توضیحات

ویرایش
-دَسِم دِ گَردِنت،تَشِم دِ خَرمِنِت!=دستم دور گردنت،آتشم در خرمنت!
این ضرب المثل لری بیانگر اظهار دوستی و صمیمیت در عین دشمنی و کینه توزی است.طرف در عین حال که در ظاهر به نشانه دوستی و صمیمیت زیاد دستش را دور گردن شما حلقه کرده است،هستی و زندگی و آبرو و حیثیت شما را نشانه گرفته و به آتش می‌کشد!در بسیاری از موارد واقعا ضرب المثل‌ها و زبانزدهای لری دست کمی از سخنان حکیمانه ندارند و بسیار غنی و بامعنا هستند.در زمانه کنونی و در زندگی فردی و اجتماعی مان،هر لحظه ما شاهد مصداق‌های این ضرب المثل لری هستیم.آری،چقدر زیادند مصداق های«دسم د گردنت،تشم د خرمنت»در روزگار غریب ما!
بَردِی گِه وات پئی نِموحِره،بَشی دِ ساش!
سنگی که با تو غلت نمی‌خورد و جابجا نمی‌شود،در سایه اش بنشین!
قوم لر در میان اقوام ایرانی به تسلیم ناپذیری شهره است،اما این ضرب المثل نشان می‌دهد که مردمان این قوم چندان هم به مشت کوبیدن بر سندان بدون در نظر گرفتن مصلحت‌ها و توانایی‌ها اعتقاد نداشته و ندارند.این ضرب المثل با منطقی مبتنی بر درایت و دوراندیشی و صبر و استقامت می‌گوید که اگر فعلا قدرت و توان از سر راه برداشتن دشمن قهار را نداری،عجله نکن و صبور باش و از حداقل امکانات هم خودت را محروم نکن.نمی گوید در سایه سنگ بخواب!می گوید در سایه اش بنشین و لختی قوت بگیر و تجدید نیرو کن،شاید در کوشش‌های بعدی،آن را از جا بکنی و بغلتانی ...مشاهده کامل متن و به ته دره بفرستی!
وِ زُونِ خَش،مارِن دِ سییا بَکَش!
با زبان خوش،ما را از سوراخ بیرون بیاور!
در این ضرب المثل لری،مار سمبل آشتی ناپذیری و وحشی گری و کینه و خصومت است.«زُونِ خَش»-زبان خوش-شامل همه ملاحظات کلامی و بیانی اعم از لحن،منطق،استدلال،انصاف،حسن نیت و...می باشد.می گوید که دشمن جان را نیز می‌توان با زبان و بیان نیکو و حسنه ومنطقی و منصفانه تسلیم کرد و به مدارا و سازش کشاند.امروزه و در دنیای پر از تلاطم و تضاد کنونی،زبان خوش یک استراتژی مدیریتی در خانواده و جامعه و عرصه بین المللی است که خیرات و برکات زیادی از جمله اصلاح امور،امنیت،آرامش و صلح را به دنبال دارد.بی جهت نیست که در اخلاق و مذاهب نیز گفتار و بیان ملین و سنجیده و منطقی و منصفانه جزء مبانی و اصول مهم در روابط انسانی و اجتماعی تلقی می‌گردد.
تو پولا ئو مِه پولا،جامو نِمووَه زیر یِه کولا!
تو پولاد(فولاد) و من پولاد،در زیر سقف یک کولا(آلاچیق)نمی گنجیم!
قبلا هم گفته ام که بسیاری از ضرب المثل‌های لری موزون و به صورت شعر می‌باشند که این ضرب المثل هم از جمله آن هاست.پولاد مظهر سختی و سرسختی و عدم انعطاف است.این ضرب المثل اشاره به غیر منعطف بودن دو فرد یا گروه از نظر رفتاری و اخلاقی دارد که در زیر یک سقف یا در یک محل زندگی می‌کنند ولی اهل انعطاف و گذشت و مدارا و رواداری نیستند.به طور کلی این ضرب المثل بیانگر یک حقیقت در همزیستی خانوادگی و اجتماعی است و آن این که بدون گذشت و اغماض و مدارا و تساهل و انعطاف،امکان زیست مسالمت آمیز و مبتنی بر رعایت حقوق انسانی وجود ندارد و هر کدام از طرفین ملزم به رعایت نرمش و کوتاه آمدن هستند،وگرنه اگر کار به مخاصمه و درگیری کشانده شود،ممکن است «کولا»که سرپناهی ضعیف و لرزان است ،هر آینه در اثر نزاع و کشمکش بر سر ساکنان آن خراب شود و در نتیجه همه ضرر کنند.خوب است که این ضرب المثل آویزه گوش کسانی باشد که در صحنه خانواده و اجتماع،مرغ شان همیشه یک پا دارد و با یک دندگی و لجاجت خود بنیان زیست شرافتمندانه در کنار همدیگر را بر باد می‌دهند و سقف لرزان خانه و کاشانه را بر سر خود و دیگران آوار می‌کنند!
