1

توضیحات

ویرایش
فَلَک‌الافلاک یا دژٍ شاپورخواست قلعه‌ای تاریخی در مرکز شهر خرم‌آباد در استان لرستان است. فلک‌الافلاک با نام قلعه دوازده برجی هم شناخته می‌شود. قلعه فلک‌الافلاک بر فراز تپه‌ای مشرف به شهر خرم‌آباد و در نزدیکی رودخانه خرم‌آباد قرار گرفته و چشم‌گیرترین اثر تاریخی و گردشگری درون شهر خرم‌آباد است. این بنا مربوط به دورهٔ ساسانیان است و به شماره ۸۸۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
قدمت این قلعه به دوره ساسانیان می‌رسد. ساسانیان شهری با نام شاپورخواست در حدود منطقه کنونی خرم‌آباد ساختند که بعدها ویران شد و در حدود سده هفتم هجری خرم‌آباد فعلی به جای آن بنا گردید. گمان می‌رود که قلعه فلک‌الافلاک همان دژ شاپورخواست باشد که در دوره ساسانی کاربرد حکومتی و نظامی داشته‌است. از قرن ششم هجری پس از ساخته شدن شهر جدید خرم‌آباد این قلعه نیز بنام خرم‌آباد معروف شد و احتمالاً نام فلک‌الافلاک در دوره قاجار به آن اطلاق شده‌است.
بسیاری از شهرهای ایران با یک اثر باستانی برجسته شناخته می‌شوند. شهر خرم‌آباد را نیز با قلعه فلک‌الافلاک می‌شناسند
این قلعه زیبا و دیدنی با 5300 متر مربع مساحت بر فراز تپه‌ای در مرکز شهر خرم آباد، با چشم اندازهای فوق‌العاده زیبا قرار گرفته است.فلک‌الافلاک از سمت شرق و جنوب‌شرقی به رودخانه خرم‌آباد، از غرب به خیابان و محله دوازده برجی و از سمت شمال به خیابان فلک‌الافلاک محدود ...مشاهده کامل متن می‌شود. وسعت محوطه باستانی قلعه حدود 400×300 مترمربع است.
قلعه دارای 8 برج است، محیط کل آن 60/228 متر و بلندترین دیوار آن تا سطح تپه 5/22 متر می‌باشد. همچنین دارای دو صحن، 124 اتاق و 11 کفش‌کن در بین اتاق‌ها است.
این قلعه به لحاظ موقعیت استراتژیکی خود در قرن چهارم هجری قمری به عنوان مقر حکومت آل حسنویه و گنجور در زمان آل بویه در آمد همچنین خزانه حکومتی خاندان بدر در قرن چهارم هجری و مقر حکومتی اتابکان لر کوچک و والیان لرستان در دوره صفویه تا قاجار و سرانجام پادگان نظامی و زندان سیاسی در دوران پهلوی اول و دوم از مهمترین کاربردهای قلعه در گذشته محسوب می‌شود.
در شمال شرقی آن راهرویی ساخته شده که با 7 پله به محوطه‌ای می‌رسد که چاه معروف قلعه در آن واقع شده. عمق این چاه تا انتهای تپه و تا چشمه زیر تپه می‌رسد.
در گذشته آب مورد نیاز ساکنین قلعه از این چاه تامین می‌شده است و از همین راهرو می‌توان به پشت‌بام قلعه رسید و چشم‌انداز زیبای شهر را مشاهده کرد.
دور تا دور قلعه را پرتگاهی مخوف فرا گرفته که دارای پوشش گیاهی ست و راه ورود به فلک الافلاک را دشوارتر می‌کند. نام این قلعه به مفهوم آسمان نهم و بالاترین فلک است که به طور مجازی دست نیافتنی بودن آن را می‌رساند.
