توضیحات

ویرایش
گره چینی
از زمانهای گذشته چوب یکی از عناصر دائمی مورد استفاده در معماری ایران بوده است. موقعیت ویژه ای که چوب به عنوان یکی از مصالح ساختمانی دارد و تنوع انواع آن باعث شده است تا از این عنصر استفاده‌های بسیاری شود که از پوشش پشت بام‌ها گرفته تا قالب‌های تزئینی، پنجره‌ها و ساخت اشیای فلزی، چوب مورد استفاده قرار گیرد.
هنرمندان با ذوق و خلاق ایرانی در جهت زیباتر شدن بناها و ساختمانها توانسته اند آثاری خلق کنند که هر کدام به عنوان هنری مجزا مورد توجه قرار گیرد که منبت، خاتم، معرق، گره چینی، مشبک، قواره بری و . . . از آن جمله اند.
تاریخچه کلی و تاریخچه موجود در قزوین از سابقه گره چینی و مشبک در ایران اطلاع دقیقی در دست نیست. برخی از پژوهشگران احتمال داده اند استفاده از این هنر چه در حالت آلت و لغت از دوران خلفای عباسی شروع شده و در قرن 6 تا 8 هجری در مصر و سوریه متداول شده است؛ و از همان زمان به ایران رسیده است. از این سبک کار معمولاً در ساخت درهای اماکن مقدسه، مقابر، منابر، و از مشبک در پنجره‌های منازل، کاخ‌ها و نرده‌ها استفاده می‌شده است.
واژه‌ی پنجره به معنای دریچه‌ی مشبک احتمالاً از قرن چهارم به بعد وارد زبان فارسی شده است که ظاهراً بعدها معنایی عام پیدا کرده و به هر نوع دریچه اعم از مشبک و غیر مشبک و با هر نوع جنس اطلاق شده است. در دوره‌ی زندیه و قاجاریه، پنجره به معنای دریچه‌های ...مشاهده کامل متن مشبک فلزی بکار رفته است. از ایران باستان پنجره ای باقی نمانده است تا بتوان چگونگی آن را دریافت. تنها می‌دانیم که به فرمان شاهان هخامنشی چوب‌های سخت را از راههای دور می‌آوردند که به احتمال قوی به مصرف در و پنجره می‌رسیده است. افزون بر آن، از زر و سیم و عاج و وسایل تزئینی دیگر نیز در آرایش پنجره استفاده می‌شده است. با توجه به برخی شواهد، چارچوب پنجره‌های بکار رفته در بناهای تخت جمشید از تخته سنگهای یکپارچه تراشیده شده است. در ایران پس از اسلام در تمامی دوره‌ها بناهایی متأثر از معماری ایرانی ساخته شده که در آنها پنجره‌های مشبک در دیوار، سقف و گنبدها بکار رفته است.
از آن جمله می‌توان به نور گیرهای مسجد تاری خانه و پنجره‌های مشبک بقعه‌ی شیخ صفی الدین اردبیلی و در قزوین می‌توان به در و پنجره مشبک در مساجد و حسینیه امینی‌ها و چهل ستون اشاره کرد.
در دوره‌های بعدی انواع خاصی از پنجره به نام ارسی، که نوعی پنجره چوبی رایج در دوره‌ی زندیه و قاجاریه بود پدید آمد، که از نظر هنری بسیار حائز اهمیت است. ارسی نوعی پنجره چوبی دو لنگه است. درباره‌ی ریشة این واژه اختلاف نظر وجود دارد. اور به معنی بالاست و ارسی یعنی پنجره هایی با لنگه‌های بازشو بالا رونده. این کلمه از ارو یا اروس (arus) گرفته شده و به معنای سفید و روشنایی است. و گفته اند که ارسی برگرفته از کلمه‌ی روس است. لنگه‌های این پنجره به جای حرکت بر حول پاشنه، در درون یک چارچوب به سمت بالا و پایین حرکت می‌کند. ارسی غیر از چارچوب به سه قسمت آستانه، طبقه‌ی پایین یعنی لنگه‌های بازشونده، و قسمت بالا که منحنی کننده لنگه هاست تقسیم می‌شود.
