توضیحات

ویرایش
مردم خراسان جنوبی در حالی شب یلدا را گرامی می‌دارند که در گاه شماری سنتی استان فصل زمستان شامل چله بزرگ به مدت 40 روز و چله کوچه، به مدت 20 روز معرفی می‌شود. اما در خصوص آداب و رسوم شب یلدا در منطقه جنوب خراسان سابق اظهارات مختلفی می‌شود.
در این شب خانواده‌ها در خانه بزرگ فامیل گرد هم آمده و تا پاسی از شب را در کنار یکدیگر با شادی و سرور سپری می‌کنند.
برای برگزاری این جشن خانواده‌ها سعی می‌کنند، تا حد امکان انواع میوه و آجیل محلی از جمله عناب، سنجد، توت خشکه، برگه هلو، برگه زردآلو، تخمه، هندوانه، خربزه و انار را آماده و از مهمانان پذیرایی کنند.
شب چله به عنوان شب وداع با میوه‌هاست این نام به خاطر پایان فصل میوه‌ها گذاشته شده است.
مراسم کف زنی را از مراسم خاص مردم خراسان جنوبی در شب یلدا است در شب چله علاوه بر تهیه کف که نوعی شیرینی است، برنامه کف زنی با مراسم شادی برگزار می‌شود.
در این مراسم مقادیری ریشه گیاه تلخ شیرین بیان یا بیخ را چندین بار در آب جوشانده و آب بی طعمی را آماده می‌کنند و سپس این آب را در ظرف سفالی بزرگی که تقار گفته می‌شود می‌ریزند و با دسته گز به هم می‌زنند. بهم زدن آب بیخ آن قدر ادامه می‌یابد تا آب کف کند و سفت شود و آن گاه مقداری شکر در آن می‌ریزند و هم می‌زنند تا شکر با کف مخلوط شود.
در گذشته به جای شیرین از شیره انگور استفاده می‌کردند و پس از آماده ...مشاهده کامل متن کردن کف، آن را در بشقاب و دیس می‌ریزند و روی آن را با مغز پسته و بادام تزیین می‌کنند و برای معطر کردن آن معمولا از پودر گیاهی رازیانه که به اصلاح محلی به آن بادیون می‌گویند، استفاده می‌کنند. همچنین از کف تهیه شده در قدیم برای همسایگان، دوستان و آشنایان نیز می‌بردند. در سال‌هاى دور نیاکانمان علاوه بر چراغ هایى که با آن هر شب خانه شان را روشن مى کردند در این شب آتشى مضاعف مى‌افروختند چرا که مى خواستند تولد خورشید را جشن بگیرند. مى‌گفتند شگون دارد، این سال‌ها خیلى چیزها تغییر کرده است، محفل‌هاى خانوادگى گاهى تبدیل به محفل‌هاى دوستانه شده اند. جوانان بیشتر ترجیح مى‌دهند که در جمع هم سن و سالان خود باشند تا بزرگتران فامیل. بر پایه این گزارش، آن سال‌هاى نه چندان دور، یلدا معنی دور هم جمع شدن در خانه پدر بزرگ و مادر بزرگ می‌داد، اما اکنون وضع تغییر کرده و این مادر بزرگ‌ها و پدر بزرگ‌ها هستند که مهمان فرزندان هستند. سال هاست که نه تنها برف بلکه باران نیز غایب بزرگ شب هاى یلدا خراسان جنوبی شده است،حالا هر سال که مى‌گذرد تعداد غایبان این شب نیز بیشتر مى شوند. سال‌ها پیش دور سفره شب یلدا مادربزرگى مى نشست که تمام رویاى کودکى ما را در خانه‌اش جاى