشت قرار دارد و از امکاناتی همچون پارک بازی کودکان – کلبه‌های اقامتی و پارکینگ برخوردار می‌باشد. پارک جنگلی سراوان به مساحت 1487 هکتار با داشتن طبیعتی بسیار زیبا و چشمگیر در قسمت غربی جاده رشت به قزوین و در فاصله 17 کیلومتری از مرکز استان واقع گردیده ک...

اطلاعات
کاروانسرای لات

کاروانسرای لات

در مسیر جاده اصلی ارتباطی شمال کشور به مرکز، در نزدیکی شهر رشت و در منطقه سراوان، کاروانسرای قدیمی معروف به کاروانسرای لات قرار گرفته است که معماری زیبای آن نظر هر خوش ذوقی را به خود جلب می‌کند. لات در لغت به معنی زمین صاف و هموار کنار رودخانه است و به نظر می‌رسد چون این کاروانسرا در ا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آرامگاه میرزا کوچک خان

آرامگاه میرزا ...

یونس معروف به میرزا کوچک فرزند میرزا بزرگ در سال ۱۲۵۷ ه. ش. در محله قدیمی استادسرا شهر رشت در خانواده‌ای متوسط چشم به جهان گشود. پدر و مادر وی از خاندان «رشوندی»های الموت قزوین بودند. وی سنین آغاز عمر را در مدرسه حاجی حسن واقع در صالح آباد شهر رشت و مدرسه جامع به آموختن صرف و نحو و تحصی...

اطلاعات | نقشه | مسیر
خانه میرزا کوچک خان

خانه میرزا کوچ...

سال ۱۲۵۷ هجری شمسی، یونس استاد سرایی مشهور به میرزا کوچک خان جنگلی از مبارزان انقلاب مشروطه، رهبر جنبش جنگل و از نخستین رهبران تنها جمهوری شوروی سوسیالیستی در ایران ومشهور به جمهوری سرخ گیلان در خانه ای از شهر سبز رشت به دنیا آمد. یونس استادسرایی مشهور به میرزا کوچک خان جنگلی از مبارزا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
موزه‌ی میراث روستایی گیلان

موزه‌ی میراث ر...

موزه‌ی میراث روستایی گیلان در زمینی به مساحت حدود ٢٦٣ هکتار، در پارک جنگلی سراوان، واقع در کیلومتر ١٨ جادۀ رشت- تهران در دست اجراست. فکر تأسیس این موزه برای نخستین بار پس از زمین لرزۀ خرداد ١٣٦٩ گیلان- زنجان، که روند تخریب بناهای سنتی را شدت بخشید،توسط دکتر محمود طالقانی شکل گرفت. اما ف...

اطلاعات | نقشه | مسیر
موزه گنجینه رشت

موزه گنجینه رش...

ساختمان موزه رشت بنایی است با قدمتی 70 ساله که در زیرزمینی به وسعت 700 متر مربع و با زیربنای 560 متر مربع در خیابان طالقانی ( بیستون ) این شهر واقع شده است. این بنا در گذشته به میرزا حسین خان کسمائی آزادیخواه، شاعر و روزنامه نگار معروف و از رجال دوره مشروطیت و نهضت جنگل تعلق داشت و در ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
خانه تاریخی قدیری

خانه تاریخی قد...

خانه تاریخی قدیری رشت نمادی از معماری دوران قاجاری می‌باشد که در ضلع شرقی محله کیاب و سبزه میدان شهر رشت قرار دارد. این ملک تا نهم تیر ماه سال 1344 در اختیار محمد حسن و نصر الله همدانی بود و در آن تاریخ به فریدون نصیری فروخته شد و او در همان سال ملک را بنام همسرش خانم اکرم قدیری کرد. ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم رشت

لباس محلی گیلان

لباس محلی گیلا...