تِلَه سی چِی بُحِرِمِت گِه بَپِی کی دِ ریشِم!؟
«تِلَه» چرا بخورمت که به ریشم آغشته شوی!؟
«تِلَه» یک غذای ساده و بی ارزش است که لرها در گذشته،صرفا جهت سدجوع و رفع گرسنگی مفرط از آن استفاده میکرده اند.تله با ریختن آرد به داخل آب و جوش زدن سریع آن درست می‌شده است.موقعی که مخلوط آرد و آب به یک سیال رقیق و روان و داغ تبدیل می‌شده است،آن را می‌خورده اند.این غذا به حدی بی ارزش بوده که هر کسی که سرش به تنش می‌ارزیده،حاضر نبوده آن را بخورد! زیرا مورد استهزا و تمسخر دیگران قرار می‌گرفته و او را «تِلَه حَر» -تله خورـ می‌نامیده اند که در بین مردم جنبه طعنه و تمسخر پیدا می‌کرده است.از این غذای سهل الوصول و بی ارزش گاهی هم برای رفع دل درد احشام و چارپایان و کمک به زایمان آن ها،استفاده می‌کرده اند.گذشته از همه این ها،دردسر خوردن«تِلَه» هم مزید بر علت بوده است.هنگام خوردن تله،به دلیل شل و آبکی بودن به ریش و سبیل فرد خورنده آن می‌ریخته و لحظاتی بعد چسبناک و سفت می‌شده به طوری که جدا کردن آن از ریش و سبیل او مشکل بوده و فرد خورنده را رسوای عام و خاص می‌کرده و به اصطلاح سیبل خنده و تمسخر دیگران می‌کرده است.ماجرای« تِلَه» و «تِلَه حَر» به خوبی به فرهنگ عامیانه لرتباران راه یافته و به صورت این ضرب المثل عبرت انگیز در آمده است.این روزها هم بسیاری از ماجراهای کلان کشور ما،مصداق عینی و بسیار خنده دار همین ضرب المثل هستند.پس شما هم جلوی خودتان را نگیرید و سیر دل تان به این ماجرا بخندید و غم روزگار را بر باد بدهید!خنده‌های تان مستدام!
یکى نُو دِه هُنَش نِوى، مى‏رَت پیاز مى‏خرى!
یکى نان در خانه نداشت، مى‏رفت پیاز مى‏خرید!
ـ لویینَ ده گُسنى مُرد، مى‏گُتِن گِردَ دِلِش گِرِتَ.
آسیابان از گرسنگى مرد، مى‏گفتند: از پرخورى است [و یا مى‏گفتند: نان گِردَ دلش را گرفته].
ـ سیر، خَوَرْه گُسْنَ نارَ.
آدم سیر از آدم گرسنه خبر ندارد.
ـ یه گُل ووهار نه مو.
با یک گل بهار نمى‏شود.
ـ هه ر که بویل مه کیه مه ل کولیره [یک نوع نان که آن را در زیر خاکستر داغ زغال مى‏پزند] وژرا:
هر کس خاکستر زغال را روى نان خود مى‏ریزد. (یعنى هر کسى براى خود مى‏کوشد).
دل مه ژى رازیونه‏ها بارِرَ:
دلم درد مى‏کند حال آنکه رازیانه در کوله‏بارم وجود دارد.
گُر وَل! مال نُوین میشل کَدخُدا بین.
گربه‏ها در خانه نبودند، موشها کدخدا بودند.
ـ شُتِر کُلْ چىْ مَیرى کَم و یژنگ نِمَیرى.
شتر تمام چیزها را مى‏برد، الک آرد دیز نمى‏برد.
ـ گُروَه میش اَره ضَعف دِل وِ ژَ مَگرى عِزَت اَرساى مالَه مَنى.
گربه موش را براى ضعف دل خود مى‏گیرد، عزت را براى صاحبخانه مى‏گذارد.
ـ اسب خرمنه نه هى بار اِکنن.
اسب از خر جا مانده را همیشه بار مى‏کنند.
ـ ایر کلا آقاسه نیده بید، ادعا شایى اِکرد.
اگر کلاه پدرش را ندیده بود، ادعاى شاهى مى‏کرد.
ـ دوغ که وم نمه یى، په چه کاسنه مشگنى.
دوغ که نمى‏دهى، پس چرا کاسه را مى‏شکنى.
ـ تف دِدَس پتى ارکُرِ شایى
تف به دست خالى و به چیزى اگر پسر شاه باشى.
ـ وش گتن ئى خر دپمه درار
به او گفتن این خر را از پنه درآور.
ـ لو و دنو هم و یک موحورن.
لب و دندان هم به هم مى‏خورند.
منبع :http://af.samta.ir/atlas/index.php?title
http://sepehr1337.blogfa.com/cat-8.aspx