بنای نخستین فلک الافلاک ظاهراً مربوط به دوره ساسانی است؛ هرچند که برخی منابع، ساخت آن را به ز مان شجاع الدین خورشید؛ سر سلسله اتابکان لر در قرن چهارم هجری نسبت می‌دهند.
به گفته مردم منطقه و مدارک تحقیقی، بر وجود بارویی دولایه و خشتی با دروازه برج پیرامون بنای کنونی دلالت دارد. این باروی گرداگرد بنا بیشتر به سمت غرب گسترش داشته و از بقایای برج‌های دوازدگانه آن، آثار دو برج در شمال غرب و جنوب شرق محوطه، اطراف قلعه قابل مشاهده است.
در ساخت قلعه از مصالحی چون خشت، آجر، سنگ و ملات استفاده شده است.
قلعه فلک الافلاک، پایداری و ماندگاری خود را در دوره‌های مختلف تاریخی، مرهون موقعیت ممتاز سوق الجیشی تپه فلک الافلاک در گلوگاه دره خرم آباد است.
از این رو بنای قلعه، آثار و نشانه‌های زیادی از تحولات معماری دوره‌های گوناگون را با خود به همراه دارد.
همچنین در بنای فلک الافلاک به راه‌های عبور و مرور شمال به جنوب و شرق به غرب توجه شده است که به نوعی مرکز ثقل مسیرهای دسترسی غرب کشور به شمار می‌آمده است.
قلعه فلک الافلاک پس از ثبت در فهرست آثار ملی کشور، موزه فلک الافلاک نام گرفته و شامل بخش‌های مردم شناسی، هنرهای سنتی و باستانی شناسی می‌شود.
در تالار موزه مردم‌شناسی، عکس‌ها و ماکت‌های کوچک و بزرگ متعددی از شیوه‌ها و رسوم گوناگون زندگی مردان و زنان عشایر و روستایی در منطقه لرستان به نمایش گذاشته شده است.
یکی از دیدنی‌های موزه مردم شناسیی سنگ قبرهای اهالی منطقه است که با دیگر نواحی ایران تفاوت بنیادی دارند.
در این نواحی رسم بوده که بالای قبر، سنگی عمودی کار گذاشته و روی آن صحنه‌هایی از زندگی فردمتوفی را حجاری می‌کرده اند. به عنوان مثال اگر متوفی شکارچی بوده، روی سنگ قبر عمودی وی تصاویری از اسلحه، شکار و… حک می‌کردند.
ویژگی‌های تاریخی و معماری قلعه فلک الافلاک آن را در میان یادگارهای تاریخی غرب کشور متمایز ساخته و به آن شکوه و جذابیت خاصی بخشیده است.
همچنین آن حوزه جغرافیایی بخش زیادی از حیثیت و اعتبار معنوی و تاریخی خود را مدیون وجود فلک الافلاک است. از نکات قابل تامل در این بنای سترگ وجود چاه قلعه به عمق42 متردر حیاط اول و گریزگاه اضطراری در حیاط دوم می‌توان اشاره نمود . از زمان برپایی بنا در عهد ساسانی تا دوره‌های متأخر الحاقاتی به آن اضافه شده است(به خصوص دوره صفوی و قاجاری ) این اثر همان دژ معروف شاپور خواست می‌باشد که در تاریخ ذکر شده است . به لحاظ موقعیت استراتژیکی خود در قرن چهارم ه.ق به عنوان مقر حکومت آل حسنویه و گنجور این سلسله در زمان آل بویه در آمد . از قرن ششم هجری پس از ساخته شدن شهر جدید خرم آباد این قلعه نیز بنام خرم آباد معروف شد . احتمالاً نام فلک الا فلاک در دوره قاجار بر آن اطلاق شده است . از بدو شکل گیری این بنای عظیم و دیدنی تا به حال دارای کاربریهای سیاسی ، نظامی ، خزانه سلطنتی ، مقر حکومتی ، پادگان نظامی و زندان سیاسی داشته است . اکنون نیز به عنوان موزه باستانشناسی ، مردم شناسی و آزمایشگاه مرمت اشیا و چایخانه سنتی از آن استفاده می‌شود . این بنای کم نظیر مربوط به دوره ساسانی است .