مى داد. دستان مهربانش و لبخندى که بچگى تو را پر مى‌کرد. همان لبخندى که اجازه تمام شیطنت‌هاى کودکانه و ناخنک زدن به خوراکى هاى یلدا را مى داد. شب یلدا را نمى توانستیم بدون پدربزرگ و مادربزرگ هایمان تصور کنیم. اما سال هاست که مادربزرگ هم غایب بزرگ شب هاى یلدا شده است. سال هاست که شب هاى یلدا غایبین زیادى دارد. اما یک سنت دیرین همچنان باقى است. گرفتن فال حافظ در شب یلدا. اگر رسم‌ها و آیین هاى دیگر یلدا را، میراثى از فرهنگ چند هزار ساله بدانیم ولى فال حافظ گرفتن در شب یلدا سال‌های اخیر به رسم خراسانی‌ها اضافه شده است. یلدا هر سال مى آید و هر سال در شب زمستان نوید بهار را مى دهد. هندوانه سرخ میان سفره یلدا نوید مى‌دهد که گرما در راه است. روشنایى مى‌آید و به قول قدیمى‌ها اهریمن سرما از بین مى‌رود. هر چند سال‌هاست که دیگر نه سرما، سرماى قدیم هاست و نه برف مهمان شب هاى یلداى منطقه جنوب خراسان است. یلداهاى کودکى و جوانى، خاطره‌هایى شده‌اند که باید طعم شیرین آنها را تا آخر عمر مزه مزه کنیم و هر سال شب یلدا راانتظار بکشیم شاید طعم قدیمی‌ها را بدهد. در شب چله یا به قول ما مردم خراسان جنوبی شوچله، شب و تاریکى به پایان مى رسد و با تولد خورشید، روشنایى آغاز خواهد شد. زیرا از این شب به بعد، بر ساعات روز افزوده شده و رفته رفته روزها طولانى مى شوند. بى شک یلدا را مى‌توان تنها آیین باستانى ایرانى دانست که گذر زمان چندان بر آن تاثیرى نداشته است. نه مانند جشن‌هاى مهرگان و تیرگان که جشن‌هاى رسمى ایرانیان بودند کمرنگ یا بى‌رنگ شده و نه مانند جشن چهارشنبه سورى شکل و شمایلش تغییر کرده تا بدان جا که دیگر نمى توان آن را یک جشن باستانى به حساب آورد. یلدا همچون زمان ایران باستان برگزار مى شود، شاید دلیلش آن است که یلدا فراتر از یک جشن ملی است و در پس چهره خود پشتوانه عظیمی را پنهان کرده است. یلدا ریشه در تاریخ جهان دارد. شب یلدا زادروز مهر یا میتراست. خداى پیمان و عهد و ایزدى. میترائیسم یکى از تأثیرگذارترین مذاهبى است که نخست در شرق و بعدها در غرب و در دین مسیحیت ردپاى بسیارى از خود به جاى گذاشت. این شب را از دیرباز نزد مردم جهان شبى مقدس مى‌دانستند. یلدا از نظر معنى معادل با کلمه نوئل از ریشه ناتالیس رومى به معنى تولد است و نوئل از ریشه یلدا است. واژه یلدا سریانى و به معنى ولادت است، به معنی ولادت خورشید مهر و میترا است. شوچله جشن خانوادگى است و شاید یکى از دلایل ماندگارى‌اش همین است، چرا که هنوز در ایران خانواده رکن اصلى جامعه است. هر چند که جامعه ایرانى در حال گذار از سنت به مدرنیسم است، اما شب یلدا یا شوچله خراسانی‌ها هر سال به خانه‌هاى ایرانیان سرک مى‌کشد.

