توضیحات

ویرایش
قدمت این آب انبار به دوره قاجاریه بر می‌گردد . بانی و واقف این بنا « حاجی علی رضا بیک » می‌باشد و این بنا در زمان حشمت الملک ساخته شده است .
آب انبار در نواحی گرم و خشک از جمله ملزومات مهم برای تداوم زندگی در این مناطق بوده و در اکثر محلات شهری و روستاها یک یا چند آب انبار وجود داشته است .
آب انبار حاجی علی رضا بیک که همچون سایر نمونه‌های موجود در شهر جهت تامین آب آشامیدنی مردم مورد استفاده بوده به لحاظ مکانی در فاصله ای کمتر از صد متر در غرب آب انبار محسن زاده در ضلع جنوبی کوچه « خواجه‌ها » واقع می‌باشد.
از آنجایی که به لحاظ نقشه و ساختار آب انبار‌ها مشابه می‌باشند می‌توان گفت به طور کلی از نظر معماری آب انبارها شامل : 1-فضای ورودی 2- راه پله 3- پاشیر 4- بادگیر و هواکش 5- پوشش منبع 6- منبع ذخیره آب می‌باشند .
فضای ورودی آب انبار حاجی علی رضا بیک بسیار ساده و دارای پوششی به سبک رومی می‌باشد . قوس سر در ورودی از نوع جناقی بوده و سکوهای طرفین راه پله که جهت استراحت و نشستن تعبیه شده بودند هم اکنون از بین رفته است در قسمت بالای سر در کتیبه ای دیده می‌شود که ابیات شعری است بدین قرار :
بسمه ا... تعالی
برگزیدند مخلوق حق همه را / عطا نمود بوی کردگار کوثر را
ولی خویش علی را نمود ساقی آن / که روز حشر .............محشر را
ز وصف حوض ساقی نمی‌توان گفتن / کنند جمع اگر خلق ...مشاهده کامل متن هفت کشوررا
هنر نگر که از آن حوض علس بردارد / .که قطع و نظر است ....را
بنام حاجی ناجی علی رضا بیک است / کزین عمل بسرش حق نهاد افسر را
سبب که بود امیر حشمت الملک / باید ین حسن خلق نوکر را
دعای دلت ............................./ شده خطا ب ز معصوم اهل ......را
سوال شد .............سال تاریخش / از آن حق فرج بر نشاند اژدر را
آب داد که در روز کار نسنجیدم / نشین دال نما صنم میر غضنفر را
درب ورودی آب انبار مسدود بوده و امکان بر رسی دقیق فضای داخلی مقدور نمی‌باشد . اما با توجه به ساختار یکسان آب انبارها و گفته‌ها ی اهالی محل دارای پلکانی با پوشش گهواره ای بوده که از سطح زمین شروع شده تا پا شیر امتداد یافته است .
پا شیر که بعنوان آخرین بخش فضای معماری داخلی آب انبار محسوب می‌شود دارای یک یا چند شیر روسی از جنس برنج بوده که بنا به گفته یکی ا زسالخوردگان شهر این آب انبار دارای بزرگترین شیرهای روسی بوده است .
شیر آب ، آب انبار را معمولاً یک متر بالاتر از کف مخزن قرار می‌دادند تا رسوبات و املاح ته نشین شده در مخزن از شیر آب خارج نشود .پوشش این فضا معمولا به صورت ساده واز نوع ضربی می‌باشد .
مخزن این آب انبار همچون سایر آب انبارها به دلیل استحکام و مقاومت در برابر فشار و نیروی جانبی آب درون آن، کاهش نوسان درجه حرارت ، یخ نزدن آب در زمستان و خنک بودن آن در تابستان در داخل زمین احداث می‌شود . این در عمق قرار گرفتن مخزن همچنین باعث می‌شده تا براحتی و بطور طبیعی بتوان آب نهر یا قنات را برروی آن سوار کرد .
