توضیحات

ویرایش
«یلدا لغت سریانی است به معنی میلاد در عربی و چون شب یلدا را با میلاد مسیح تطبیق می‌کرده اند، از این رو بدین نام، نامیده اند. باید توجه داشت که جشن میلاد مسیح(نوئل) که در 25 دسامبر تثبیت شده، طبق تحقیق محققان در اصل، جشن ظهور میترا(مهر) بوده که مسیحیان در قرن چهارم میلادی آن را روز تولد عیسی قرار داده اند. یلدا اول زمستان و شب آخر پاییز است که درازترین شب‌های سال است و در این شب و یا نزدیک بدان، آفتاب به برج جدی تحویل می‌کند و قدما آن را سخت شوم و نامبارک می‌انگاشتند. در بیشتر نقاط ایران در این شب مراسمی انجام می‌شود.»
بختیاری‌ها شب اول زمستان را که درازترین شب سال است، بنام شب یلدا نمی‌شناسند و با این نام آشنائی ندارند بلکه آن را با نام شب چله یا شب اول زمستان می‌شناسند و به این نام می‌نامند. شب در باور و فرهنگ بیشتر اقوام، به عنوان ترس و ظلمت، پوشنده زیبائی و زشتی و سره و ناسره، هجران و دوری و ... معرفی شده است شاید از این منظر و بر این باور درازترین شب سال، شوم و نامبارک انگاشته شده است و مردم برای رفع نحوست و بدیمنی آن در کنار هم بیدار می‌نشستند و با شب نشینی و خوردن آجیل و تنقلات زمان را سپری می‌کردند.
از دیرباز شب در نظر و باور مردم بختیاری که مردمانی کوچ نشین بودند، به عنوان تاریکی و ظلمت، ترس و واهمه، زمانی برای رفت و آمد اشباح و اجنه، سلب کننده آسایش و آرامش، خسته کننده ...مشاهده کامل متن و مسبب شب نخوابی ها، سیاهی و تباهی، تلقی می‌شد. شب همواره برای مردم کوچ نشین دردسر ساز و باعث حمله جانوران درنده و هجوم سارقان و دزدان به دام و دارائی آنان می‌شد و تلفات و خسارات فراوانی به آنها وارد می‌ساخت. بنابراین مردم به ساختن متل هایی، سنگینی و سختی و بی رحمی شب ساختند و آموزه ای فرهنگی و تربیتی برای فرزندان خود بجا نهادند.
شب یکی از عوامل مؤثر و مسبب در ساخت متل، چنه چنه(چیستان)، مثل و ... در بختیاری و دیگر اقوام کوچ نشین است زیرا مردم دامدار و کشاورز، روزها مشغول کار بودند و شب که موقع استراحت و آسایش آنها بود، برای ترویج و اشاعه موارد مختلف فرهنگی و جهت بیدار ماندن و حفاظت دام خود در برابر تهاجم جانوران درنده جلوگیری از سرقت سارقان به متل سازی و متل گویی پرداختند.
اندیشمندان و فرهیختگان خوش ذوق، شب یلدا را در باور فرهنگی مردم به صورت متل شیرین و زیبا ماندگار و جاوید نگه داشتند و افسانه سازی بر اساس پایه‌های فرهنگی و با دخالت واقعیات موجب شد که در کنار صرف تنقلات و خوردنی‌های دیگر، با گفتن متل به سرگرمی درازترین شب سال را طی نمایند.
متل شب یلدا(شو اول زمستوو) در فرهنگ بختیاری
در متل «دالو سرما»( برد العجوز) که «ششه دالو» پایان قصه اوست، در شب اول زمستان، پسرانش احمدیل و مُحمدیل را فرا می‌خواند. دالو(پیرزن) دشمن عمو نوروز بود و او را نابود کننده خودش می‌دانست و همه دردسر و مشکلاتش را زیر سر او می‌دید.
دالو تصمیم گرفت تا نظر عمونوروز(تاته[2] نوروز) را به خودش جلب کند و با او ازدواج نماید و به او وعده داد که دنیا را در اختیارش خواهد گذاشت تا بلکه او را در سرد کردن هر چه بیشتر زمین و از بین بردن موجودات روی آن با خود همراه کند. اما عمونوروز رسالتی مهم داشت که می‌بایست آن را به سرانجام برساند. او وظیفه داشت هر ساله نوید بخش زایش و زندگی و پیک آمدن بهار باشد، اگر با دالوی سرمایی ازدواج کند،او هم دلسرد و بی مهر و مردم گریز خواهد شد و رسالتش را نیمه تمام خواهد گذارد و دوستان و هوادارنش را برای همیشه از دست خواهد داد و مورد نفرت همگان قرار خواهد گرفت. پس عمونوروز دست رد بر سینه دالو نهاد و جواب نه را با قاطعیت هر چه تمام داد.
دالو(پیرزن) از پسرانش خواست تا تاته نوروز را مجبور به ازدواج و همراهی با او کنند تا در هدفشان پیروز و موفق شوند. عمونوروز شادی بخش هم که از نیات پسران دالو با خبر بود، از آنها نهراسید و دسیسه پسران پیرزن را نیز خنثی کرد.
تلاش دالو و پسرانش احمدیل و مهمدیل بی نتیجه ماند و ...
مردم بختیاری هر سال در شب اول زمستان و شب چله کوچک داستان دالو سرما را بازگو می‌کردند و جشن خود را با جمع یاران همدل کامل می‌کردند.
در گذشته در قوم بختیاری در زمستان از کرسی‌های سنتی چوبی که در زیر آن زغال داغ قرار داشت استفاده می‌کردند و لحاف سنتی بزرگی با نقش‌های ترنج روی آن می‌انداختند. در سینی بزرگی به نام مجمع، انواع تنقلاتی مانند گردو، کشمش، بادام، سنجد که به آن «کنار هم» می‌گویند وجود داشت.
بختیاری‌ها اعتقاد داشتند در شب یلدا، ماست، شیر، پنیر، کنجد، کدو و نان جوی که خورده شود تا پایان سال موجب فزونی و فراوانی نعمت می‌شود و باعث می‌شود که تا سال بعد از این نعمت‌ها بخورند.
شب یلدا در قوم بختیاری به عنوان شب چله خوانده می‌شود. بختیاری‌ها در این شب کدو تنبل‌های بزرگی که نماد خورشید را برای آن‌ها دارد، آب‌پز می‌کنند و آن‌را به صورت ریز ریز شده در آش کشک می‌خورند.
رسم جالبی که در میان بختیاری‌ها رواج دارد ، به این صورت که نان‌های محلی به نام گرده را با قطر زیاد آماده می‌کنند. بین این نان مهره آبی رنگی به نام لپک می‌گذارند. در شب یلدا نان را تقسیم می‌کنند و هر کس که در قطعه نان او لپک جای دارد، به بخت و اقبال معروف شده و او را شانس خانه می‌دانند.
منبع :http://pebde.persianblog.ir/post/419
http://alimovri.persianblog.ir/post/24

