توضیحات

ویرایش

جاجیم بافی
معرفی و تعریف رشته
جاجیم پارچه ای ضخیم و کم عرض است که با استفاده از پودهای کلفت بافته میشود. رنگهای به کار رفته در جاجیم در 6 تا 8 رنگ و بیشتر از رنگهای سنتی و گیاهی و طرحها ی ساده وهندسی و اغلب به دو شکل راه راه و ستاره ای است.جاجیم‌ها اغلب به صورت نوارهایی با عرض 25 تا 30 سانتیمتر و طول 50 متر بافته میشوند. برای استفاده از جاجیم چند نوار کنار همدیگر دوخته میشوند تا پارچهای بزرگ فراهم شود.
سابقه فعالیت
پیشینه نساجی در ایران به استناد آثار مکشوفه در غاری نزدیک دریای خزر به حدود 6500 سال پیش از میلاد مسیح باز می‌گردد.
با توجه به کاربرد و رواج جاجیم بافی بر اساس نوع کاربرد آن در بین مردم استان و همچنین روایات نقل شده سابقه این هنر به طور دقیق مشخص نمی‌باشد.
وضعیت فعلی و فعالیت صنعتگران شاخص استان
در استان قزوین روستاهای مناطق الموت روستاهای گازرخان، اویرک وعلی آباد ودر بوئین زهرا ،دانسفهان و ضیا آباد به بافت آن می‌پردازند و به دلیل وجود عواملی چون کمبود مواد اولیه ارزان ودر دسترس ، نیروی انسانی علاقه مند به ادامه اشتغال به این حرفه و ... بافت آن رو به فراموشی می‌باشد
در الموت جهت تهیه جاجیم که مواد اولیه محصولات در ادامه ذکر خواهد گردید ، کلیه مواد به جز چند رنگ ، همه از مواد ومحیط طبیعی به دست می‌آیند. در رنگرزی بعد از اینکه ته رنگ زده می‌شود از رنگهای خریداری شده ،جهت رنگرزی استفاده می‌شود. « بُنه» یا « ته رنگ» از مواد گیاهی بومی است. رنگهای قرمز ، زرد و نارنجی و سیاه نیز از رنگهای طبیعی و گیاهی است و در خود محل ا نجام می‌شود . این رنگها از گیاهانی چون پوست گردو ( در گویش محلی « سیالِم » ) برگ درخت انگور (در گویش محلی« رَز » )، روناس ( در گویش محلی « روناسک » ) و نوعی گیاه خود رو به نام « قِلاچ خایه» و چند گیاه دیگر استفاده می‌شود. همچنین از زاج برای تثبیت رنگ استفاده می‌شود. برای تهیه سایر رنگها از رنگهای شیمیایی استفاده می‌شود.
پشم نیز از روستاهای الموت تامین شده و بعد از شستشو ، ریسیده و تاب داده می‌شود.
شیوه بازیافت جاجیم در مناطق روستایی با به کار بردن جاجیم‌های کهنه در دوخت « تَنگ » و« پالان » انجام می‌گیرد.
استان قزوین ،جهت حفظ و احیائ هنرهای سنتی اقدام به طراحی وارایه محصولات کاربردی نموده. طراحی و دوخت پرده و بالشت هایی ( کوسن ) که می‌تواند بر روی نیمکت‌های چوبی ، قرار گیرند و همچنین پاراوان از نمونه هایی هستند که جهت روزامد کردن صنایع دستی این استان طراحی شده و مورد استفاده قرار گرفته اند. (عکس 4)
خصوصیات بومی شامل مواد اولیه،شیوه‌های فنی تولید و نقش و رنگ
مواد اولیه:
عمده مواد اولیه در بافت جاجیم ، پشم‌های تابیده شده الوان است که در تارو پود آن بکار می‌رود. گاه بصورت دستریس توسط بافندگان تولید شده و گاه از کارخانه‌های ریسندگی تهیه می‌گردد. از نخ‌های پنبه ای در بافت پود نازک استفاده می‌شود.
نقش و رنگ:
بافت و چله کشی جاجیم در اکثر نقاط ایران شبیه به هم بوده و تفاوت آن در بکار بردن رنگ و نقش می‌باشد. نقوش جاجیم‌های الموت شامل: نقش ابری، اشکیو گلی (بلبلی) و ساده یا لت لتی( بدون نقش)می باشد
نقوش جاجیم‌های بویین زهرا ( ساده یا لت لتی) می‌باشد.
رنگهای بکار رفته در جاجیم :نارنجی ،زرد سیاه، سبز آبی، سفید، سورمه ای و کرم.
اندازه جاجیم : طول جاجیم‌ها 30الی 40 و حتی به 60متر هم می‌رسد و پهنای آن از 20 سانتی متر تا 35 سانتی متر متغیر است.و با توجه به کاربرد مختلف، جاجیم‌ها را بریده واز پهنا به هم می‌دوزند.
ابزار و تجهیزات:دستگاه جاجیم بافی ، دارای ساختمان ساده ای است مشتمل بر : کوجی، میخهای فلزی،سه پایه چوبی ،نورد، تخته چوبی جهت دفتین زدن ، قمیش،سرند، ماکو و ماسوره.
این دستگاه را می‌توان در میانه بافت جمع کردو پس از تغییر مکان در محلی دیگر، آن را دوباره برپا کرد، بدون اینکه به بافت آسیبی وارد شود.(عکس 2)
کوجی:در حین چله کشی با استفاده از نخهای پنبه ای تابیده شده بر روی چوبی که در قسمت تحتانی آن در زمین فرو رفته است به صورت گره خاصی ایجاد می‌شود.و وظیفه آن کنترل عرض جاجیم و جدا کردن تار‌های زیر ورو و ایجاد نقش می‌باشد.
میخهای چوبی و فلزی : در انتهای دستگاه برای محکم نگه داشتن گلوله رنگی استفاده میشود.
سه پایه چوبی:که اندازه آن به حدود یک متر می‌رسد برای نگه داشتن کوجی استفاده می‌شود که در قسمت پایین در زمین قرار دارد و بوسیله طنابهایی کوجی را نگه داشته است.
نورد : در قسمت جلوی دست بافنده قرار دارد که پس از چند سانت بافت ، پارچه بافته شده به دور آن پیچیده می‌شود.
تخته چوبی : که بلافاصله پس از هر بار عبور پود از بین تارها به آن ضربه وارد می‌شود تا تار و پود در هم تنیده شود.