این مخزن به شکل استوانه ای بوده و دارای پوشش گنبدی می‌باشد . فضای مخزن هیچ یک از آب انبارها حبس نمی‌باشد و همه آنها دریچه ای جهت تهویه هوا دارند . حبس بودن فضای مخزن علاوه بر آنکه امکان دستیابی به داخل آن را هم بسیارمشکل مینماید و آب را هم بسیار گرم می‌کند که جهت حصول این مطلب ، انتهایی‌ترین بخش گنبد یعنی راس آن را بصورت مدور باز می‌گذاشته اند. مصالح بکار رفته درآب انبار : آجر ، گچ ، آهک و ساروج می‌باشد
با توجه به گسترش و توسعه خدمات و تسهیلات و وجود سیستم لوله کشی شهری این آب انبار به حالت بلااستفاده باقی مانده است .
این آب انبار جهت جلوگیری از مبدل شدن به زباله دانی و محل تجمع افراد معتاد و ناباب و همچنین تخریب فضاهای داخلی مسدود می‌باشد .
این بنا بصورت ساده و فاقد تزئین می‌باشد . از آنجایی که آب انبارها توسط اهالی محل و یا یکی از افراد متمکن و خیرخواه محله احداث می‌شده اند وقفی می‌باشند . با توجه به خصوصیات ویژه آب انبار‌ها و نقش حیاتی آنها در زندگی ادوار گذشته که قبلاً به آن اشاره شد ، قرار گیری در مرکز بافت تاریخی ، توجه و احترام خاص عامه مردم به این اماکن که چه بسا بسیاری به دلیل تقدس و پاکی آب آنرا مقدس نیز می‌دانند مستحق قرارگیری در ردیف آثار تاریخی می‌باشند.
تا کنون در خصوص بنا و حریم آن اقدام قابل توجهی صورت نگرفته است . تنها اقدام حفاظتی صورت گرفته مسدود کردن بنا بوده است .
این بنا با توجه به قرارگیری در بافت قدیم و هم جواری با بناهایی همچون منزل آراسته و پردلی و آب انبار محسن زاده دارای ویژگیهای خاصی می‌باشد که باید در ضوابط حریم آن مبذول گردد .
از آنجایی که آب ، آب انبار‌ها توسط نهرها ، قناتها ، یا مسیلها در مواقع بارندگی تامین می‌شده مساله بهداشتی بودن آب حائز اهمیت است اما همانطور که می‌دانیم این آب کاملا بهداشتی و مطبوع برای آشامیدن بوده است .
دلایل این امر عبارتند از :
1- در آب انبارها تاریکی محض وجود داشته و چون میکروبها ی غیر هوازی احتیاج به نور برای رشد و نمو داشته اند بنابراین در این آب از بین می‌رفته ا ند .
2- به واسطه جاذبه زمین ، املاح و ذرات موجود در آب ته نشین می‌شده اند و همچنین بر روی آب ، نمک و آهک می‌ریخته اند تا مانند کلر باکتریها را در آب از بین ببرد . بنا بر این تصفیه آب هم از طریق فیزیکی و هم شیمیایی صورت می‌گرفته است .
این اثر در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منابع :
http://www.sk-portal.ir/index.php?id=204&option=com_content&task=view
http://ganjineh.skhrw.ir/index.php?obj=Article&taskName=ShowDetails&IDD=16
http://www.ichto.ir/Default.aspx?tabid=605
http://fa.wikipedia.org/wiki