قسمت بالا به صورت دو جداره ساخته می‌شود تا هنگامی که لنگه‌ها بالا کشیده می‌شوند در میان جداره‌ها پنهان شده منظره نامناسبی به اتاق ندهد. ارسی‌ها معمولاً یکی از اضلاع چهارگانه اتاق را تشکیل می‌داد و از کف اتاق تا سقف ادامه پیدا می‌کرد. سطح پنجره‌های ارسی غالباً از شبکه‌های چوبی با نقشهای هندسی بسیار ظریف و زیبا به صورت گره سازی یا قواره بندی و با استفاده از قطعه‌های شیشه رنگی یا ساده ساخته می‌شد.
بنجامین در وصف این نوع پنجره در سفرنامه‌ی خود می‌نویسد: ایرانیان به جای آنکه برای اتاقهای خود به شیوه‌ی غربی چندین پنجره بسازند، همه را یک جا جمع کرده یک پنجره بزرگ یا در، که از سقف تا کف اتاق می‌رسد برای اتاق در نظر می‌گیرند و این پنجره بزرگ را با قابهای مختلف به سه یا چهار قسمت تقسیم می‌کنند و در هر قسمت با بکار بردن شیشه‌های رنگی کوچک، نمای خارجی و داخلی زیبای برای اتاق فراهم می‌آورند.
از جمله بناهای دارای ارسی که به کمک هنر قواره بری تزئین شده، می‌توان به ارگ کریمخان، خانه محتشم، بنای دیوانخانه و باغ دولت آباد در قزوین موزه چهل ستون، حسینیه‌ها و مسجد جامع اشاره کرد.
ابزار و تجهیزات
اره برقی، دستگاههای چند کاره که شامل رنده و اره و گندگی و خراطی است، اره‌های دستی کوچک، انواع سوهان‌های چوب ساب، سوهان‌های ظریف، گیره‌های رو میزی، چوب‌های جنگلی مثل راش، چنار و توسکا و . . .
شیوة کار به این شکل است که ابتدا طرح در این هنر نسبت به مکان مورد نظر انتخاب و اندازه گیری می‌شود. در مراحلی از این کار می‌توان چوبها را توسط دستگاههای برقی انجام داد و مرحله نهایی که چفت و بست کردن گره‌ها بهم می‌باشد، باید با قرار دادن هر قطعه لای گیره با اره‌های دستی کوچک برش‌های کام و زبانه زده شود و با چیدن هر بند (قطعه) شیشه‌ی رنگین لای درزها قرار می‌گیرد وبعد ردیف بعدی گره چیده می‌شود.
کاربرد این هنر در خانه‌های قدیمی قزوین و بناهای مذهبی در پنجره‌ها و درها و در قسمتهای مختلف ارسی‌ها و داخل برخی شمسه‌های سقف مشاهده می‌شود.
روش کار
گره چینی اجرای گره‌های هندسی توسط چوب است .(گره‌ها تزئین معماری ایرانی هستندوبر اساس قاعده معینی که برای هر یک وجود دارد با استفاده از خطوط مستقیم شکل میگیرند و آلتهای گره را به وجود می‌آورند.) اجرای این هنر با مشخص کردن کلاف یا چهارچوبی که قرار است درون ان هنر گره چینی انجام گیرد اغاز میشود.چوب با توجه به طرح گره بصورت قطعه قطعه برش داده میشودو برای چفت کردن هر دو قطعه چوب به یکدیگر بدون استفاده از چسب و میخ از اتصالات کام و زبانه استفاده میشود.از چفت شدن همه قطعات در کنار هم فضاهای خالی ایجاد میشودکه کل گره رابصورت شبکه شبکه در میاورد.این فضا‌ها برای زیبائی بیشتر با شیشه‌های رنگی یا ائینه پر میشوند.
منبع :http://www.qchto.ir/?type=static&lang=1&id=93