قمیش : چوب یا( نی)که در حین چله کشی جهت جدا سازی تار‌ها و حفظ ضربدر بین آنها استفاده می‌شود و پس از چله کشی در بین تارها باقی می‌ماند. ودر پشت کوجی قرار دارد که با عقب و جلو رفتن آن بین تار‌ها فاصله ایجاد کرده که به آن چوب هاف هم می‌گویند. در بویین زهرا به آن دال آغاجی می‌گویند.
سرند: در قسمت انتهایی پس از چوب هاف قرار دارد که نخهارا دسته کرده تا در حین جابجایی مانع از گره خوردن تارها می‌شود.
ماکو : جعبه ای لوزی شکل چوبی است که داخل آن فضایی جهت قرار گرفتن ماسوره وجود دارد و به ماسوره کمک می‌نماید تا به راحتی در بین تارها عبور نماید.
ماسوره :از جنس نی یا چوب و اخیرا پلاستیکی است که نخ‌های پود بر روی آن پیچیده می‌شود.
شیوه بافت
بافت جاجیم پس از تهیه نخ ( نخهای تار به صورت گلوله شده) در رنگهای مورد نیاز،با چله کشی شروع می‌شود.چله کشی (چله دوانی) معمولا در فضایی باز با توجه به طول جاجیمی که قرار است بافته شود معمولا با طول تقریبی 20الی 15متر ایجاد می‌گردد، که با استفاده از چوب میخ‌های بلندی که در زمین به صورت یک چهار ضلعی قرار گرفته ، توسط دو نفر شخص چله دوان و شخصی که دارای مهارت بیشتری است به دور این چوب میخ ها،گردانده می‌شود. جاجیم با توجه به این که دارای چه نوع نقشی می‌باشد دارای کوجی مختلفی می‌باشد .اگر جاجیم دارای طرح ساده لت لتی است از یک کوجی استفاده می‌شود و تار‌های زیر و رو به وسیله کوجی از هم جدا می‌شود ویک تار از داخل حلقه ایجاد شده در کوجی و یک تار در بین حلقه‌ها قرار می‌گیرد.در این نوع، تعداد تار‌های رنگی به سلیقه شخص چله دوان بستگی دارد که پهن باشد یا باریک . در نوعی که دارای نقش می‌باشد شمارش تار‌ها بر اساس طرح و توسط دو کوجی صورت می‌گیرد. پس از اتمام چله کشی، چله‌ها را بر روی زمین دراز کرده، و به وسیله دو میخ فلزی بزرگ در یک طرف بر روی زمین محکم می‌کنند، و انتهای چله‌ها را به صورت گلوله ای بزرگ در می‌آورندو کوجی را که درحین چله کشی بر روی تار‌ها ایجاد شد، به کمک سه پایه چوبی نسبتا بلندی که در زمین فرو رفته و محکم شده توسط طناب آویزان می‌کنند. بدین ترتیب چله‌ها آماده برای بافت می‌باشد. کوجی در قسمت جلوی دست بافنده قرار دارد.که پس از هر بار رد شدن پود توسط ماکو از لابلای تارها و عمل بافتن به عقب هل داده می‌شود. برای اینکه بافتی صاف و بدون کم و زیاد شدن عرض پارچه داشته باشیم بهتر است فاصله کوجی تا آخرین رج بافت ،به یک اندازه باشد.
منبع :http://www.qchto.ir/?type=static&lang=1&id=76