ارگ کلاه فرنگى بیرجند

فاصله: 1 کیلومتر - زمان: 2 دقیقه
مشاهده مسیر

موزه باغ اکبریه

فاصله: 4 کیلومتر - زمان: 9 دقیقه
مشاهده مسیر

عمارت و باغ اکبریه

فاصله: 5 کیلومتر - زمان: 9 دقیقه
مشاهده مسیر

باغ بهلگرد

فاصله: 20 کیلومتر - زمان: 20 دقیقه
مشاهده مسیر

آب انبار بجد

فاصله: 26 کیلومتر - زمان: 26 دقیقه
مشاهده مسیر

باغ شوکت آباد

فاصله: 28 کیلومتر - زمان: 26 دقیقه
مشاهده مسیر

نمایش و چاپ مسیر

با انتخاب مبدا و مقصد میتوانید فاصله بین دو مکان ثبت شده در تیشینه را مشاهده و چاپ نمایید.

مبدا
مقصد
مشاهده مسیر

جاذبه های گردشگری بیرجند

ارگ کلاه فرنگى بیرجند

ارگ کلاه فرنگى...

ارگ کلاه فرنگى در استان خراسان جنوبی و شهر بیرجند یادمانی منحصر به فرد و یادگاری از اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجار می‌باشد که بین سالهای ۱۲۶۴ تا ۱۳۱۳ هجری قمری ساخته شده است و در حال حاضر این ارگ در محل استانداری خراسان جنوبی واقع است. این بنا که امروزه با نام ارگ کلاه فرنگی شناخ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
عمارت و باغ اکبریه

عمارت و باغ اک...

باغ و عمارت اکبریه در در انتهای خیابان معلم، روستای اکبریه، واقع در استان خراسان جنوبی قرار گرفته است و یکی از بناهای تاریخی شهر بیرجند است. باغ اکبریه با وسعتی در حدود 45069 متر مربع با شماره 2326 در 20 خردادماه سال 1378 هـ.ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و در نشست سی و پنجم...

اطلاعات | نقشه | مسیر
باغ و قلعه مود - بیرجند

باغ و قلعه مود...

باغ و قلعه مود در حاشیه جنوبی روستای مود، در چهل کیلومتری شرق بیرجند قرار دارد. در مرکز باغ محل تقاطع دو خیابان طولی و عرضی ساختمانی وجود دارد که متعلق به دوره صفویه است و در داخل باغ بقایای عمارتی عظیم با تزئینات زیبای نقاشی دیده میشود که عمارتی تشریفاتی بوده و شامل چند ایوان، بقایای...

اطلاعات | نقشه | مسیر
موزه باغ اکبریه

موزه باغ اکبری...

این موزه به منظور نمایش آداب و رسوم و نوع پوشاک مردم ،مشاغل و حرف و هنرهای گوشه‌ای از معیشت، آداب و رسوم، مشاغل و حرف منطقه جنوب خراسان که در گذشته‌ای نه چندان دور مرسوم بوده و اکنون منسوخ شده است، تاسیس گردیده است. موزه مردم شناسی در طبقه اول کاخ موزه اکبریه و در سال 1374 بوجود آمد. ق...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آب انبار حاجی علی رضا بیک

آب انبار حاجی ...

قدمت این آب انبار به دوره قاجاریه بر می‌گردد . بانی و واقف این بنا « حاجی علی رضا بیک » می‌باشد و این بنا در زمان حشمت الملک ساخته شده است . آب انبار در نواحی گرم و خشک از جمله ملزومات مهم برای تداوم زندگی در این مناطق بوده و در اکثر محلات شهری و روستاها یک یا چند آب انبار وجود داشته ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آب انبار بجد

آب انبار بجد

آب انبار بجد در داخل روستای بجد واقع شده است و متعلق به دوره قاجاریه است . این آب انبار شامل ورودی ، پلکان ، پاشیر ، مخزن و پوشش مخزن می‌باشد. ورودی بنا در جبهه جنوب شرق آن قرار دارد. راهیابی به مخزن آب انبار از طریق یک رشته پلکان با 13 پله امکانپذیر است عرض راهرو5/1 متر می‌باشد. مخز...