در سال ۱۳۵۴ این بنا با راه‌اندازی موزه مردم‌شناسی و مفرغ‌های لرستان به موزه تبدیل شد. در سالهای اخیر با مرمت نمای بیرونی و داخل قلعه موزه‌های باستان‌شناسی، مردم شناسی، آزمایشگاه مرمت اشیاء، مرکز فروش تولیدات فرهنگی و چایخانه سنتی در این مجموعه فرهنگی تاریخی راه‌اندازی شده‌است.
سرهنری راولینسون که در سال‌های ۱۲۴۹ تا ۱۲۵۵ قمری در ایران به سر می‌برده و لرستان را به صورت کامل دیده‌است، ضمن عبور از خرم‌آباد، قلعه فلک‌الافلاک را چنین وصف کرده‌است:
صخره بزرگ و منفردی با محیط تقریبی ۹۰۰ متر قرار دارد. این صخره دارای شیب تندی است و در نزدیکی قلعه آن چشمه آبی جریان دارد. این قلعه خرم‌آباد است که در قسمت پایین دور تا دور آن دیوار دو لایه‌ای کشیده شده و قصری که بر بالای آن ساخته شده از استحکامات نیرومند برخوردار است. این کاخ که بانی آن " محمد علی میرزای دولتشاه" است، ساختمان بسیار زیبایی است که در داخل آن استخر (حوض) بزرگی به طول ۶۰ متر و عرض ۴۰ متر قرار دارد که از چشمه آب می‌گیرد. کاخ و ساختمانهای مجاور آن همگی در داخل قلعه قرار دارند و ضمناً باغی نیز وجود دارد. خرم‌آباد که سردر پای قلعه و در سمت شمال غربی آن قرار دارد شهر جدید و کوچکی است که جمعیت آن تقریباً ۱۰۰۰ خانوار می‌باشد. رودخانه کم عمق و عریضی در جنوب شرقی شهر و قلعه که پایتخت اتابکان لر کوچک بوده در جریان است.
در سال ۱۲۵۷ هجری قمری زمانی که بارون دوبد جهانگرد روس از خرم‌آباد دیدن کرد قلعه را اینگونه توصیف کرد که با شش قبضه توپ از دژ قلعه دفاع می‌شده‌است، به گفته وی پس از آن که محمد شاه قاجار به سلطنت می‌رسد بلافاصله دستور می‌دهد تا بخش اعظم توپهای ولایات مختلف ایران را در پایتخت متمرکز کنند، اما به توپهای قلعه فلک‌الافلاک که از ایام محمدعلی میرزا در این جا نصب شده‌اند دست نمی‌زند.ادموندز در ۷ سپتامبر ۱۹۱۷ (میلادی) در یادداشتهای سفر خود در مورد قلعه فلک‌الافلاک نوشته‌است:
کاخ و آنچه مربوط به آن است به صورت تأسف آوری رو به زوال است. سر طویله، سربازخانه و توپخانه آن ویران شده‌است. حیاط کاخ که یک استخر مربع شکل در آن قرار دارد به آن خرابی نیست ولی وضع خوبی هم ندارد. یک ردیف اتاق که در شرق حیاط قرار دارند قبلاً دیوانخانه بوده‌است یعنی جایی که حکمران می‌نشست.
منبع :http://fa.wikipedia.org/wiki
http://hamshahrionline.ir/details/73670