جاذبه های گردشگری قزوین

کاخ موزه چهل ستون ( عمارت کلاه فرنگی )

کاخ موزه چهل س...

یکی از آثار مهم دوره صفوی در قزوین عمارت چهلستون یا کلاه فرنگی است که در وسط باغ بزرگی قرار دارد و تنها کوشک باقی مانده از مجموعه کاخ‌های سلطنتی روزگار شاه طهماسب است و در دور صفویه (زمانی که قزوین پایتخت بود) به کلاه فرنگی معروف بود. این کاخ بسیار زیباست و درست در مرکز شهر قزوین،در مید...

اطلاعات | نقشه | مسیر
قلعه الموت

قلعه الموت

قلعه الموت یکی از قلعه‌های منحصر به فرد تاریخی در ایران است. قلعه الموت در شمال شرقی روستای گازرخان(قصر خان) و بر فراز صخره ای به ارتفاع ۲۱۶۳ متر از سطح دریا که بلندی صخره از زمین‌های پیرامون خود 200 متر و گسترده دژ 20 هزار مترمربع می‌باشد قرار دارد. این کوه از نرمه گردن (میان نرمه‌لا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
خانه و حسینیه امینی ها

خانه و حسینیه ...

خانه‌های بر جای مانده قزوین جملگی مربوط به دوره قاجاریه بوده و شیوه معماری آن با تفاوت هایی همانند خانه‌های قدیمی دیگر شهرهای کهن ایران است که بنا به موقعیت جغرافیایی و مسائل فرهنگی و اجتماعی و مصالح سنتی موجود در منطقه یک یا دو طبقه ساخته شده و بیشتر این خانه‌ها شامل دو حیاط بیرونی و د...

اطلاعات | نقشه | مسیر
کلیسای کانتور

کلیسای کانتور

کلیسای کانتور معروف به برج ناقوس مجموعه‌ای است که در زمان اشغال ایران در جنگ جهانی دوم بدست روس‌‌ها در شهر قزوین ساخته شد. در دوره مشروطه، محوطه‌ای به نام کانتور در اختیار روس‌های تزاری قرار داشت که دفاتر اداری خود را در آن مستقر کرده بودند. کلیسای کانتور در داخل این محوطه توسط شرکت را...

اطلاعات | نقشه | مسیر
دریاچه اوان

دریاچه اوان

دریاچه زیبای اوان در نیمه شمالی الموت، در دامنه کوه خشچال، در فاصله ۷۵ کیلومتری قزوین و در میان چهار روستای اوان، وربن، زواردشت و زرآباد شهر قزوین قرار دارد. این دریاچه که بیش از هفتاد هزار متر مربع مساحت دارد، در ارتفاع هزار و هشتصد متری از سطح دریا واقع شده‌است. طول آن در طویل‌ترین ق...

اطلاعات | نقشه | مسیر
چشمه آبگرم خرقان

چشمه آبگرم خرق...

چشمه آبگرم خرقان ( ارشیاء ) در فاصله 95 کیلومتری قزوین در کنار جاده مواصلاتی قزوین – همدان قرار دارد. رسوب‌های دوران چهارم زمین شناسی اطراف چشمه را پوشانده اند. آب چشمه ارشیا از میان رسوب‌های کربناته که بر روی سازندهای آهکی دوره ائوسن قرار گرفته اند، بیرون می‌آید. در این منطقه، گسلی...

اطلاعات | نقشه | مسیر
چشمه یله گنبد

چشمه یله گنبد

یله گنبد دهی است از دهستان قاقازان بخش ضیا آباد شهرستان قزوین که در شمال غربی قزوین واقع شده است. در شمال ده مذکور به فاصله 15 کیلومتری آن با راهی سخت و کوهستانی چشمه ای است به نام آبگرم یله گنبد. این چشمه در کف دره ای که از آن رودخانه کوچکی عبور می‌کند و به شاهرود می‌ریزد از زمین خار...

اطلاعات | نقشه | مسیر
غار ولی گشنه رود (گورد)

غار ولی گشنه ر...

این غار در5 کیلومتری جنوب غربی روستای گشنه رود ازبخش رودبارشهرستان و سه کیلومتری جنوب گورد از بخش عمارلو قرار دارد. ارتفاع غار ولی گشنه رود یا گورد، 1620 متر از سطح دریا می‌باشد که حدود 250 میلیون سال قبل بر اثر انحلال سنگهای آهکی سازند روته تشکیل شده و متعلق به دوره پرمین و اواخردوران ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم قزوین

لباس محلی استان قزوین

لباس محلی استا...

پوشاک مردان استفاده از کلاه در گذشته بین مردان بسیار متداول بود و هر شخص به فراخور شغل و نیز وضعیت اقتصادی از نوعی کلاه استفاده می‌کرد. پیراهن‌ها معمولاً به رنگ سفید و ساده تهیه می‌گردید و تکمه یقه آن بر شانه چپ بسته می‌شد. در میان سینه چپ از شانه تا زیر سینه چاکی داشت. پس از آن پیرا...

اطلاعات
قیمه نثار (غذای سنتی قزوین)

قیمه نثار (غذا...

قیمه نثار (غذای سنتی قزوین) مواد لازم برای 4 تا 6 نفر گوشت مغز ران گوسفندی 500 گرم برنج 6 پیمانه زرشک 2 قاشق غذاخوری شکر ...

اطلاعات
قیمه آبدار قزوین یا دم کباب

قیمه آبدار قزو...