جاذبه های گردشگری شهرکرد

قلعه دزک

قلعه دزک

قلعه دزک، قلعه‌ای است در روستایی به نام دزک که در استان چهارمحال و بختیاری و در فاصله ۳۲ کیلومتری شهرکرد، (مرکز استان چهارمحال و بختیاری) واقع است. این قلعه به دستور امیر مفخم بختیاری پسر امامقلی خان حاچ ایلخانی بنا شد. قلعه‌ی دزک در دوران حیات امیر مفخم به پسر بزرگ او، فتعلی خان سردا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
کتیبه‌های سنگی رخ

کتیبه‌های سنگی...

کتیبه سنگی رخ در زمان شاه عباس دوم صفوی و به سال 1062 ه.ق بر دامنه شمالی گردنه رخ که راه باستانی اصفهان – خوزستان از این مکان می‌گذشت، حک گردیده است. این کتیبه از آثار سنگی مهم استان چهار محال و بختیاری و مربوط به دوره اسلامی است. در زمانی که شاه عباس جهت سرکشی به حفر ترعه ای که قرار بو...

اطلاعات | نقشه | مسیر
شیر سنگی ( برد شیر )

شیر سنگی ( برد...

شیر سنگی یکی نمادهای مردمان لر بختیاری است که بر روی گور بزرگان و نامداران این مردم گذاشته می‌شود. در گویش بختیاری به این مجسمه‌ها برد شیر می‌گویند. نماد شیر علاوه بر این تندیس‌ها، در قالی و گلیم و گبه‌هایی که بختیاری‌ها می‌بافند نیز دیده می‌شود. منطقه بختیاری سرزمین شیرهای سنگی است. ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
امامزادگان حلیمه و حکیمه خاتون

امامزادگان حلی...

امامزادگان حلیمه و حکیمه خاتون مربوط به دوره قاجار است و در شهرکرد، خیابان ولی عصر جنوبی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده حلیمه و حکیمه خاتون دختران ابراهیم مجاب از فرزندان حضرت امام موسی‌بن جعفر( ع) ه...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آبشار شیخ علیخان

آبشار شیخ علیخ...