خانه آخوند ابو

فاصله: 1 کیلومتر - زمان: 3 دقیقه
مشاهده مسیر

حمام گپ ( آسیا )

فاصله: 1 کیلومتر - زمان: 3 دقیقه
مشاهده مسیر

رودخانه خرم‌آباد

فاصله: 2 کیلومتر - زمان: 5 دقیقه
مشاهده مسیر

پل شاپوری‌

فاصله: 4 کیلومتر - زمان: 9 دقیقه
مشاهده مسیر

آسیاب گبری

فاصله: 4 کیلومتر - زمان: 11 دقیقه
مشاهده مسیر

دریاچه کیو ( کی یو )

فاصله: 4 کیلومتر - زمان: 10 دقیقه
مشاهده مسیر

نمایش و چاپ مسیر

با انتخاب مبدا و مقصد میتوانید فاصله بین دو مکان ثبت شده در تیشینه را مشاهده و چاپ نمایید.

مبدا
مقصد
مشاهده مسیر

جاذبه های گردشگری خرم آباد

قلعه فلک الافلاک

قلعه فلک الافل...

فَلَک‌الافلاک یا دژٍ شاپورخواست قلعه‌ای تاریخی در مرکز شهر خرم‌آباد در استان لرستان است. فلک‌الافلاک با نام قلعه دوازده برجی هم شناخته می‌شود. قلعه فلک‌الافلاک بر فراز تپه‌ای مشرف به شهر خرم‌آباد و در نزدیکی رودخانه خرم‌آباد قرار گرفته و چشم‌گیرترین اثر تاریخی و گردشگری درون شهر خرم‌آبا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پل شاپوری‌

پل شاپوری‌

این پل در قسمت جنوبی شهر خرم آباد واقع شده است. و عامل ارتباط غرب استان ( طرهان ) با شرق و از آنجا به خوزستان و تیسفون ( پایتخت ساسانیان ) بوده است . احتمالاً جهت توزیع آب نیز مورد بهره برداری قرار می‌گرفته است. طول پل 312 متر،و ارتفاع آن75/10 متراست که از 28چشمه طاق و 27پایه تشکیل شده ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مسجد جامع خرم آباد

مسجد جامع خرم ...

مسجد جامع خرم آباد در سال ٩۷۰هجری قمری به دستور (شاه پرور سلطان)_ دختر (آغور بیک) (همسر شاه رستم از اتابکان لر کوچک ) ساخته شد. این مسجد در سال ۱۱۱۰هجری قمری به دستور شاه سلطان حسین صفوی تعمیر شد و سنگ نوشته مربوط به این فرمان هم اکنون در بخش سنگ نوشته‌های تاریخی ( دژ شاهپور خواست ) نگه...

اطلاعات | نقشه | مسیر
خانه آخوند ابو

خانه آخوند ابو

در مرکز شهر خرم‎آباد در سایه‌‏سار ضلع‌غربی قلعه فلک‏‌الافلاک بنایی زیبا مربوط به اوایل دوره پهلوی قرار دارد. این اثر ارزشمند یکی از قدیمی‎ترین خانه‏‌های شهر خرم‎آباد محسوب می‎شود که در سالهای اخیر توسط سازمان میراث فرهنگی مرمت شده و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. منطقه لرستا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
حمام گپ ( آسیا )

حمام گپ ( آسیا...

حمام تاریخی گپ (آسیا) که بخش اصلی آن بر روی چهارستون سنگی قرار گرفته ، در دوران قاجاریه ساخته شده است . این حمام به وسیله چند پله ارتباطی از خیابان مجاور (خیابان حافظ) به سربینه مرتبط می‌گردد که در حدود سه متر از سطح خیابان پائین‌تر است. در گوشه شمال شرقی ورودی حمام گرم (در حد فاصل ح...

اطلاعات | نقشه | مسیر
رودخانه خرم‌آباد

رودخانه خرم‌آب...

در تاریخ رویایی لرستان همیشه سخن از رودخانه ای است که سالها نقل داستانهای گذشتگان بوده و تاریخ مردم خرم آباد در کنار این ساحل رودخانه ای شکل گرفته این رودخانه دایمی است با طول 80 کیلومتر از ریزابه‌های بسیاری که همگی آن‌ها از ارتفاعات پیرامون خرم‌آباد سرچشمه گرفته‌اند ؛ پدید می‌آید . ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
دریاچه کیو ( کی یو )

دریاچه کیو ( ک...

این دریاچه در شمال غربی شهرستان خرم آباد و در کنار پارکی به همین نام واقع است. آب این دریاچه از چشمه‌ای که در زیر آن قرار دارد تامین می‌شود. مساحت دریاچه کیو 7 هکتار و عمق آن بین 3 تا 7 متر است. کیو در گویش لری به معنی کبود رنگ و آبی است و علت نامگذاری آن آب زلال و عمق دریاچه‌است که به...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آبشار نوژیان

آبشار نوژیان

آبشار نوژیان یکی از مرتفع‌ترین آبشارهای ایران در 51 کیلو متری جنوب شرقی خرم آباد ،بخش پاپی واقع شده است و دارای ارتفاع 95 متر و عرض تاج پنج متر است. این آبشار زیبا در کنار روستای قدیمی و منحصر به فردی به همین نام قراردارد.روستای نوژیان تقریبا در 40 کیلومتری خرم‌آباد واقع شده و بین کوه ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم خرم آباد

موسیقی محلی لرستان

موسیقی محلی لر...

