توضیحات

ویرایش
شمال خراسان که در بر گیرنده‌ی شهرهای بجنورد، اسفراین‌، شیروان، درگز و قوچان است از جمله مناطقی است که موسیقی در آن از انواع و اقسام مختلف، حضوری قابل تأمل دارد. در خراسان شمالی موسیقی ترکمن‌ها با اقتباس از اشعار شاعر معروف ترکمن مختوم قلی اجرا می‌شود. بطور کلی موسیقی این خطه در قالب کردی و ترکی می‌باشد. از سازهای معروف موسیقی در خراسان شمالی میتوان : از کمانچه، سورنا، دوتار، دهل و نی نام برد . بخش عمده‌ای از ساکنین شمال خراسان را مهاجرین کرد و ترک تشکیل می‌دهند، قسمتی از موسیقی شمال خراسان موسیقی کوهپایه است. کوهپایه‌های هزار مسجد، الله اکبر، دامنه‌های اتک و منطقه‌ی لائین موسیقی کوهپایه توأم با فریاد است و در مقایسه باموسیقی جلگه قوی تر، رساتر و گاه تندتر است. در کنار موسیقی کوهپایه، موسیقی جلگه و دشت وجود دارد: جلگه‌ی قوچان، موسیقی جلگه معمولاً ملایم‌تر و درونی‌تر است، اگر به پایین و مرکز نزدیک شویم، به جلگه‌ی نیشابور و سبزوار می‌رسیم که تقریباً حاشیه کویرند و موسیقی‌شان نیز ملایم‌تر شده، از نرمش بیشتری برخور‌دار است، در منطقه‌ی لائین، بین کلات و دره‌گز و نیز دامنه‌های هزار‌مسجد، عرفان قوی بوده است، جعفرقلی، هروخان تیرگانی و هی‌محمد‌دره‌گزی از عرفا و شعرای بزرگ این منطقه بوده‌اند، ابن غریب از شعرای قبل از قاجار است که دارای اشعاری عرفان ی است، شعرا و عرفای این منطقه گاه زبان‌های فارسی، ...مشاهده کامل متن کردی، ترکی و عربی را برای انتقال مقاصد و احساسات خویش به کار می‌گرفتند. جعفرقلی شاید آخرین عارف و شاعر کرد شمال خراسان است که هنوز اشعاری هم سنگ شعرهای او سروده نشده است. 11 آهنگ به جعفر قلی منسوب است که خود جعفر‌قلی آنها را از کسان دیگری دریافته، اما به شیوه‌ی خود در آورده است، از آنجا که کردهای شمال خراسان همواره ازمرزبانان قیور ایران‌زمین بوده‌اند، پاسداری ازمرزو‌بوم در مقابل اقوام مهاجم، کشتارها، غارت‌ها، اسارت‌ها و آوارگی‌ها از ویژگی‌های این گونه زندگی بوده است و این ویژگی،‌تأثیر مستقیمی بر موسیقی این خطه گذاشته است: لله مزار آهنگی است که پس از غارت و کشتار و اسارت بر بالای مزار عزیزان از دست رفته خوانده می‌شده: الله مزار، وا چی روزگاره.... ؟ دو قرسه پس از قتل عام و کشتار، مرده‌ها را در وسط جمع می‌کردند و دور اجساد دور می‌زدند و مشغول ذکر می‌شدند و این مبدأ رقص و آهنگ دو قرسه بود. انارکی مربوط به لحظات پس ازهجوم بیگانگان و کشتار و انباشت اجساد است زنان دور اجساد جمع می‌شدند و نار می‌زدند و گریه میکردند. هرای فریاد کوهستان است و گویای زندگی پر‌حادثه و پر‌سوز وگداز و آوارگی مردم کرد است، به طور کلی، بسیاری از آهنگ‌هایی که در شمال خراسان زمانی برای سوگ اجرا می‌شد‌، پس ازگذشت سالیان دراز، آرام آرام تغییر شخصیت داده، از آنها گاه به عنوان آهنگ‌های رقص نیز استفاده میشود، مثلاً آهنگ رشیدخان که ابتدا برای سوگ بوده، امروزه یک موسیقی شاد و برای رقص است موسیقی کردی شمال خراسان را موسیقی کرمانجی نامند. کلاً کرمانج شمالی، کردهای خراسان، آذربایجان غربی و ترکیه و شمال عراق و سوریه و کرمانج جنوبی به کردهای جنوب دریاچه‌ی ارومیه و مهاباد و کردستان و کرمانشاهان و سلیمانیه‌ی عراق گفته می‌شود که از نظر گویش با هم متفاوتند. تفاوت میان کرمانج شمالی و جنوبی در عرصه‌ی موسیقی نیز مشهود است. به عنوان مثال می‌توان به آهنگ لو اشاره کرد که از اصیل‌ترین. باستانی‌ترین نغمات ایرانی است و وجه تمایز کرمانج شمالی و جنوبی نیز هست. بدین معنی، کسی که بتواند لو بخواند می‌تواند از کرمانج شمالی باشد. موسیقی کرمانج شمالی همچنین در جمهوری ترکمنستان که سابق به سرزمین خوارزم معروف بود و تا فبل از قرارداد 1299 جزء ایران محسوب می‌شد نیز وجود دارد (در دوران صفویه بخشی از اکراد را در خوارزم استقرار دادند). اشعار کردی اغلب به شکل هجایی است که تعداد هجا‌ها می‌تواند از 8 هجا تا 16 هجا باشد.