شهرستان کوهرنگ به عنوان یکی ازذخایر آب کشور و تولید کننده آب کشور مطرح است. در جای جای آن چشمه‌ها و آبشارهای فصلی و دائمی بسیار زیادی وجود دارد که جلوه‌های خاصی در هر فصل از سال ایجاد می‌کند. آبشار شیخ علیخان در شهرستان کوهرنگ، در 92 کیلومتری شهرکرد در نزدیکی روستایی به همین نام قرار ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پارک ملی تنگ صیاد

پارک ملی تنگ ص...

تنگ صیاد یک منطقه حفاظت‌شده پارک ملی وزیست جانوری است که در بخش شرقی شهرستان شهرکرد و بخش غربی شهرستان بروجن در استان چهار محال و بختیاری قرار دارد و از شمال به پلیس راه فرخشهر وکوههای سفیدشت از جنوب به کوه برافتاب سورک - ایرانچه ودستگرد ازغرب به راه دستگرد فرخشهر واز شرق به کوهای دهنو ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
قلعه چالشتر

قلعه چالشتر

قلعه چالشتر یا قلعه خدا رحم خان در استان چهار محال و بختیاری تلفیقی از معماری دوران قاجار در ایران با معماری اروپایی است که با ستونهایی ایستاده از سنگ و نقش برجسته‌های دیدنی خودنمایی می‌کند. این اثر باشکوه از نظر معماری و هنری حجاری در ایران، در سال 1323 قمری در چالشتر در 5 کیلو‌متری ش...

اطلاعات | نقشه | مسیر
خانه ستوده

خانه ستوده

محمودخان معروف به "ستوده" در سال ۱۲۷۱ هجری شمسی(1310 هجری قمری) در چالشتر متولد شد. پدرش خدارحم خان چالشتری که قلعه چالشتری به نام بوده است. خانه ستوده در واقع قسمت اندرونی، بخش حاکم نشین قلعه چالشتر میباشد . شالوده اصلی این بخش در سال 1323 هجری قمری به پایان رسیده که دارای ازاره‌ه...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم شهرکرد

لباس محلی مردم چهار محال بختیاری

لباس محلی مردم...

پوشاک بختیاری اما همچنان درمناطق دور از بافت شهری ویژگی‌های خود را پاس داشته و با وجود تخته قاپوی ایل در بسیاری از نواحی این استان، لباس بومی مولفه‌های سنتی خود را حفظ کرده است. پوشاک منطقه چهارمحال و بختیاری هماهنگ با ویژگی‌های سایر لباس مناطق لرنشین اما حائز برخی نمادهای مخصوص به خود ...

اطلاعات
جشن نوروز

جشن نوروز

در استان چهارمحال و بختیاری نیز مانند اقصی نقاط کشور نورز با رسم و رسوم خاصی همراه می‌باشد. در این استان با خانه تکانی که معمولا دو هفته قبل از عید شروع می‌شوند به استقبال سال نو می‌روند، فرش‌های آویخته از در و دیوار بیشتر از هر چیز دیگر به انسان یادآوری می‌کند که عید نزدیک است . آب ریخ...

اطلاعات
کباب بختیاری

کباب بختیاری

غذاهای محلی و سنتی یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های اجتماعی به شمار می‌روند. تقریبا همه انواع خوراک‌ها در این استان تهیه و طبخ می‌شود ولی متداول‌ترین غذا انواع کباب گوشت است که نوع خاصی از آن به کباب بختیاری شهرت دارد و دربین گردشگران منطقه از محبوبیت زیادی برخوردار است. کباب بختیاری از فیله گ...

اطلاعات
نان بلوط

نان بلوط

میوه بلوط توسط زنان ومردان از درخت چیده می‌شود. میوه‌ها را با چاقویی بنام "ورنجوک" پوست می‌گیرند. عمل پوست گیری میوه بلوط را "کیکه" می‌گویند. بلوط‌های پوست گرفته شده را درون چاله ای بنام "لهه" که در آن آتش افروخته اند می‌ریزند. پس از قرار گرفتن بلوط در لهه ، مقداری آتش نیز روی بلوط‌ها م...