جاذبه های گردشگری خرم آباد

قلعه فلک الافلاک

قلعه فلک الافل...

فَلَک‌الافلاک یا دژٍ شاپورخواست قلعه‌ای تاریخی در مرکز شهر خرم‌آباد در استان لرستان است. فلک‌الافلاک با نام قلعه دوازده برجی هم شناخته می‌شود. قلعه فلک‌الافلاک بر فراز تپه‌ای مشرف به شهر خرم‌آباد و در نزدیکی رودخانه خرم‌آباد قرار گرفته و چشم‌گیرترین اثر تاریخی و گردشگری درون شهر خرم‌آبا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پل شاپوری‌

پل شاپوری‌

این پل در قسمت جنوبی شهر خرم آباد واقع شده است. و عامل ارتباط غرب استان ( طرهان ) با شرق و از آنجا به خوزستان و تیسفون ( پایتخت ساسانیان ) بوده است . احتمالاً جهت توزیع آب نیز مورد بهره برداری قرار می‌گرفته است. طول پل 312 متر،و ارتفاع آن75/10 متراست که از 28چشمه طاق و 27پایه تشکیل شده ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مسجد جامع خرم آباد

مسجد جامع خرم ...

مسجد جامع خرم آباد در سال ٩۷۰هجری قمری به دستور (شاه پرور سلطان)_ دختر (آغور بیک) (همسر شاه رستم از اتابکان لر کوچک ) ساخته شد. این مسجد در سال ۱۱۱۰هجری قمری به دستور شاه سلطان حسین صفوی تعمیر شد و سنگ نوشته مربوط به این فرمان هم اکنون در بخش سنگ نوشته‌های تاریخی ( دژ شاهپور خواست ) نگه...

اطلاعات | نقشه | مسیر
خانه آخوند ابو

خانه آخوند ابو

در مرکز شهر خرم‎آباد در سایه‌‏سار ضلع‌غربی قلعه فلک‏‌الافلاک بنایی زیبا مربوط به اوایل دوره پهلوی قرار دارد. این اثر ارزشمند یکی از قدیمی‎ترین خانه‏‌های شهر خرم‎آباد محسوب می‎شود که در سالهای اخیر توسط سازمان میراث فرهنگی مرمت شده و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. منطقه لرستا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
حمام گپ ( آسیا )

حمام گپ ( آسیا...

حمام تاریخی گپ (آسیا) که بخش اصلی آن بر روی چهارستون سنگی قرار گرفته ، در دوران قاجاریه ساخته شده است . این حمام به وسیله چند پله ارتباطی از خیابان مجاور (خیابان حافظ) به سربینه مرتبط می‌گردد که در حدود سه متر از سطح خیابان پائین‌تر است. در گوشه شمال شرقی ورودی حمام گرم (در حد فاصل ح...