ترانه‌های عاشقانه بیشتر در قالب‌های 8 هجایی است. آهنگ لو اغلب در بر‌گیرنده‌ی قالب‌های 11 تا 16 هجایی است، نوازندگان شمال خراسان را می‌توان به سه گروه اصلی تقسیم کرد که عبارتند از: عاشق‌ها، بخشی‌ها، لوطی‌ها. به این سه گروه می‌توان دو دسته‌ی دیگر را نیز افزود که عبارتند از:‌نی‌نوازان و لولو چی‌ها. 1- عاشق‌ها عاشق‌ها قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین هنرمندان این منطقه‌اند.عاشق‌ها نوازندگان سازهایی مثل سورنا، دهل، قشمه، کمانچه و دایره‌اند و همچنین از رقصندگان بزرگ شمال خراسانند. تنها مردمی که در قدیم از پرداختن مالیات معاف بوده‌اند هنرمندان بودند. چه عاشق، بخشی یا لوطی. اما تنها گروه‌هایی که حق انتقاد داشته، مجازات نمی‌شدند عاشق‌ها و لوطی‌ها بودند، عاشق‌ها مجری توره هستند، توره به معنی تأتر و نمایشنامه است. در توره از خان انتقاد می‌شده. توره نمایش‌های طنز آلود و انتقادی بوده همراه با موسیقی، متن نمایش به شکل محاوره ای اجرا می‌شده، نوازندگان در کناری می‌نشستند و موسیقی نقش فضا سازی را در طول نمایش به عهده داشته است. گاه ممکن بود درتوره بر حسب نیاز آواز نیز خوانده شود. گرچه خواندن آواز از وظایف عاشق‌ها نیست و از جمله هنرهای بخشی‌ها به شمار می‌رود. 2- بخشی‌ها بخشی‌ها نوازندگان دوتار، آوازخوان و داستان سرا بودند، شهرهای بجنورد، شیروان و قوچان مراکز عمده‌ی بخشی‌های شمال خراسان بوده است ( شهرهای اصلی و مراکز قدرت در شمال خراسان قدیم )روایات عامیانه در تعریف عنوان بخشی بر این باور است که بخشی کسی است که خداوند به او بخششی یاموهبتی عطا فرموده و او را فردی استثنائی کرده‌است، برطبق همین روایات، بخشی باید بتواند بخواند، بنوازد، شعر بگوید، داستان بسراید و ساز خویش را نیز بسازد، بدین ترتیب، هر نوازنده‌ی دوتاری بخشی نیست و جدای از تسلط برساز، شخص باید از نظر دانش و شرایط درونی به مرحله‌ای برسد که عنوان بخشی را زیبنده‌ی خود گرداند، البته در این زمینه استثناء نیز بوده است. مثلا ً استاد رحیم خان بخشی گرچه دارای صدایی نارسا بوده، اما به خاطر تسلط زیاد در ساز و نیز دانش او، باز از طرف مردم به عنوان بخشی معروف بوده است. رحیم خان بخشی در نقل داستان‌ها به‌جای آواز از بیان محاوره‌ای استفاده می‌کرده است. انتخاب آهنگ و شعر از طرف بخشی، بستگی به تشخیص او از موقعیت مجلس دارد، بخشی‌ها معمولاً در عروسی‌ها و بطور کلی مجالس شاد می‌نواختند و در مراسم سوگواری رسم بر اجرای موسیقی توسط بخشی‌ها نبوده است، در قدیم هر خان، بخشی خاص خود را داشت. یکی از هنرهای بخشی‌ها داستان‌سرایی است، همراه با موسیقی دوتار، آواز، دکلمه‌ی آواز و بیان محاوره‌ای و نقلی، بخشی می‌توانسته آهنگ‌های رقص را تا جایی که سازش اجازه می‌داده بنوازد، منتهی در اندرونی و در جمعی محترمانه و بسیار خودمانی. 3- لوطی‌ها لوطی‌ها در حکم روابط عمومی یا پیام رسانان جامعه خود بوده‌اند. وسیله‌ی آنها یک دایره بوده است. آنها نیز مانند عاشق‌ها حق انتقاد داشتند، لوطی‌ها دائماً در حال سفر بودند و ناقلان اخبار و وقایع، وقایع و اخبار توسط آنان به صورت شعر در می‌آمد، آهنگین میشد و درهمه جا اجرا میشد بسته به محتوای شعر، لوطی‌ها یکی از قالب‌های موسیقی کردی را انتخاب می‌کردند، لوطی‌ها نیز ممکن بود آهنگ‌های رقص را بخوانند یا بنوازنند، اما کارشان طبعاً به زیبایی کارعاشق‌ها نبوده است. هم اکنون درشمال خراسان نسل لوطی‌ها منقرض شده است و تنها یاد آنها زنده مانده است. رقص رقص در شمال‌خراسان شامل: یک قرسه، دو قرسه، شش قرسه، انارکی و... است که معمولاً موسیقی آنها توسط عاشق‌ها با سورنا و دهل و قشمه و دایره و نیزکمانچ اجرا می‌شود، رقص‌ها در شمال خراسان معمولاً دارای حالتی از رزم‌اند – چوب بازی جای نیزه بازی و شمشیربازی قدیم را گرفته است، همچنین در مراسم کشتی از شاخه‌های کوراوغلی استفاده می‌شود که بسیار رزمی است و توسط سورنا و دهل نواخته می‌شود. منبع :http://goodarzidotar.com/4.htm http://www.ichto.ir/Default.aspx?tabid=677