اطلاعات
شب یلدا

شب یلدا

«یلدا لغت سریانی است به معنی میلاد در عربی و چون شب یلدا را با میلاد مسیح تطبیق می‌کرده اند، از این رو بدین نام، نامیده اند. باید توجه داشت که جشن میلاد مسیح(نوئل) که در 25 دسامبر تثبیت شده، طبق تحقیق محققان در اصل، جشن ظهور میترا(مهر) بوده که مسیحیان در قرن چهارم میلادی آن را روز تولد ...

اطلاعات
باورهای مردم بختیاری به آب

باورهای مردم ب...

نگاه بختیاریها به آب همچون سایر عناصر طبیعی با نگاهی قدسی و معنوی می‌باشد تا جائی که به عنوان منبعی قدسی به آن سوگند می‌خورند و نیز آلودن آن را به ناپاکی‌ها گناهی نابخشنودی می‌شمارند از سوی دیگر علاوه بر ماهیت اصلی آب که منشاء حیات است برخی نمادهای دیگر نیز همچون باران و چشمه هر کدام به...

اطلاعات
اعتقادات و باورهای مردم بختیاری

اعتقادات و باو...

۱- اگر مرغی مثل خروس صدا می‌کرد بدشگون دانسته و بلافاصله سرش را می‌بریدند. ۲- خواب زن چپ است یعنی وارونه تعبیر می‌شود. ۳- برای طلب باران مراسمی برگزار می‌کردند که به آن هَل هَل هَلونَکی می‌گفتند. ۴- همیشه روی بلندی‌ها می‌روند و روبه امامزاده‌ها سلام می‌دهند . ۵- به متولیان امامزاده‌ها ک...

اطلاعات
سیری در فرهنگ بختیاریهای

سیری در فرهنگ ...

عشایر و روستائیان بختیاری و شاید قوم لر که بنوعی فال گرفتن هم میشود گفت شو شمه یا شب شنبه زدن میباشد .بدین منظور که کسی که مراد یا نیتی داره و میخواد ببینه سرانجامش چی میشه این کار رو انجام میده بدین منظور که شب شنبه به پشت در یا نزدیکی منزل همسایشون یا فامیل شاید بشه گفت بصورت فال گوش...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم

محصولات شهرکرد

نان کاکولى

نان کاکولى

در استان چهارمحال و بختیاری در ماه رمضان مانند سایراستان‌ها آداب و رسوم‌های ویژه ای وجود دارد. کاکولی پزون رسمی قدیمی در استان چهارمحال و بختیاری است که در سرتاسر این استان بخصوص شهر فرخ شهر و شهرهای دیگر استان از جمله بروجن رایج است, در بروجن این نان به نام کپچی معروف است. کاکولی نوع...

اطلاعات

!##!شب یلدا!##! در راه ثبت جهانی یونسکو

ایران پرونده مراسم «شب یلدا» را به عنوان یک میراث ناملموس چندملیتی برای اشتراک‌گذاری اطلاعات در یونسکو ثبت کرد.
به گزارش خبرگزارش دانشجویان ایران (ایسنا)، میراث ناملموس معمولا بین چند کشور یا منطقه مشترک است و ثبت چندملیتی این پرونده در فهرست یونسکو شامل ساز و کار مهمی جهت ترویج همکاری بین‌المللی ... ادامه مطلب
!##!شب یلدا!##! در راه ثبت جهانی یونسکو

یلدای همدانی ها....

در همدان چند ماه قبل از فرارسیدن زمستان ،کدبانوی خانه درفکر شب چله است ودست اندرکار تهیه خوراکی‌ها و شبچره می‌شود .شب چله ، وقتی که تمام اهل خانه دور هم جمع می‌شوند کدبانوی خانه کشمش ، مویز ، شانی ، هندوانه ، تخمه خربزه وهندوانه که به اینها آجیل شب چله می‌گویند می‌آورند وروی کرسی می‌گذارند .
وقتی ... ادامه مطلب
یلدای همدانی ها....

فال هندوانه پوس در یلدای گیلان :)

مردم استان گیلان در شب یلدا از تنقلاتی مانند هندوانه، آب ایزگیل یا آب کونوس، برشته برنج و سه میوه محلی پرتقال، گلابی محلی به نام «خوج» و لیمو استفاده می‌کنند.
در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می‌کنند و معتقدند که هر کس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی‌کند و در زمستان سرما را حس نخواهد ... ادامه مطلب
فال هندوانه پوس در یلدای گیلان :)

حیدر محمدی

حیدر محمدی شنبه 28 آذر 94 - 22:55

مطلب جامع و کامل-ممنون

اطلاعات بیشتر...

نظر شما درباره شب یلدا

برای ارسال نظر باید وارد سایت شوید
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.