اطلاعات | نقشه | مسیر
رودخانه خرم‌آباد

رودخانه خرم‌آب...

در تاریخ رویایی لرستان همیشه سخن از رودخانه ای است که سالها نقل داستانهای گذشتگان بوده و تاریخ مردم خرم آباد در کنار این ساحل رودخانه ای شکل گرفته این رودخانه دایمی است با طول 80 کیلومتر از ریزابه‌های بسیاری که همگی آن‌ها از ارتفاعات پیرامون خرم‌آباد سرچشمه گرفته‌اند ؛ پدید می‌آید . ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
دریاچه کیو ( کی یو )

دریاچه کیو ( ک...

این دریاچه در شمال غربی شهرستان خرم آباد و در کنار پارکی به همین نام واقع است. آب این دریاچه از چشمه‌ای که در زیر آن قرار دارد تامین می‌شود. مساحت دریاچه کیو 7 هکتار و عمق آن بین 3 تا 7 متر است. کیو در گویش لری به معنی کبود رنگ و آبی است و علت نامگذاری آن آب زلال و عمق دریاچه‌است که به...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آبشار نوژیان

آبشار نوژیان

آبشار نوژیان یکی از مرتفع‌ترین آبشارهای ایران در 51 کیلو متری جنوب شرقی خرم آباد ،بخش پاپی واقع شده است و دارای ارتفاع 95 متر و عرض تاج پنج متر است. این آبشار زیبا در کنار روستای قدیمی و منحصر به فردی به همین نام قراردارد.روستای نوژیان تقریبا در 40 کیلومتری خرم‌آباد واقع شده و بین کوه ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم خرم آباد

موسیقی محلی لرستان

موسیقی محلی لر...

موسیقی لری با موسیقی "ردیف دستگاهی" پیوند نزدیکی دارد . بخش مهمی از این موسیقی از طریق کمانچه و کمانچه نوازی محلی در موسیقی رسمی ایران "ردیف" نیز تأثیر گذاشته است . اغلب موسیقی‌های محلی لرستان در دستگاه ماهور و بیش‌تر با ساز کمانچه اجرا می‌شوند . موسیقی‌های لرستان به چهار بخش موسیقی کار...

اطلاعات
آش ترخینه

آش ترخینه

نخود و لوبیا 1 لیوان، عدس 4/3 لیوان ،کشگینه نیم کیلو، پیاز داغ نصف لیوان، سبزی آش نیم کیلو، نمک و فلفل و زرد چوبه به میزان لازم ،نعناع داغ وپیاز داغ برای تزیین. طرز تهیه کشگینه (ترخینه) : بلغور گندم 1 لیوان ، کشک ۱ لیوان (یا دوغ 3 لیوان)، 1قاشق سبزی کوهی معطر، همه را با هم می‌جوشانیم ت...

اطلاعات
لباس محلی لرستان

لباس محلی لرست...

پوشش زنان لر نمادی از هویت و فرهنگ این دیار پوشاک زنان لر بنا به موقعیت اجتماعی ، اقتصادی و از طرفی شرایط سنی از ویژگی‌های مشخصی برخوردار است . پوشاک زنان جوان لر با پارچه‌های الوان در رنگها و طرح‌های شاد با سربندهای زیبا و رنگی می‌باشد . زنان مسن‌تر پارچه هائی به رنگ تیره و طرح ای ساد...

اطلاعات
بازی دال پلو

بازی دال پلو

دراین بازی چند نفر به دو دسته تقسیم می‌شوند که معمولاً دو دسته سه نفری یا بیشتر می‌باشند. هر دسته بفاصله ۱۰ الی ۲۰ متر دورتر از یکدیگر و روبروی هم قرار می‌گیرند. هر دسته در جایی که ایستاده‌اند سه عدد سنگ بعنوان هدف که هر یک تقریبا بطول ۲۵ و بعرض ۱۵ سانتی متر می‌باشد طوری در محل خود (رو...