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8509290559#sthash.OfNOexi4.dpuf
http://birjandpic.persianblog.ir/post/6/

جاذبه های گردشگری بیرجند

ارگ کلاه فرنگى بیرجند

ارگ کلاه فرنگى...

ارگ کلاه فرنگى در استان خراسان جنوبی و شهر بیرجند یادمانی منحصر به فرد و یادگاری از اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجار می‌باشد که بین سالهای ۱۲۶۴ تا ۱۳۱۳ هجری قمری ساخته شده است و در حال حاضر این ارگ در محل استانداری خراسان جنوبی واقع است. این بنا که امروزه با نام ارگ کلاه فرنگی شناخ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
عمارت و باغ اکبریه

عمارت و باغ اک...

باغ و عمارت اکبریه در در انتهای خیابان معلم، روستای اکبریه، واقع در استان خراسان جنوبی قرار گرفته است و یکی از بناهای تاریخی شهر بیرجند است. باغ اکبریه با وسعتی در حدود 45069 متر مربع با شماره 2326 در 20 خردادماه سال 1378 هـ.ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و در نشست سی و پنجم...

اطلاعات | نقشه | مسیر
باغ و قلعه مود - بیرجند

باغ و قلعه مود...

باغ و قلعه مود در حاشیه جنوبی روستای مود، در چهل کیلومتری شرق بیرجند قرار دارد. در مرکز باغ محل تقاطع دو خیابان طولی و عرضی ساختمانی وجود دارد که متعلق به دوره صفویه است و در داخل باغ بقایای عمارتی عظیم با تزئینات زیبای نقاشی دیده میشود که عمارتی تشریفاتی بوده و شامل چند ایوان، بقایای...

اطلاعات | نقشه | مسیر
موزه باغ اکبریه

موزه باغ اکبری...

این موزه به منظور نمایش آداب و رسوم و نوع پوشاک مردم ،مشاغل و حرف و هنرهای گوشه‌ای از معیشت، آداب و رسوم، مشاغل و حرف منطقه جنوب خراسان که در گذشته‌ای نه چندان دور مرسوم بوده و اکنون منسوخ شده است، تاسیس گردیده است. موزه مردم شناسی در طبقه اول کاخ موزه اکبریه و در سال 1374 بوجود آمد. ق...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آب انبار حاجی علی رضا بیک

آب انبار حاجی ...

قدمت این آب انبار به دوره قاجاریه بر می‌گردد . بانی و واقف این بنا « حاجی علی رضا بیک » می‌باشد و این بنا در زمان حشمت الملک ساخته شده است . آب انبار در نواحی گرم و خشک از جمله ملزومات مهم برای تداوم زندگی در این مناطق بوده و در اکثر محلات شهری و روستاها یک یا چند آب انبار وجود داشته ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آب انبار بجد

آب انبار بجد

آب انبار بجد در داخل روستای بجد واقع شده است و متعلق به دوره قاجاریه است . این آب انبار شامل ورودی ، پلکان ، پاشیر ، مخزن و پوشش مخزن می‌باشد. ورودی بنا در جبهه جنوب شرق آن قرار دارد. راهیابی به مخزن آب انبار از طریق یک رشته پلکان با 13 پله امکانپذیر است عرض راهرو5/1 متر می‌باشد. مخز...

اطلاعات | نقشه | مسیر
روستای خور

روستای خور

در فاصله 85 کیلومتری شمال غربی شهر بیرجند ،مرکز استان خراسان جنوبی در کرانه شمالی دشت لوت ،روستایی با خانه‌های کویری خودنمایی می‌کند به نام خور.در سبب نامگذاری آن بحث فراوان است،برخی گویند بدین سبب نام این روستا را خور نهاده اند که بر کرانه کویر است و نامی است که بر شهرها و آبادیهای حاش...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آبشار چهارده بیرجند

آبشار چهارده ب...

یکی از جاذبه‌های گردشی و تفریحی شهرستان بیرجند آبشار چهارده نام دارد که مردمان پاک و ساه دلی در آن زندگی می‌کنند. دلیل نام گذاری این روستا به چهارده این است که 14 آبشار کوچک در اطراف روستا قرار دارد.مجموعه آبشار هایی که در روستای چهارده واقع در ارتفاعات باقران قرار دارند. نخستین و مر...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم بیرجند

مراسم کف‌زنی در شب چله

مراسم کف‌زنی د...