اطلاعات | نقشه | مسیر
روستای خور

روستای خور

در فاصله 85 کیلومتری شمال غربی شهر بیرجند ،مرکز استان خراسان جنوبی در کرانه شمالی دشت لوت ،روستایی با خانه‌های کویری خودنمایی می‌کند به نام خور.در سبب نامگذاری آن بحث فراوان است،برخی گویند بدین سبب نام این روستا را خور نهاده اند که بر کرانه کویر است و نامی است که بر شهرها و آبادیهای حاش...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آبشار چهارده بیرجند

آبشار چهارده ب...

یکی از جاذبه‌های گردشی و تفریحی شهرستان بیرجند آبشار چهارده نام دارد که مردمان پاک و ساه دلی در آن زندگی می‌کنند. دلیل نام گذاری این روستا به چهارده این است که 14 آبشار کوچک در اطراف روستا قرار دارد.مجموعه آبشار هایی که در روستای چهارده واقع در ارتفاعات باقران قرار دارند. نخستین و مر...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم بیرجند

مراسم کف‌زنی در شب چله

مراسم کف‌زنی د...

مردم خراسان جنوبی در حالی شب یلدا را گرامی می‌دارند که در گاه شماری سنتی استان فصل زمستان شامل چله بزرگ به مدت 40 روز و چله کوچه، به مدت 20 روز معرفی می‌شود. اما در خصوص آداب و رسوم شب یلدا در منطقه جنوب خراسان سابق اظهارات مختلفی می‌شود. در این شب خانواده‌ها در خانه بزرگ فامیل گرد هم...

اطلاعات
ضرب المثل‌های خراسان جنوبی

ضرب المثل‌های ...

« اَفتاو ور زردی، کیونی وجیرقی (aftaw vazardi, keyvani vajirqi)» (آفتاب به زردی زد، خدمتکار از خواب بیدار شد) « از هر علفی، یک کلَفی (az har alafi, yag k'lafi)» (از هر علفی، یک لقمه ای) « حرف بزو چاقت کِنَه، نِه کی زاغِت کِنَه (harfi bezo, chaght k'na, ne ki zaq't k'na)» (حرفی بزن که چا...

اطلاعات
ارهنگ ارهنگ اسب چه رنگ ؟

ارهنگ ارهنگ اس...

نوعی بازی محلی بوده که از قدیم در بین نوجوانان رواج داشته بازیکنان شامل دو گروه 5 نفره بوده و یکی از افراد گروه نقش اُستا را اجرا می‌کند . گروه اول می‌گوید ارهنگ ارهنگ . گروه دوم می‌گوید اسب چه رنگ ؟ گروه اول اسبی را با مشخصات خاص نام می‌برد . گروه دوم در پاسخ می‌گوید بزن و برو چکار دا...

اطلاعات
لولو

لولو

یکی از بازی هایی است که معمولا در فصل بهار انجام می‌دهند، در این بازی یک نفر با کمی فاصله کنار دیوار می‌نشیند و سنگ کوچک و بزرگی رو به رویش قرار می‌گیرد و یک نفر روی چشم‌های او را با دست می‌پوشاند و بعد حدود 10 تا 20 نفر به فاصله 5 متر از او قرار می‌گیرند. در ادامه نفری که پشت سر فرد ن...

اطلاعات
هفت سنگ

هفت سنگ

بازی هفت سنگ بیشتر بین نوجوانان 8 تا 15 ساله صورت می‌گیرد و به صورتی است که هفت سنگ تخت نازک روی هم چیده می‌شود و افراد بازی کننده به دو گروه 3 یا 4 نفره تقسیم می‌شود و بین خودشان تعیین می‌کنند که کدام گروه اول بازی را شروع کند گروه شروع کننده با توپ سنگهای چیده شده را نشانه می‌گیرند که...

اطلاعات
حیراب حیراب

حیراب حیراب

بازی حیراب، حیراب با تشکیل 2 گروه 7 نفره و بیشتر یکی از بازی هایی است که در ایام عید در روستا‌های خراسان جنوبی برگزار می‌شود. در این بازی 2 گروه شرکت کننده یک دایره به قطر 8 تا 10 متر می‌کشند و یک نقطه یا محل را به عنوان محل پایان بازی به فاصله 30 تا 40 متری دایره مشخص می‌کنند. برای ش...