مواد لازم گوشت قیمه 500 گرم پیاز متوسط 2 عدد لپه 150 گرم رب گوجه فرنگی 2 ق.س سیب زمینی 2 عدد دارچین 1 ق.چ لیمو عمانی 4 تا 5 عدد نمک و فلفل و زردچوبه به میزان لازم پودر تخم گشنیز 2 ق.س پیاز داغ 3 ق.س زعفران دم کرده 1 ق.س چگونگی تهیه ابتدا کمی روغن درون ظروف می‌ریزیم...

اطلاعات
زبان و گویش مردم قزوین

زبان و گویش مر...

زبانهای رایج در منطقه عبارتند ازفارسی، تاتی، مراغی، کردی، لری، ترکی و رمانلوئی. زبان رایج شهر قزوین و نیز اکثر اهالی ساکن در بخشهای شرقی استان فارسی می‌باشد که درمحلات بافت قدیم شهر با سه گویش راری، مغلواکی و گوی میدانی در میان مردم متداول بوده است. لازم به ذکر است به جز زبان مراغی که...

اطلاعات
جشن فندق روستای یارود

جشن فندق روستا...

یارود یکی از روستاهای الموت غربی است این روستا در ۱۱ کیلومتری دهستان رجائی دشت و ۳۰ کیلومتری مرکز بخش رودبار شهرستان رازمیان از توابع استان قزوین قرار دارد این روستا دارای آب وهوای بسیار خوب و عالی می‌باشد و حدود ۳۰۰خانوار جمعیت دارد, کار مردم این روستا کشاورزی و به ندرت دامداری اس...

اطلاعات
جشن زغال اخته روستای هیر

جشن زغال اخته ...

روستای هیر یکی از خوش آب و هوا‌ترین نقاط کشور است که با جاده آسفالته در ۶۵ کیلومتری شمال استان قزوین و۱۱ کیلومتری شهر رازمیان واقع شده است این روستا به دلیل دارا بودن حدود ۳۵۰۰ نفر جمعیت ثابت و مهاجر ، از بزرگترین روستا‌های منطقه الموت غربی محسوب می‌شود. البته جمعیت زمستانی روستا به ...

اطلاعات
جشن گیلاس روستای هریف

جشن گیلاس روست...

هریف روستایی از توابع بخش الموت غربی شهرستان قزوین در استان قزوین است. روستای هریف درحدفاصل بین دو رودخانه به نامهای محلی هریف(کلین)درشمال وتوشادرشرق با شیبی نسبتاً زیاد به سمت رودخانه‌های کلین وتوشا گسترده شده است دورتا دور روستا توسط باغات خرمالو ، گیلاس و فندق احاطه شده واین امرب...

اطلاعات
جشن برنج رازمیان

جشن برنج رازمی...

رازمیان در منطقه رودبار شهرستان (الموت غربی) و در فاصله 65 کیلومتری شمال شرقی قزوین قرار دارد. وجود قلعه لمبسر، رودخانه نینه رود و شالیزارهای دره شاهرود از جاذبه‌های گردشگری این منطقه محسوب می‌شوند. نقل شده که رازمیان سابقه ای تا دوره ساسانیان دارد. و جزو منطقه دیلمان به شمار می‌رفت و ...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم

محصولات قزوین

جاجیم بافی

جاجیم بافی

جاجیم بافی معرفی و تعریف رشته جاجیم پارچه ای ضخیم و کم عرض است که با استفاده از پودهای کلفت بافته میشود. رنگهای به کار رفته در جاجیم در 6 تا 8 رنگ و بیشتر از رنگهای سنتی و گیاهی و طرحها ی ساده وهندسی و اغلب به دو شکل راه راه و ستاره ای است.جاجیم‌ها اغلب به صورت نوارهایی با عرض 25 تا 3...

اطلاعات
مسگری

مسگری

مسگری مسگری یکی از حرفه‌های سنتی است که در آن صنعتگر با چکش کاری روی مس با ابزارهای مختلف ،ظروف متنوعی همچون سینی،دیگ،مجمعه،پارچ و... می‌سازد روش کار:در گذشته و پیش از گسترش صنعت،صنعتگران شمش مسی را از ذوب ضایعات مسی و نورد آن با چکش کاری ،تهیه می‌کردند.و به طور عمده صنعتگران این حرف...