لباس محلـی گیـلان میـراث جهـانـی ایرانیان با زیبایی که از روح نیاکان این خاک در آن به امانت مانده اسـت باید به عنوان یک هویت ملی حفظ شود. این لباس جزو چهار لباس منتخب دنیا در المپیک جهانی شناخته شد. زنان روزگاران کهـن گیـلان بـا لـطافـت روحشان بهشت چشم را به تار و پـود پـارچـه رسوخ د...

اطلاعات
میرزا قاسمی

میرزا قاسمی

میرزاقاسمی یکی از غذاهای محلی استان گیلان است که توسط محمدقاسم خان والی حاکم رشت در زمان ناصرالدین شاه، ابداع شد و توسط وی نیز گسترش یافت و به نام او نیز اسم گذاری شد. میرزا قاسمی ( برای 4 نفر ) : بادمجان متوسط : 6 عدد ( کباب شده ) یک برش عمیق در بادمجان ایجاد کنید سپس در معرض حرارت م...

اطلاعات
باقالا قاتق ( باقلا قاتق - باقالی قاتق - خورش باقلا )

باقالا قاتق ( ...

باقالا قاتق مواد لازم: (برای 4 نفر) باقالی خشک کشاورزی(پاچ باقلا رشتی)=100 گرم شوید(شبت) خشک= 2 قاشق غذاخوری سیر= 3 الی 4 حبه تخم مرغ =2 عدد روغن= 2 قاشق غذاخوری آب= 2 لیوان زردچوبه-نمک- فلفل= به میزان دلخواه طرز تهیه: ابتدا باقالی خشک را 5 الی 6 ساعت قبل (معمولا یک شب تا ص...

اطلاعات
گویش گیلانی (گیلکی)

گویش گیلانی (گ...

یکی از شعبات زبان فارسی میانه (پهلوی) زبان رایج مردم ایران در دوره پیش از اسلام است. به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) - منطقه گیلان، ابراهیم پور داوود در مقدمه‌ای که در سال 1332 خورشیدی بر اولین فرهنگ گیلکی تالیف دکتر منوچهر ستوده نوشته، درباره‌ی گویش گیلکی نوشت: لهجه‌ی گیلکی ...

اطلاعات
ترشی تره

ترشی تره

ترشی تره یکی از غذاهای خوشمزه وگیاهی گیلان میباشد. مواد لازم : جعفری، گشنیز،تره ،اسفناج، برگ چغندر : ۱ کیلو برنج : ۱ قاشق غذاخوری آب :۱ پیمانه آب غوره یا آب نارنج:۱ پیمانه( ازگوجه سبزکوچک ترش هم می‌توان بجای ترشی در ابتدا داخل سبزی‌ها ریخت تا ترش مزه شود) سیر: ۱ بوته ویا برگ سیر...

اطلاعات
کباب ترش

کباب ترش

1-یک کیلو گوشت گوساله کبابی (ترجیحا فیله که چرب باشه ، اگر چربی دوست دارید ،آخه بعضی‌ها چربی گوشت رو دوست ندارند ولی من تا چربی نداشته باشه نمیخورم . گوشتتان هم بیات شده باشه یعنی یکی دو روز توی یخچال بمونه تا خوشمزه‌تر و نرم‌تر بشه ، گوشت تازه خیلی سفته ) این نکته رو هم یادآور میشم که ...

اطلاعات
پنیر برشته

پنیر برشته

در دسته‌بندی غذاهایی از نوع کوکو و املت، نوعی غذای محلی به نام «پنیر برشته» در بین اهالی شمال کشور هوادار دارد . مواد لازم برای ۲ تا ۳ نفر: پنیر صبحانه : ۱۵۰ تا۲۰۰ گرم شوید تازه ساطوری شده: ۲ قاشق سوپخوری پرویا ۱ فاشق مرباخوری سر خالی هم شوید خشک برگ سیر تازه اگر در دسترس بود یک قا...