مردم خراسان جنوبی در حالی شب یلدا را گرامی می‌دارند که در گاه شماری سنتی استان فصل زمستان شامل چله بزرگ به مدت 40 روز و چله کوچه، به مدت 20 روز معرفی می‌شود. اما در خصوص آداب و رسوم شب یلدا در منطقه جنوب خراسان سابق اظهارات مختلفی می‌شود. در این شب خانواده‌ها در خانه بزرگ فامیل گرد هم...

اطلاعات
ضرب المثل‌های خراسان جنوبی

ضرب المثل‌های ...

« اَفتاو ور زردی، کیونی وجیرقی (aftaw vazardi, keyvani vajirqi)» (آفتاب به زردی زد، خدمتکار از خواب بیدار شد) « از هر علفی، یک کلَفی (az har alafi, yag k'lafi)» (از هر علفی، یک لقمه ای) « حرف بزو چاقت کِنَه، نِه کی زاغِت کِنَه (harfi bezo, chaght k'na, ne ki zaq't k'na)» (حرفی بزن که چا...

اطلاعات
ارهنگ ارهنگ اسب چه رنگ ؟

ارهنگ ارهنگ اس...

نوعی بازی محلی بوده که از قدیم در بین نوجوانان رواج داشته بازیکنان شامل دو گروه 5 نفره بوده و یکی از افراد گروه نقش اُستا را اجرا می‌کند . گروه اول می‌گوید ارهنگ ارهنگ . گروه دوم می‌گوید اسب چه رنگ ؟ گروه اول اسبی را با مشخصات خاص نام می‌برد . گروه دوم در پاسخ می‌گوید بزن و برو چکار دا...

اطلاعات
لولو

لولو

یکی از بازی هایی است که معمولا در فصل بهار انجام می‌دهند، در این بازی یک نفر با کمی فاصله کنار دیوار می‌نشیند و سنگ کوچک و بزرگی رو به رویش قرار می‌گیرد و یک نفر روی چشم‌های او را با دست می‌پوشاند و بعد حدود 10 تا 20 نفر به فاصله 5 متر از او قرار می‌گیرند. در ادامه نفری که پشت سر فرد ن...

اطلاعات
هفت سنگ

هفت سنگ

بازی هفت سنگ بیشتر بین نوجوانان 8 تا 15 ساله صورت می‌گیرد و به صورتی است که هفت سنگ تخت نازک روی هم چیده می‌شود و افراد بازی کننده به دو گروه 3 یا 4 نفره تقسیم می‌شود و بین خودشان تعیین می‌کنند که کدام گروه اول بازی را شروع کند گروه شروع کننده با توپ سنگهای چیده شده را نشانه می‌گیرند که...

اطلاعات
حیراب حیراب

حیراب حیراب

بازی حیراب، حیراب با تشکیل 2 گروه 7 نفره و بیشتر یکی از بازی هایی است که در ایام عید در روستا‌های خراسان جنوبی برگزار می‌شود. در این بازی 2 گروه شرکت کننده یک دایره به قطر 8 تا 10 متر می‌کشند و یک نقطه یا محل را به عنوان محل پایان بازی به فاصله 30 تا 40 متری دایره مشخص می‌کنند. برای ش...

اطلاعات
دفتر بازی

دفتر بازی

«دفتر بازی» نیز از جمله بازی هایی است که با شرکت 2 گروه 8 تا 10 نفره انجام می‌شود. در این بازی که باید در میدانی باز انجام شود 2 گروه روبه روی هم می‌ایستند و تخته سنگ هایی به شکل مکعب مستطیل را جلوی خود قرار می‌دهند، هر گروه باید به تخته سنگ‌های گروه مقابل که به صورت عمودی قرار گرفته ا...