جاذبه های گردشگری بجنورد

امامزاده سیدعباس معصوم زاده

امامزاده سیدعب...

در جنوب شرق بجنورد، بر فراز تپه باستانی موسوم به «معصوم‌زاد» بارگاهی با گنبد فیروزه ای رنگی قرار دارد که به معصوم زاده شهرت یافته امامزاده سیدعباس فرزند امام موسى بن جعفر (ع) این آستانه مبارک در شهر بجنورد، به عنوان مشهورترین و پر زائرترین معصوم زاده این خطه شناخته می‌شود . آن حضرت در...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آینه خانه مفخم بجنورد

آینه خانه مفخم...

یکی از مکان‌های تاریخی شهر بجنورد آئینه خانه مفخم است. در دوره قاجاریه، شمال و غرب شهر بجنورد را باغهای بزرگ با عماراتی با شکوه فرا گرفته بود، اینک از آن همه، بیش از دو بنا باقی نمانده است. آیینه خانه یکی از این بناها است. آیینه خانه مقر سردار مفخم حکمران بجنورد، اسفراین، جاجرم، استرآبا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پارک بابا امان

پارک بابا امان

خراسان شمالی یکی از استانهای شمال شرقی ایران، دارای مناطق متعدد گردشگری و تفریحی است و پارک تفریحی و گردشگری باباامان که جزو زیباترین و قدیمی‌ترین پارکهای گردشگری کشور محسوب می‌شود در 10 کیلومتری شهر بجنورد مرکز این استان قرار دارد. پارک بابا امان بجنورد واقع در کیلومتر ۱۰جاده بجنورد- ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پارک و چشمه بش قارداش

پارک و چشمه بش...