اطلاعات
بازی کلو رونکی

بازی کلو رونکی

کلورونکی یکی از محبوبترین بازی‌های محلی است که تعداد بازیکنان آن بایستی حتما جفت باشند.مثلا دو دسته ۶ نفری که جمعا ۱۲ نفر شوند. در گروه اول که هر نفر کلاهی بسر دارد (یا اگر کلاهی در دسترس نباشد با دستمال چهار گوشی که ۴ گوشه اش را گره زده اند و بر سر می‌گذارند کلاهی درست می‌کنند) افراد ...

اطلاعات
گویش  محلی لرستان

گویش محلی لرس...

گویش‌های لُری نزدیک‌ترین گویش‌های ایرانی به زبان فارسی هستند.زبان لری همانند زبان فارسی نواده‌ای از زبان پارسی میانه استو واژه‌های آن همانندی بسیاری با فارسی دارد.. ریشه زبانهای ایرانی لری-بختیار مانند زبان فارسی به پارسی میانه(پهلوی ساسانی) و از طریق پارسی میانه به پارسی باستان(زبان هخ...

اطلاعات
شنبه به در و سیزده به در

شنبه به در و س...

مردم اولین شنبه سال را از بامداد یا بعد از صرف ناهار به باغ و صحرا مى‏روند. در این روز اغلب زنان و دختران در مکان‏هاى نظر کرده و مورد احترام «ننو» کوچکى به نیت بخت‏گشایى و حاجت روایى مى‏بندند. اگر پس از ساعتى باد خاشاک یا پَر کاهى در آن مى‏ریخت نشانه آن بود که حاجت روا خواهد شد. مردان ب...

اطلاعات
آیین عروسى

آیین عروسى

در هر یک از مناطق مختلف لرستان آیین‏نامه‏هاى عروسى [نحوه جشن عروسى و آداب و رسوم مربوط به آن] به شیوه‏اى خاص برگزار مى‏شود. مراسم عروسى گرچه داراى وجوه مشترک فراوانى است ولى از نگاهى دیگر ویژگى‏هاى خاص آئینى هر منطقه را داراست که نمایانگر خصوصیات دینى ـ فرهنگى و گاه جغرافیایى قوم و طای...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم

محصولات خرم آباد

چیت

چیت

چیت یکی از رایجترین دست بافته‌های زنان عشایر لرستان بوده که در میان همه عشایر لرستان به همین نام موسوم است. مواد اولیه مورد نیاز برای این دست بافته نی، پشم و مو است. به دلیل وفور "نی" در زیست بوم قشلاقی عشایر، این وسیله درمنطقه گرمسیر بافته می‌شود. چیت تقریباً با اندکی تغییر در میان هم...

اطلاعات
فرش بافی

فرش بافی

قالی بافی و فرشهای سنتی لرستان جز بافته‌های سنتی ایران است که در زمره فرشهای هندسی قرار داشته و به صورت ذهنی بافته می‌شوند. از ویژگی‌های مهم آنها استفاده از طبیعت، محیط اطراف، باورها، عقاید و رسوم محلی در طراحی نقوش این گونه قالی است. سابقه فرش بافی در لرستان را با توجه به نمونه‌های مو...

اطلاعات
گیوه دورزی

گیوه دورزی

گیوه دوزی یکی از صنایع دستی رایج در لرستان است. گیوه از دوقسمت اصلی "زیره" و "رویه" تهیه می‌شود. ساخت زیره به وسیله دو لایه چرم که یکی از آنها توسط اشخاصی به نام "آجیه کو" با نخهای نسبتاً ضخیمی آج انجام می‌شود. پس از آج با استفاده از لایه‌های مقوا و چرم زیر آجیه شده دوره دوزی و آماده اج...

اطلاعات
ماشته

ماشته

لرستان با قدمت تاریخی و دیرینه در زمینه‌های مختلف دارای صنایع‌دستی بی‌نظیری است که تنوع آن در کمتر نقطه‌ای از کشور مشاهده می‌شود.ماشته مهمترین و اصیل‌ترین دستبافت لرستان است که با دار مخصوصی به نام "جیلا" بافته می‌شود. این دست بافته از چهار قطعه نواری شکل به عرض 50 سانتی متر و به طول دو...

اطلاعات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.