توضیحات

ویرایش
گویش سیستانی از گویشهای وابسته به زبان‌های ایرانی غربی و از شاخه جنوبی آن است که به گروه زبانهای هندوایرانی تعلق دارند. دکتر محمد معین در مقدمه کتاب برهان قاطع، گویش‌های سگزی و زاولی را زیرمجموعه زبانهای ایرانی قید کرده است. گویش سیستانی یکی از گویش‌های مهم زبان فارسی است که مردم سیستان بدان تکلم می‌کنند. این گویش هم اکنون به صورت عمده در منطقه سیستان ایران، نیمروز و فراه افغانستان، سرخس ایران، ترکمنستان و دشت گرگان جاری می‌باشد. این گویش از یک سو بیشترین خویشاوندی واژگانی و دستوری را با گویش موجود و گذشته خراسانی و فراتر از آن با لهجه‌های مرده ماوراءالنهری و تاجیکی کنونی دارد و از سوی دیگر واژه‌های مشترک بسیار با بلوچی دارد که با توجه به پیوندهای تاریخی و پیوستگی‌های جغرافیایی و مهاجرتهای قومی و خویشاوندی طایفه ای، امری طبیعی می‌باشد. فرهنگ نویسان، سیستانی را یکی از چهار زبان متروک پارسی یاد کرده‌اند. ابوریحان بیرونی در الصیدنه، چند لغت از زبان قدیم سیستانی آورده است. بسیاری از واژگان سیستانی از هزار سال پیش تاکنون تفاوت چندانی نکرده است. اگرچه اصل زبان که احیاناً همان سکزی است، پیش از این منقرض شده و تنها گویش آن باقی‌مانده است. یک سرود دینی به گویش سیستانی باقی‌مانده است که به اواخر دوره ساسانی نسبت داده می‌شود. سرود آتشکده کرکویه یکی از زیباترین سرودهای مذهبی زرتشتیان سیستان بوده ...مشاهده کامل متن است که به هنگام روشن کردن آتشگاه ها، به آواز بلند خوانده می‌شده است. گویش سیستانی هیچگاه یک زبان نوشتاری نبوده است، پس اثر مکتوبی که مستقلاً متعلق به گویش سیستانی باشد نیز وجود ندارد. در میان کتب ادبی به نوشتار سیستانی در صده اخیر نیز ناهماهنگی‌های بارزی در رسم الخط سیستانی به چشم می‌خورد. تلاش‌های اخیری که برای یکپارچه سازی رسم الخط سیستانی انجام شده است تاکنون با بی اقبالی مواجه شده است. درباره گونه‌های زبانی سیستانی باید گفت، چهار گونه فرعی می‌توان برای گویش سیستانی متصور شد که شامل گونه‌های زرگری، ادبی (ملّایی)، سیّدی و عربی می‌شود: گونه زرگری که در این گونه، ساخت هجایی یک اصل زیربنایی بوده و گویش به هجاهای سازنده تقسیم می‌شود و پس از هر هجای اصلی، یک هجای تبعی با ساخت «ز+مصوت» ظاهر می‌شود. به عنوان مثال واژه پو (به معنی پا) به صورت پوزو تلفظ می‌شود. گونه ادبی سیستانی که مورد کاربرد در مواردی از قبیل تقلید ادا، مداحی، متن خوانی، شبیه خوانی (تعزیه)، زبان ملایی و سخن گفتن از سر تأمل می‌باشد. این گونه از چند زاویه با گونه معیار گویش سیستانی در تفاوت می‌باشد، شامل: ساختمان تک واژ وجهی «می»، ساختمان تک واژ وجهی «ب»، جزء پیشین، ساختمان تک واژ نفی و نهی و تکیه فعل هایی که تک واژ «می» دارند. در گونه دیگر که سیدی نام دارد، واج «س» به جای واج نخست قرار گرفته و در پایان عبارت «واج نخست حذف شده + اِدی» افزوده می‌شود. مثلاً کتاب به ستابکدی تبدیل می‌شود. در آخر در گونه عربی که تنها در میان طایفه شیخ (از طوایف سیستانی) دیده می‌شود و غالباً برای ایجاد ارتباط میان اعضای خانواده در حضور مهمان بیگانه به کار برده می‌شود و حالت خصوصی دارد. این گونه از لغات عربی بیشتری بهره می‌جوید. در رابطه با زبان بلوچی نیز باید گفت، زبان بلوچى به زبانهاى شرقى ایران شباهت ندارد بلکه به گروه غربى وابسته است. در حقیقت این زبان شباهت زیادترى به زبان‏ها و لهجه‏هاى تاتى، طالشى و گیلکى دارد تا به فارسى، بشاگردى، لارى و لرى. بیشتر لهجه‏ها و زبانهاى دیگر ایرانى وابسته به زبان پهلوى پارتى مى‏باشند. اما زبان بلوچى در این میان وضعیت پیچیده‏ترى دارد گاهى به گروه نخست پهلوى ساسانى بسیار نزدیک و گاه بسیار از آن دور شده و به گروه دوم پهلوى پارتى نزدیک مى‏شود. زبان بلوچی از جهت ساختار قدیمی و دست نخورده بسیاری از لغات این زبان، یکی از مهمترین زبان‏های ایرانی است. زبان بلوچی با زبان و تلفظ پهلوی اشکانی و پهلوی اوایل ساسانی ارتباط نزدیکی دارد. زیرا که بر اثر سختی رفت و آمد در تمام قرون گذشته و عدم آمیختگی و آمیختگی کم با دیگر زبان‏ها، گویش‏ها و لهجه‏ها، صورت اصلی کلمات و لغات اصیل را نگاه داشته است. زبان بلوچی به دو شعبه زیر تقسیم شده است: الف- بلوچی شمالی (سرحدی) ب- بلوچی جنوبی (مکرانی یا مکورانی) بلوچی شمالی شامل نواحی زاهدان، خاش و سیستان است و بلوچی جنوبی شامل نواحی ایرانشهر، سراوان و چابهار است. بلوچی شمالی و بلوچی جنوبی از نظر تلفظ بیشتر لغات با یکدیگر متفاوت هستند. حتی در خود این دو شعبه (شاخه) تلفظ بعضی از کلمات از یک شهر و ناحیه با شهر و ناحیه دیگر متفاوت است. یعنی به طور کلی بلوچی شامل تنوع زیادی در لهجه ‏های خود از شمال تا جنوب ناحیه بلوچستان است. اما تمام این لهجه‏ها برای متکلمین زبان بلوچی قابل تشخیص است. چون ریشه و اصل همه این لهجه‏‌ها یک زبان واحد است. منابع: http://pahraa.blogsky.com/1389/11/23/post-82 http://af.samta.ir www.wikipedia.org