اطلاعات
لباس محلی خراسان جنوبی

لباس محلی خراس...

پوششی را که مردم به عنوان لباس و پوشاک مورد استفاده قرار می‌دهند عبارتند از:کلاه نمدی، شب کلاه، کلاه نمدی- مندیل، کلاه دوره دار، کلاه پهلوی یا شیپوری، عرقچین، کلاه تـرمه، گردن پیچ یا لنگته، جلیـقه، پیـراهن، قمیس، لبـاده، نیم تنه، شلوار(تنبان)، قارت(جقه)، سینه بند، مچ پیچ وگیوه که برای آ...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم

محصولات بیرجند

سنجد

سنجد

سنجد به نام علمى "Elaeagnus angustifolia L." یا "E. Orientalis L." و از خانواده Eleagnaceae""می باشد. سنجد داراى ارقامى است که از نظر شکل، رنگ، طعم و اندازه میوه و ارتفاع درخت بایکدیگر متفاوت می‌باشند. این درخت در روستاهاى کوهستانى بیرجند بفراوانى یافت می‏شود و از آن بویژه به عنوان پرچی...

اطلاعات
انار

انار

انار به نام علمى "Punica granatum L."از خانواده پونیکاسه "Punicaceae"مى‏باشد. درخت انار در شهر بیرجند وروستاهاى‏مجاور و نیز دربخش شرقى بیرجند به‏نام خوسف بخوبى مى‏روید. براساس نوشته دائره‏المعارف »بریتانیکا« اصل درخت انار از ایران و ممالک مجاور ایران مى‏باشد. و از این نواحى به سایر نقاط...

اطلاعات
انگور

انگور

درخت انگور که درخت مو نیز نامیده می‌شود درختچه‌ای است بالا رونده که از دیوار و درختان مجاور بالا می‌رود. ساقه آن گره‌دار و دارای برگهای متناوب است. برگهای انگور دارای پنج لوب دندانه‌دار و به رنگ سبز تیره می‌باشد. گلهای آن کوچک ، مجتمع و به صورت خوشه ظاهر می‌شود. میوه درخت انگور ، گوشت‌د...

اطلاعات
زعفران

زعفران

موقعیت ریاضی بیرجند، دور بودن از دریا و اقیانوس، محصور بودن در کویر، وزش بادهای شدید و بعضاً گرم، تاثیرگذاری ناچیز جبهه ‏های هوای غربی با در نظر گرفتن 5/170 میلیمتر بارش و تبخیر سالانة 2710 میلیمتر و دیگر عوامل اکولوژیکی باعث شده که نوعی اقلیم خشک با آنومالی گرم و یا سرد در این منطقه حا...

اطلاعات
سبد بافی

سبد بافی

سبدبافی هنری است که مردم خراسان جنوبی آن را نسل به نسل از پدرانشان آموخته‌اند و توسعه داده‌اند. سبد حاصل سرپنجه‌‌های روستائیان هنرمند است.مواد اولیه سبد بافی ساقه‌‌های دو درخت به نام سافت یا سافترگ (بیدمشک) و درخت بید قرمز است. این دو درخت ساقه‌‌های کشیده‌ای دارند که می‌توان از آنها برا...

اطلاعات

آیین و فن کف زنی در خراسان جنوبی

کف یک ماده غذایی و سنتی ویژه استان خراسان جنوبی است. این خوراکی خاصیت درمانی برای معده داشته و برای تهیه آن زمان زیادی باید صرف کرد. در اکثر روستاها و شهرهای استان در فصل سرد سال (زمستان) اقدام به تهیه این خوراکی می‌شود.
درانجام مراسم کف زنی تمامی افراد فامیل دورهم جمع می‌شوند. هنگام درست کردن کف ... ادامه مطلب
آیین و فن کف زنی در خراسان جنوبی

اطلاعات بیشتر...
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.