اطلاعات
گره چینی

گره چینی

گره چینی از زمانهای گذشته چوب یکی از عناصر دائمی مورد استفاده در معماری ایران بوده است. موقعیت ویژه ای که چوب به عنوان یکی از مصالح ساختمانی دارد و تنوع انواع آن باعث شده است تا از این عنصر استفاده‌های بسیاری شود که از پوشش پشت بام‌ها گرفته تا قالب‌های تزئینی، پنجره‌ها و ساخت اشیای فلز...

اطلاعات
آینه کاری

آینه کاری

آینه کاری از هنرهای بسیار قدیمی در ایران است که کاوشهای باستان شناسی گواه این مطلب می‌باشد. بازیافته‌های باستان شناسی در ایران نشان می‌دهد مردمی که در هزاره‌ی 4 ق.م در سیلک کاشان می‌زیسته اند از آینه سازی آگاهی داشته اند. این آینه‌ها گرد و از مس و تقریباً به شکل صفحه محدب بودند. آینه‌ها...

اطلاعات
پاپیه ماشه

پاپیه ماشه

«پاپیه ماشه اساساً واژه ای فرانسوی است در فرهنگهای لغات به معنی کاغذ فشرده شده آمده است و معمولاً به اشیای مقوایی که سطح آنها به وسیله‌ی مینیاتور تزئین و با لاک مخصوص پوشش یافته است اطلاق می‌شود. سابقه‌ی این هنر که در گذشته نقاشی روغنی یا نقاشی لاکی نامیده می‌شد،مشخص نیست. لیکن در آثار ...

اطلاعات
سفیدگری

سفیدگری

صنعت مسگری نیز از لحاظ سابقه تاریخی همپای آهنگری می‌باشد. چرا که بعد از ظرف و ظروف سفالین، این ظروف مسین بودند که جایگزین شده‌اند و مورد استفاده وسیع مردم قرار گرفتند به تبع وجود مسگری، لزوم سفیدگری را می‌طلبید و به اصطلاح در ارتباط کامل با هم بوده‌اند. در اوایل هزاره چهارم پیش از مسیح،...

اطلاعات
کارت‌بافی

کارت‌بافی

پَپَن‌بافی، هنری است که از زمان‌های بسیار قدیم در میان اکثر ملت‌های که پیشینه فرهنگی داشته اند، رواج داشته است. کارت‌بافی درمصر: شواهدی از نخستین کارت‌بافی‌ها در آفریقای شمالی، مصر، اروپای قرون وسطی، آسیا، ایسلند یافت شده است. گرچه کارت‌بافته‌های قدیمی در مصر و اسکاندیناوی کشف شد...

اطلاعات

گره چینی

گِرِه‌چینی یکی از شاخه‌های هنر معماری و کاشی کاری سنتی است که اساتید این هنر از کنار هم چیدن آلات و لغات مختلف بر اساس طرح مدنظر خود با استفاده از کاشی، آجر و یا سایر مواد نقش‌های هندسی تزئینی درست می‌کنند.
البته هنر گره چینی فقط در معماری رواج ندارد و یکی از زیرشاخه‌های صنایع چوب نیز می‌باشد. هنر گره چینی هنری زیبا و اصیل است که به دلیل زحمت زیاد هزینه زیادی هم در بر دارد و می‌توان نمونه‌های این هنر را که بر روی چوب انجام گرفته در اماکن متبرکه مانند آستان قدس رضوی و یا حرم شاه‌عبدالعظیم مشاهده نمود.
گره چینی
گره چینی
گره چینی
گره چینی

اطلاعات بیشتر...

نظر شما درباره گره چینی

اناهیتا براری

اناهیتا براری دوشنبه 20 مرداد 93 - 13:28

سلام میخواستم اطلاعات بیشتری راجع به گرهچینی و انواعش بود.مرسی

تیشینه

تیشینه دوشنبه 20 مرداد 93 - 19:26

هنر گره سازی علاوه بر معماری، در اغلب هنرهای دستی و سنتی ایران مانند سنگ تراشی ، درودگری، منبت کاری ، خاتم سازی ، فلزکاری ، قلمزنی روی فلز، سفالگری، قالیبافی ، قلمکار، صحافی و غیره دیده می‌شود و کاربرد دارد.
تعداد انواع گره ها، چه در ایران و چه در سایر کشورهای اسلامی، به هزاران گره می‌رسد، علی رغم این که فراگرفتن نحوه ترسیم تمامی آنها کاری بسیار مشکل است.
جهت اطلاعات بیشتر شما می‌توانید کتاب "گره چینی در معماری اسلامی و هنرهای دستی" تألیف حسین زمرشیدی را مطالعه نمایید.

برای ارسال نظر باید وارد سایت شوید
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.