جاذبه های گردشگری قزوین

کاخ موزه چهل ستون ( عمارت کلاه فرنگی )

کاخ موزه چهل س...

یکی از آثار مهم دوره صفوی در قزوین عمارت چهلستون یا کلاه فرنگی است که در وسط باغ بزرگی قرار دارد و تنها کوشک باقی مانده از مجموعه کاخ‌های سلطنتی روزگار شاه طهماسب است و در دور صفویه (زمانی که قزوین پایتخت بود) به کلاه فرنگی معروف بود. این کاخ بسیار زیباست و درست در مرکز شهر قزوین،در مید...

اطلاعات | نقشه | مسیر
قلعه الموت

قلعه الموت

قلعه الموت یکی از قلعه‌های منحصر به فرد تاریخی در ایران است. قلعه الموت در شمال شرقی روستای گازرخان(قصر خان) و بر فراز صخره ای به ارتفاع ۲۱۶۳ متر از سطح دریا که بلندی صخره از زمین‌های پیرامون خود 200 متر و گسترده دژ 20 هزار مترمربع می‌باشد قرار دارد. این کوه از نرمه گردن (میان نرمه‌لا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
خانه و حسینیه امینی ها

خانه و حسینیه ...

خانه‌های بر جای مانده قزوین جملگی مربوط به دوره قاجاریه بوده و شیوه معماری آن با تفاوت هایی همانند خانه‌های قدیمی دیگر شهرهای کهن ایران است که بنا به موقعیت جغرافیایی و مسائل فرهنگی و اجتماعی و مصالح سنتی موجود در منطقه یک یا دو طبقه ساخته شده و بیشتر این خانه‌ها شامل دو حیاط بیرونی و د...