موسیقی لری با موسیقی "ردیف دستگاهی" پیوند نزدیکی دارد . بخش مهمی از این موسیقی از طریق کمانچه و کمانچه نوازی محلی در موسیقی رسمی ایران "ردیف" نیز تأثیر گذاشته است . اغلب موسیقی‌های محلی لرستان در دستگاه ماهور و بیش‌تر با ساز کمانچه اجرا می‌شوند . موسیقی‌های لرستان به چهار بخش موسیقی کار...

اطلاعات
آش ترخینه

آش ترخینه

نخود و لوبیا 1 لیوان، عدس 4/3 لیوان ،کشگینه نیم کیلو، پیاز داغ نصف لیوان، سبزی آش نیم کیلو، نمک و فلفل و زرد چوبه به میزان لازم ،نعناع داغ وپیاز داغ برای تزیین. طرز تهیه کشگینه (ترخینه) : بلغور گندم 1 لیوان ، کشک ۱ لیوان (یا دوغ 3 لیوان)، 1قاشق سبزی کوهی معطر، همه را با هم می‌جوشانیم ت...

اطلاعات
لباس محلی لرستان

لباس محلی لرست...

پوشش زنان لر نمادی از هویت و فرهنگ این دیار پوشاک زنان لر بنا به موقعیت اجتماعی ، اقتصادی و از طرفی شرایط سنی از ویژگی‌های مشخصی برخوردار است . پوشاک زنان جوان لر با پارچه‌های الوان در رنگها و طرح‌های شاد با سربندهای زیبا و رنگی می‌باشد . زنان مسن‌تر پارچه هائی به رنگ تیره و طرح ای ساد...

اطلاعات
بازی دال پلو

بازی دال پلو

دراین بازی چند نفر به دو دسته تقسیم می‌شوند که معمولاً دو دسته سه نفری یا بیشتر می‌باشند. هر دسته بفاصله ۱۰ الی ۲۰ متر دورتر از یکدیگر و روبروی هم قرار می‌گیرند. هر دسته در جایی که ایستاده‌اند سه عدد سنگ بعنوان هدف که هر یک تقریبا بطول ۲۵ و بعرض ۱۵ سانتی متر می‌باشد طوری در محل خود (رو...

اطلاعات
بازی کلو رونکی

بازی کلو رونکی

کلورونکی یکی از محبوبترین بازی‌های محلی است که تعداد بازیکنان آن بایستی حتما جفت باشند.مثلا دو دسته ۶ نفری که جمعا ۱۲ نفر شوند. در گروه اول که هر نفر کلاهی بسر دارد (یا اگر کلاهی در دسترس نباشد با دستمال چهار گوشی که ۴ گوشه اش را گره زده اند و بر سر می‌گذارند کلاهی درست می‌کنند) افراد ...

اطلاعات
گویش  محلی لرستان

گویش محلی لرس...

گویش‌های لُری نزدیک‌ترین گویش‌های ایرانی به زبان فارسی هستند.زبان لری همانند زبان فارسی نواده‌ای از زبان پارسی میانه استو واژه‌های آن همانندی بسیاری با فارسی دارد.. ریشه زبانهای ایرانی لری-بختیار مانند زبان فارسی به پارسی میانه(پهلوی ساسانی) و از طریق پارسی میانه به پارسی باستان(زبان هخ...

اطلاعات
شنبه به در و سیزده به در

شنبه به در و س...

مردم اولین شنبه سال را از بامداد یا بعد از صرف ناهار به باغ و صحرا مى‏روند. در این روز اغلب زنان و دختران در مکان‏هاى نظر کرده و مورد احترام «ننو» کوچکى به نیت بخت‏گشایى و حاجت روایى مى‏بندند. اگر پس از ساعتى باد خاشاک یا پَر کاهى در آن مى‏ریخت نشانه آن بود که حاجت روا خواهد شد. مردان ب...