تفرجگاه طبیعی و تاریخی بش قارداش به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری بجنورد در هفت کیلومتری بجنورد و در ابتدای جاده بجنورد به اسفراین قرار دارد که از لحاظ واژه به پنج برادر معنا شده است. پیش از اسلام در زمان اشکانیان و ساسانیان در این محل عبادتگاه پیشوایان کنتیس زرتشتی قرار داشته و به سب...

اطلاعات | نقشه | مسیر
روستای اسفیدان

روستای اسفیدان

روستایی اسفیدان یا به گفته برخی اسپیدان، روستایی توریستی و از توابع استان خراسان شمالی است که در 45 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان بجنورد قرار دارد و یکی از خوش آب و هواترین روستاهای خراسان بزرگ محسوب می‌شود، به گونه‌ای که در سال 85 به عنوان زیباترین روستای ایران انتخاب شد. این روستای بکر، ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
چشمه آب گرم ایوب پیامبر

چشمه آب گرم ای...

روستای ایوب پیامبر در نود و پنج کیلومتری شمال بجنورد و در دهستان گیفان قرار دارد که بیشتر شهرت خود را مدیون چشمه‌های جوشان آب گرمش می‌باشد که به خاطر گوگردی بودن، برای درمان و تسکین امراض پوستی بسیار مناسب است. چشمه آب گرم ایوب پیامبر جزو شش چشمه آب‌گرم برتر کشور و یک منطقه نمونه گر...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آبشار حمید

آبشار حمید

آبشار حمید از زیباترین آبشارهای خراسان شمالی است که در ۷ کیلومتری شرق بجنورد و در نزدیکی روستایی به همین نام واقع شده است.برای دسترسی به آبشار حمید باید پس از عزیمت به روستای حمید یک ساعت از سمت جنوب روستا و از میان و کنار رودخانه عبور کرد. آبشار حمید با ارتفاعی بیش از ۲۵ متر همواره مو...

اطلاعات | نقشه | مسیر
حسینیه جاجرمی ها

حسینیه جاجرمی ...

حسینیه جاجرمی در مرکز شهر بجنورد و در محدوده بافت تاریخی شهر، در کوچه جاجرمیها واقع شده است. حسینیه جاجرمی یکی از قدیمی‌ترین حسینیه‌ها در شهرستان بجنورد است که در سال 1325 هجری قمری ساخته شده است. کتیبه موجود در بنا که بر سنگ یشم منقش گشته است بر فراز تاقچة یکی از اتاقهای طبقة فوقانی ...

اطلاعات
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم بجنورد

لباس محلی خراسان شمالی

لباس محلی خراس...

در خراسان شمالی به دلیل وجو قومیتهای مختلف ترکمن، کرد و ترک و ... و هم نشینی فرهنگ‌های مختلف البسه محلی با رنگ‌های متنوع و شاد و نقوش مختلف شکل گرفته است. جامه‌ای بافتم تار و پودش از عشق لباس‌های محلی مردم خراسان شمالی با داشتن تنوع چشمگیر رنگ و طرح، علاوه بر اینکه پوشش اسلامی و کاملی...

اطلاعات
آش یارمه

آش یارمه

آش یارمه نوعی آش محلی در بجنورد است که با نوعی سبزی کوهی به نام چریش ** که در فصل بهار در کوه‌ها می‌روید ,درست می‌کنند. این آش را می‌توان با اسفناج هم درست کرد. با تشکر از خواهرم «لیا» که زحمت درست کردن آش یارمه و عکس گرفتن از آن را کشیده. مواد لازم برای شش نفر: نخود یک لیوان لوبیا ...

اطلاعات
گویش محلی خراسان شمالی

گویش محلی خراس...