اطلاعات | نقشه | مسیر
کلیسای کانتور

کلیسای کانتور

کلیسای کانتور معروف به برج ناقوس مجموعه‌ای است که در زمان اشغال ایران در جنگ جهانی دوم بدست روس‌‌ها در شهر قزوین ساخته شد. در دوره مشروطه، محوطه‌ای به نام کانتور در اختیار روس‌های تزاری قرار داشت که دفاتر اداری خود را در آن مستقر کرده بودند. کلیسای کانتور در داخل این محوطه توسط شرکت را...

اطلاعات | نقشه | مسیر
دریاچه اوان

دریاچه اوان

دریاچه زیبای اوان در نیمه شمالی الموت، در دامنه کوه خشچال، در فاصله ۷۵ کیلومتری قزوین و در میان چهار روستای اوان، وربن، زواردشت و زرآباد شهر قزوین قرار دارد. این دریاچه که بیش از هفتاد هزار متر مربع مساحت دارد، در ارتفاع هزار و هشتصد متری از سطح دریا واقع شده‌است. طول آن در طویل‌ترین ق...

اطلاعات | نقشه | مسیر
چشمه آبگرم خرقان

چشمه آبگرم خرق...

چشمه آبگرم خرقان ( ارشیاء ) در فاصله 95 کیلومتری قزوین در کنار جاده مواصلاتی قزوین – همدان قرار دارد. رسوب‌های دوران چهارم زمین شناسی اطراف چشمه را پوشانده اند. آب چشمه ارشیا از میان رسوب‌های کربناته که بر روی سازندهای آهکی دوره ائوسن قرار گرفته اند، بیرون می‌آید. در این منطقه، گسلی...

اطلاعات | نقشه | مسیر
چشمه یله گنبد

چشمه یله گنبد

یله گنبد دهی است از دهستان قاقازان بخش ضیا آباد شهرستان قزوین که در شمال غربی قزوین واقع شده است. در شمال ده مذکور به فاصله 15 کیلومتری آن با راهی سخت و کوهستانی چشمه ای است به نام آبگرم یله گنبد. این چشمه در کف دره ای که از آن رودخانه کوچکی عبور می‌کند و به شاهرود می‌ریزد از زمین خار...

اطلاعات | نقشه | مسیر
غار ولی گشنه رود (گورد)

غار ولی گشنه ر...

این غار در5 کیلومتری جنوب غربی روستای گشنه رود ازبخش رودبارشهرستان و سه کیلومتری جنوب گورد از بخش عمارلو قرار دارد. ارتفاع غار ولی گشنه رود یا گورد، 1620 متر از سطح دریا می‌باشد که حدود 250 میلیون سال قبل بر اثر انحلال سنگهای آهکی سازند روته تشکیل شده و متعلق به دوره پرمین و اواخردوران ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم قزوین

لباس محلی استان قزوین

لباس محلی استا...

پوشاک مردان استفاده از کلاه در گذشته بین مردان بسیار متداول بود و هر شخص به فراخور شغل و نیز وضعیت اقتصادی از نوعی کلاه استفاده می‌کرد. پیراهن‌ها معمولاً به رنگ سفید و ساده تهیه می‌گردید و تکمه یقه آن بر شانه چپ بسته می‌شد. در میان سینه چپ از شانه تا زیر سینه چاکی داشت. پس از آن پیرا...

اطلاعات
قیمه نثار (غذای سنتی قزوین)

قیمه نثار (غذا...

قیمه نثار (غذای سنتی قزوین) مواد لازم برای 4 تا 6 نفر گوشت مغز ران گوسفندی 500 گرم برنج 6 پیمانه زرشک 2 قاشق غذاخوری شکر ...

اطلاعات
قیمه آبدار قزوین یا دم کباب

قیمه آبدار قزو...