اطلاعات
آیین عروسى

آیین عروسى

در هر یک از مناطق مختلف لرستان آیین‏نامه‏هاى عروسى [نحوه جشن عروسى و آداب و رسوم مربوط به آن] به شیوه‏اى خاص برگزار مى‏شود. مراسم عروسى گرچه داراى وجوه مشترک فراوانى است ولى از نگاهى دیگر ویژگى‏هاى خاص آئینى هر منطقه را داراست که نمایانگر خصوصیات دینى ـ فرهنگى و گاه جغرافیایى قوم و طای...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم

محصولات خرم آباد

چیت

چیت

چیت یکی از رایجترین دست بافته‌های زنان عشایر لرستان بوده که در میان همه عشایر لرستان به همین نام موسوم است. مواد اولیه مورد نیاز برای این دست بافته نی، پشم و مو است. به دلیل وفور "نی" در زیست بوم قشلاقی عشایر، این وسیله درمنطقه گرمسیر بافته می‌شود. چیت تقریباً با اندکی تغییر در میان هم...

اطلاعات
فرش بافی

فرش بافی

قالی بافی و فرشهای سنتی لرستان جز بافته‌های سنتی ایران است که در زمره فرشهای هندسی قرار داشته و به صورت ذهنی بافته می‌شوند. از ویژگی‌های مهم آنها استفاده از طبیعت، محیط اطراف، باورها، عقاید و رسوم محلی در طراحی نقوش این گونه قالی است. سابقه فرش بافی در لرستان را با توجه به نمونه‌های مو...

اطلاعات
گیوه دورزی

گیوه دورزی

گیوه دوزی یکی از صنایع دستی رایج در لرستان است. گیوه از دوقسمت اصلی "زیره" و "رویه" تهیه می‌شود. ساخت زیره به وسیله دو لایه چرم که یکی از آنها توسط اشخاصی به نام "آجیه کو" با نخهای نسبتاً ضخیمی آج انجام می‌شود. پس از آج با استفاده از لایه‌های مقوا و چرم زیر آجیه شده دوره دوزی و آماده اج...

اطلاعات
ماشته

ماشته

لرستان با قدمت تاریخی و دیرینه در زمینه‌های مختلف دارای صنایع‌دستی بی‌نظیری است که تنوع آن در کمتر نقطه‌ای از کشور مشاهده می‌شود.ماشته مهمترین و اصیل‌ترین دستبافت لرستان است که با دار مخصوصی به نام "جیلا" بافته می‌شود. این دست بافته از چهار قطعه نواری شکل به عرض 50 سانتی متر و به طول دو...

اطلاعات

نگین افلاک خرم‌آباد

دژ شاپورخواست که بیشتر با نام فلک الافلک شناخته می‌شود، قلعه تاریخی است که از دوره ساسانیان برجای مانده است.قلعه فلک الافلاک در مرکز شهر خرم آباد در استان لرستان واقع شده است. در دوره صفویه و قاجار، این قلعه به عنوان مقر حکومتی استفاده می‌شد و در دوران پهلوی، به پادگان نظامی و زندان سیاسی تبدیل شد. در ... ادامه مطلب
نگین افلاک خرم‌آباد

علی ایاز

علی ایاز شنبه 9 مرداد 95 - 15:54

سلام . مرسی از طلاعاتی که دادید

دژ شاپور خواست

شاپور دوم ساسانی این دژ را بنا نهاد و مقر حکومت اتابکان لر ـ عامه مردم لرستان به آن قلعه دوازده برجی می‌گویند این دژ را امروزه قلب لرستان می‌دانند . قلعه فلک الافلاک که در مرکز خرم آباد روی تپه ای قدیمی به همین نام بنا شده، در میان دیگر آثار باستانی شهر از شکوه و صلابت بیشتری برخوردار است و در واقع مظهر ... ادامه مطلب
دژ شاپور خواست

اطلاعات بیشتر...
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.