استان خراسان شمالی از استانهایی است که زبان و لهجه‌های زیادی در آن متداول است.مردم این خطه با پراکنش متفاوت با گویشهای :ترکی، فارسی، تاتی، بلوچی، کردی کرمانجی، ترکمنی، فارسی دری و...سالیان سال با هم ارتباط داشته و دارند.شبیه این تفاوت گفتاری، تفاوتهایی درمذهب و فرهنگ اهالی نیز دیده می‌ش...

اطلاعات
ضرب المثل‌های خراسان شمالی

ضرب المثل‌های ...

خراسان شمالی که سرزمین گنجینه‌های بی مانند اقوام ترک ،ترکمن،تات،فارس و کرد است، شاهد رویش این سروهای کهنسال اندیشه وخردورزی بوده است. درمیان ضرب المثل‌های اقوام عزیزخراسان شمالی امید ودغدغه‌های مردمی موج می‌زندکه توانسته اند باگذشت سالیان این نانوشته جملات زیبا واثرگذاررا حفظ کنند تا به...

اطلاعات
موسیقی خراسان شمالی

موسیقی خراسان ...

شمال خراسان که در بر گیرنده‌ی شهرهای بجنورد، اسفراین‌، شیروان، درگز و قوچان است از جمله مناطقی است که موسیقی در آن از انواع و اقسام مختلف، حضوری قابل تأمل دارد. در خراسان شمالی موسیقی ترکمن‌ها با اقتباس از اشعار شاعر معروف ترکمن مختوم قلی اجرا می‌شود. بطور کلی موسیقی این خطه در قالب کرد...

اطلاعات
نان محلی قطاب

نان محلی قطاب

با توجه به اینکه در فصل بهار سبزی خاصی که فقط در خراسان شمالی یافت می‌شود که چریش نام دارد طرفداران زیادی در استان دارد. طرز تهیه قطاب همراه با سبزی محلی چریش: مواد اولیه برای تهیه نان محلی قطاب با سبزی محلی بجنورد، چریش: برنج نیم دانه 500 گرم سیب زمینی دو عدد متوسط چریش، سبزی مح...

اطلاعات

محصولات بجنورد

شکر پنیر

شکر پنیر

شکرپنیر محصولی است که از تغلیظ مخلوط شکر و آب تولید شده و همچنین طعم دهنده‌های طبیعی مانند پودر هل، پودر نارگیل و ... به آن افزوده می‌گردد و سوغات شیرین خراسان شمالی است. شکر، سفیده تخم مرغ، جوهر لیمو، بلانکت، هل و بقیه افزودنی‌های مجاز را که طی فرآیندهایی مخلوط کنیم، محصولی تولید می‌...

اطلاعات
سفره کردی

سفره کردی

سفره کردی یک نوع گلیم با بافت پیچ منحصر به عشایر خراسان شمالی است این دستبافته در گذشته بخاطر نفوذ ناپذیری در برابر نم و رطوبت وسیله ایی مناسب برای نگهداری نان در میان عشایر محسوب می‌شد از این رو به عنوان ((سفره کردی )) معروف شده است . این دستبافته به علت زیبایی و داشتن نقش‌های پرمایه و...

اطلاعات
چادرشب بافی

چادرشب بافی

چادر شب بافی یکی دیگر از هنرها وصنایع دستی مردم غیور خراسان شمالیست .زنان زحمت کش این خطه از سالیان دور به بافت این چادر‌ها مشغول میباشند. چادرشب، دست بافته دستگاهی است که در گذشته از نخهای ابریشمین جهت بافت انها استفاده می‌شد ولی در حال حاضر جهت بافت چادرشب از نخهای پشمی و پنبه ای است...

اطلاعات
دوتار

دوتار

دوتار به عنوان یکی از مهمترین آلات موسیقی سنتی در خراسان شمالی است. دوتار نوازی خراسان شمالی و بخشی گری، به عنوان یکی از میراث ملی ایران زمین در یونسکو به ثبت رسیده است. دوتار یکی از سازهای مضرابی موسیقی ایرانی است و همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید، دارای دو سیم (تار) است. این ساز را مع...

اطلاعات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.