اطلاعات
رشته خوشکار

رشته خوشکار

رشته خوشکار شیرینی مخصوص گیلانی‌ها که واقعا خوشمزه ودلچسب است که معمولاً آن را با چای می‌خورند. چرب و خیلی شیرین است. مغازه‌هایی که رشته خوشکار می‌فروشند آن را پیش رویتان تهیه و سرخ می‌کنند و داغ و برشته تحویلتان می‌دهند. مواد لازم: آب: 4 پیمانه مغز گردو چرخ شده: 100 گرم مغز هل سای...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم

محصولات رشت

ماهی سفید

ماهی سفید

ماهی سفید (از خانواده کپورماهیان) یکی از انواع ماهی‌های شمال ایران است که در دریای خزر و رودخانه‌های استان‌های گیلان و مازندران یافت می‌شود. این نوع ماهی از مرغوب‌ترین انواع ماهی شمال به حساب می‌آید. گرچه مزهٔ گوشت آن بسیار محبوب است سرو آن خالی از دشواری نیست چرا که استخوان‌های بسیار ر...

اطلاعات
ازگیل یا کونوس

ازگیل یا کونوس

کُنوس بِچِم یه پرپره می‌داهونه آو دِکَتَی کُنوس یا اَزگیل با نام علمی Mespilus germanica ، میوه‌ای است از خانواده گلسرخیان از سرده‌ی ازگیل‌ها (Mespilus) ، هم خانواده با سیب و گلابی و از جمله میوه هایی است که با فرهنگ گیلان عجین شده است و هر جا سخن از کُنوس به میان می‌آید به دنبال آن گی...

اطلاعات
تمشک یا بولوش

تمشک یا بولوش

میوه ای شبیه شاه توت و توت فرنگی است و به رنگ زرد یا سرخ مایل به سیاه یافت می‌شود. میوه تمشک ترش مزه بوده و به صورت خام یا پخته، شربت، کمپوت و ... خورده می‌شود.بوته تمشک در مناطق گرم و مرطوب، در جنگلها و صحراها می‌روید و گاهی آن را می‌کارند. تمشک درختچه‌ای از تیره گل سرخیان است که به ح...

اطلاعات
رشتی دوزی

رشتی دوزی

قلاب دوزی رشت که به رشتی دوزی معروف است یکی از هنر‌های اصیل بانوان شهر رشت در حال حاضر میباشد.قلابدوزی یکی از قدیمی‌ترین صنایع دستی شهر رشت است و عبارت است ازتزیین پارچه‌های ارزنده‌ی ضخیم از طریق رودوزی. بدین ترتیب که زمینه‌ی پارچه به وسیله‌ی نخ‌های ابریشمین تزیین می‌گردد. به عبارت دیگر...

اطلاعات
حصیر بافی

حصیر بافی

حصیر بافی یکی از هنرهای دستی اصیلی است که در بافت آن علاوه بر ذوق و هنر، عشق به طبیعت نیز موج می زند. این هنر از صنایع دستی و خانگی بسیار رایج در استان گیلان است و تولید انواع سبدها و حصیرها در اکثر نقاط این استان رواج دارد . حصیر در اندازه‌ها و شکل‌های مختلف بافته می‌شود و مصارف گوناگ...

اطلاعات
ماست گیلانی

ماست گیلانی

تهیه ماست کم چرب و چکیده به روش گیلانی که در گذشته بیشتر معمول بود، در زمان قدیم ماست فروش‌ها ماست کوزه ای را که خیلی هم چرب بود را از روستا یی‌ها در بازار روز می‌خریدند. سپس آن را داخل این خمره که به زبان محلی (نِرخه یانِره) نیز می‌گفتند می‌ریختند و کمی آب به آن اضافه می‌کردند بعد چ...

اطلاعات
صندوق بولاکی

صندوق بولاکی

صندوق بولاکی ، نوعی صندوق زیبا و پر نقش و نگار و خوش رنگ است که در تجارت با روس‌ها و در زمان امپراتوری تزارها به گیلان راه پیدا کرده است . مهاجرانی که با این اشیا وارد رشت می‌شدند ، در کاروانسرایی به نام « شالچی » اطراق می‌کردند و برای امرار معاش ناچار به کار بودند ، برخی از آنها به س...

اطلاعات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.