اطلاعات
دفتر بازی

دفتر بازی

«دفتر بازی» نیز از جمله بازی هایی است که با شرکت 2 گروه 8 تا 10 نفره انجام می‌شود. در این بازی که باید در میدانی باز انجام شود 2 گروه روبه روی هم می‌ایستند و تخته سنگ هایی به شکل مکعب مستطیل را جلوی خود قرار می‌دهند، هر گروه باید به تخته سنگ‌های گروه مقابل که به صورت عمودی قرار گرفته ا...

اطلاعات
لباس محلی خراسان جنوبی

لباس محلی خراس...

پوششی را که مردم به عنوان لباس و پوشاک مورد استفاده قرار می‌دهند عبارتند از:کلاه نمدی، شب کلاه، کلاه نمدی- مندیل، کلاه دوره دار، کلاه پهلوی یا شیپوری، عرقچین، کلاه تـرمه، گردن پیچ یا لنگته، جلیـقه، پیـراهن، قمیس، لبـاده، نیم تنه، شلوار(تنبان)، قارت(جقه)، سینه بند، مچ پیچ وگیوه که برای آ...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم

محصولات بیرجند

سنجد

سنجد

سنجد به نام علمى "Elaeagnus angustifolia L." یا "E. Orientalis L." و از خانواده Eleagnaceae""می باشد. سنجد داراى ارقامى است که از نظر شکل، رنگ، طعم و اندازه میوه و ارتفاع درخت بایکدیگر متفاوت می‌باشند. این درخت در روستاهاى کوهستانى بیرجند بفراوانى یافت می‏شود و از آن بویژه به عنوان پرچی...

اطلاعات
انار

انار

انار به نام علمى "Punica granatum L."از خانواده پونیکاسه "Punicaceae"مى‏باشد. درخت انار در شهر بیرجند وروستاهاى‏مجاور و نیز دربخش شرقى بیرجند به‏نام خوسف بخوبى مى‏روید. براساس نوشته دائره‏المعارف »بریتانیکا« اصل درخت انار از ایران و ممالک مجاور ایران مى‏باشد. و از این نواحى به سایر نقاط...

اطلاعات
انگور

انگور

درخت انگور که درخت مو نیز نامیده می‌شود درختچه‌ای است بالا رونده که از دیوار و درختان مجاور بالا می‌رود. ساقه آن گره‌دار و دارای برگهای متناوب است. برگهای انگور دارای پنج لوب دندانه‌دار و به رنگ سبز تیره می‌باشد. گلهای آن کوچک ، مجتمع و به صورت خوشه ظاهر می‌شود. میوه درخت انگور ، گوشت‌د...

اطلاعات
زعفران

زعفران

موقعیت ریاضی بیرجند، دور بودن از دریا و اقیانوس، محصور بودن در کویر، وزش بادهای شدید و بعضاً گرم، تاثیرگذاری ناچیز جبهه ‏های هوای غربی با در نظر گرفتن 5/170 میلیمتر بارش و تبخیر سالانة 2710 میلیمتر و دیگر عوامل اکولوژیکی باعث شده که نوعی اقلیم خشک با آنومالی گرم و یا سرد در این منطقه حا...

اطلاعات
سبد بافی

سبد بافی

سبدبافی هنری است که مردم خراسان جنوبی آن را نسل به نسل از پدرانشان آموخته‌اند و توسعه داده‌اند. سبد حاصل سرپنجه‌‌های روستائیان هنرمند است.مواد اولیه سبد بافی ساقه‌‌های دو درخت به نام سافت یا سافترگ (بیدمشک) و درخت بید قرمز است. این دو درخت ساقه‌‌های کشیده‌ای دارند که می‌توان از آنها برا...

اطلاعات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.