مواد لازم گوشت قیمه 500 گرم پیاز متوسط 2 عدد لپه 150 گرم رب گوجه فرنگی 2 ق.س سیب زمینی 2 عدد دارچین 1 ق.چ لیمو عمانی 4 تا 5 عدد نمک و فلفل و زردچوبه به میزان لازم پودر تخم گشنیز 2 ق.س پیاز داغ 3 ق.س زعفران دم کرده 1 ق.س چگونگی تهیه ابتدا کمی روغن درون ظروف می‌ریزیم...

اطلاعات
زبان و گویش مردم قزوین

زبان و گویش مر...

زبانهای رایج در منطقه عبارتند ازفارسی، تاتی، مراغی، کردی، لری، ترکی و رمانلوئی. زبان رایج شهر قزوین و نیز اکثر اهالی ساکن در بخشهای شرقی استان فارسی می‌باشد که درمحلات بافت قدیم شهر با سه گویش راری، مغلواکی و گوی میدانی در میان مردم متداول بوده است. لازم به ذکر است به جز زبان مراغی که...

اطلاعات
جشن فندق روستای یارود

جشن فندق روستا...

یارود یکی از روستاهای الموت غربی است این روستا در ۱۱ کیلومتری دهستان رجائی دشت و ۳۰ کیلومتری مرکز بخش رودبار شهرستان رازمیان از توابع استان قزوین قرار دارد این روستا دارای آب وهوای بسیار خوب و عالی می‌باشد و حدود ۳۰۰خانوار جمعیت دارد, کار مردم این روستا کشاورزی و به ندرت دامداری اس...

اطلاعات
جشن زغال اخته روستای هیر

جشن زغال اخته ...

روستای هیر یکی از خوش آب و هوا‌ترین نقاط کشور است که با جاده آسفالته در ۶۵ کیلومتری شمال استان قزوین و۱۱ کیلومتری شهر رازمیان واقع شده است این روستا به دلیل دارا بودن حدود ۳۵۰۰ نفر جمعیت ثابت و مهاجر ، از بزرگترین روستا‌های منطقه الموت غربی محسوب می‌شود. البته جمعیت زمستانی روستا به ...

اطلاعات
جشن گیلاس روستای هریف

جشن گیلاس روست...

هریف روستایی از توابع بخش الموت غربی شهرستان قزوین در استان قزوین است. روستای هریف درحدفاصل بین دو رودخانه به نامهای محلی هریف(کلین)درشمال وتوشادرشرق با شیبی نسبتاً زیاد به سمت رودخانه‌های کلین وتوشا گسترده شده است دورتا دور روستا توسط باغات خرمالو ، گیلاس و فندق احاطه شده واین امرب...

اطلاعات
جشن برنج رازمیان

جشن برنج رازمی...

رازمیان در منطقه رودبار شهرستان (الموت غربی) و در فاصله 65 کیلومتری شمال شرقی قزوین قرار دارد. وجود قلعه لمبسر، رودخانه نینه رود و شالیزارهای دره شاهرود از جاذبه‌های گردشگری این منطقه محسوب می‌شوند. نقل شده که رازمیان سابقه ای تا دوره ساسانیان دارد. و جزو منطقه دیلمان به شمار می‌رفت و ...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم

محصولات قزوین

جاجیم بافی

جاجیم بافی

جاجیم بافی معرفی و تعریف رشته جاجیم پارچه ای ضخیم و کم عرض است که با استفاده از پودهای کلفت بافته میشود. رنگهای به کار رفته در جاجیم در 6 تا 8 رنگ و بیشتر از رنگهای سنتی و گیاهی و طرحها ی ساده وهندسی و اغلب به دو شکل راه راه و ستاره ای است.جاجیم‌ها اغلب به صورت نوارهایی با عرض 25 تا 3...