جاذبه های گردشگری زاهدان

موزه جنوب شرق

موزه جنوب شرق

موزه زاهدان از بزرگترین موزه‌های بزرگ تاریخی، فرهنگی و هنری منطقه ای در جنوب شرق ایران است که در مرکز استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. این موزه در خیابان مطهری شهرستان زاهدان واقع شده است و از بهترین مکانهای دیدنی زاهدان می‌باشد. در این موزه آثار باستانی استان ، پوشش محلی استان ، غذ...

اطلاعات | نقشه | مسیر

آداب و رسوم زاهدان

لباس محلی سیستانی

لباس محلی سیست...

جوقه: نوعی کت که به علت دوام و هزینه بسیار بالا آن را تا چند نسل به تن می‌کردند.این کت امروزه مشابه ژاکت هایی است که مردان مورد استفاده قرار می‌دهند و از پشم رنگ خورده بافته می‌شد. ستوه: کتی شبیه کت‌های نظامی با رنگ کرم شتری و پشمی بود،یقه انگلیسی داشت که افراد مرفه بر روی این کت کمربند...

اطلاعات
هلاری بازی محلی

هلاری بازی محل...

هلاری: وسایل لازم: توپ پور (نوعی توپ از جنس پیش‌، برگ خرما) دستک چوب برای زدن توپ. نحوه انتخاب یار: ابتدا بازیکنان به دو گروه تقسیم می‌شوند، به سرگروه ماتوکان می‌گویند. سرگروه‌ها یارهای خود را به طور مساوی انتخاب می‌کنند. برای انتخاب یار، افراد دو نفر - دو نفر با همدیگر به کنار رفته و...

اطلاعات
زبان و گویش مردم سیستان و بلوچستان

زبان و گویش مر...

گویش سیستانی از گویشهای وابسته به زبان‌های ایرانی غربی و از شاخه جنوبی آن است که به گروه زبانهای هندوایرانی تعلق دارند. دکتر محمد معین در مقدمه کتاب برهان قاطع، گویش‌های سگزی و زاولی را زیرمجموعه زبانهای ایرانی قید کرده است. گویش سیستانی یکی از گویش‌های مهم زبان فارسی است که مردم سیستا...

اطلاعات
موسیقی محلی سیستان و بلوچستان

موسیقی محلی سی...

ارتباط مداوم و ناگسستنی با هندوستان موجب نفوذ فرهنگ هند ( و البته بخشی از پاکستان ) در موسیقی بلوچستان شده است . وجود سازهایی چون بینجو ، هارمونیه و دونلی گواه این مدعاست. تولید موسیقی رسانه ای نیز در طی 50 سال گذشته تحت تاثیر همین نغمات بوده و جریان موسیقی بلوچ را دگرگون نموده و تا چهل...

اطلاعات
زیور آلات سنتی سیستان و بلوچستان

زیور آلات سنتی...

در تمدن‌های قدیم در سرزمین فراعنه، بین‌النهرین، ایران، هند و چین توجه بهتر زیورسازی در میان عام و خاص به تناسب رواج داشته است و گواه این مطلب زینت‌آلاتی است که در کاوش‌های باستان‌شناسی به‌دست آمده‌است. جای کمال دقت و بررسی است که، شکل و نوع استفاده از زیورآلات تقریبا از قدیم تاکنون تغیی...

اطلاعات

محصولات زاهدان

مسکن سنتی

مسکن سنتی

از ویژگی‌های مسکن در این استان، تنوع در خانه‌های متحرک سنتی است. این سرپناه‌های موقتی و قابل حمل از‌‌آن روستاییان کم‌درآمد، عشایر و کوچ‌نشینان سیستانی و بلوچ است و بعضی از خانه‌های ثابت در ییلاق و قشلاق تلفیقی از معماری سنتی و جدید است. مسکن سنتی عشایر گدام یا پلاس‌:سیاه چادری است ک...

اطلاعات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.