اطلاعات
مسگری

مسگری

مسگری مسگری یکی از حرفه‌های سنتی است که در آن صنعتگر با چکش کاری روی مس با ابزارهای مختلف ،ظروف متنوعی همچون سینی،دیگ،مجمعه،پارچ و... می‌سازد روش کار:در گذشته و پیش از گسترش صنعت،صنعتگران شمش مسی را از ذوب ضایعات مسی و نورد آن با چکش کاری ،تهیه می‌کردند.و به طور عمده صنعتگران این حرف...

اطلاعات
گره چینی

گره چینی

گره چینی از زمانهای گذشته چوب یکی از عناصر دائمی مورد استفاده در معماری ایران بوده است. موقعیت ویژه ای که چوب به عنوان یکی از مصالح ساختمانی دارد و تنوع انواع آن باعث شده است تا از این عنصر استفاده‌های بسیاری شود که از پوشش پشت بام‌ها گرفته تا قالب‌های تزئینی، پنجره‌ها و ساخت اشیای فلز...

اطلاعات
آینه کاری

آینه کاری

آینه کاری از هنرهای بسیار قدیمی در ایران است که کاوشهای باستان شناسی گواه این مطلب می‌باشد. بازیافته‌های باستان شناسی در ایران نشان می‌دهد مردمی که در هزاره‌ی 4 ق.م در سیلک کاشان می‌زیسته اند از آینه سازی آگاهی داشته اند. این آینه‌ها گرد و از مس و تقریباً به شکل صفحه محدب بودند. آینه‌ها...

اطلاعات
پاپیه ماشه

پاپیه ماشه

«پاپیه ماشه اساساً واژه ای فرانسوی است در فرهنگهای لغات به معنی کاغذ فشرده شده آمده است و معمولاً به اشیای مقوایی که سطح آنها به وسیله‌ی مینیاتور تزئین و با لاک مخصوص پوشش یافته است اطلاق می‌شود. سابقه‌ی این هنر که در گذشته نقاشی روغنی یا نقاشی لاکی نامیده می‌شد،مشخص نیست. لیکن در آثار ...

اطلاعات
سفیدگری

سفیدگری

صنعت مسگری نیز از لحاظ سابقه تاریخی همپای آهنگری می‌باشد. چرا که بعد از ظرف و ظروف سفالین، این ظروف مسین بودند که جایگزین شده‌اند و مورد استفاده وسیع مردم قرار گرفتند به تبع وجود مسگری، لزوم سفیدگری را می‌طلبید و به اصطلاح در ارتباط کامل با هم بوده‌اند. در اوایل هزاره چهارم پیش از مسیح،...

اطلاعات
کارت‌بافی

کارت‌بافی

پَپَن‌بافی، هنری است که از زمان‌های بسیار قدیم در میان اکثر ملت‌های که پیشینه فرهنگی داشته اند، رواج داشته است. کارت‌بافی درمصر: شواهدی از نخستین کارت‌بافی‌ها در آفریقای شمالی، مصر، اروپای قرون وسطی، آسیا، ایسلند یافت شده است. گرچه کارت‌بافته‌های قدیمی در مصر و اسکاندیناوی کشف شد...

اطلاعات

سوغاتی‌های تهران (2)

قالی بافی یکی از صنایع دستی بسیار رایج استان تهران محسوب می‌شود که در مناطق روستایی این استان خصوصا در مناطق غیرشهری کرج، دماوند و شمیرانات رشد چشمگیری پیدا کرده است. البته در شهرل تهران نیز هنرمندان قالی بافی وجود دارند که عمده فعالیت خود را در زمینه چهره بافی، تابلوبافی و آثار حجم متمرکز کرده اند. اگر گذارتان به چهارراه ولی عصر خورد یک راسته فروش تابلوفرش و جاجیم و فرش‌های بسیار نفیسی وجود دارد که می‌توانید آثار این هنرمندان را در آنجا ببینید و در صورت نیاز خریداری کنید.
سوغاتی‌های تهران (2)
سوغاتی‌های تهران (2)

اطلاعات بیشتر...
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.