توضیحات

ویرایش
قلاب دوزی رشت که به رشتی دوزی معروف است یکی از هنر‌های اصیل بانوان شهر رشت در حال حاضر میباشد.قلابدوزی یکی از قدیمی‌ترین صنایع دستی شهر رشت است و عبارت است ازتزیین پارچه‌های ارزنده‌ی ضخیم از طریق رودوزی. بدین ترتیب که زمینه‌ی پارچه به وسیله‌ی نخ‌های ابریشمین تزیین می‌گردد. به عبارت دیگر به روی پارچه‌های ضخیم، نقش‌های زیبایی با نخ ابریشمین و وسیله ای که قلاب نام دارد دوخته می‌شود
در فرهنگ معین قلاب دوزی عبارت است از دوختن نقش و نگار، از ابریشم یا خامه یا رشته‌های طلا و نقشه به روی پارچه با قلاب.
به طور کلی قلاب دوزی هنر دوختن ابریشم است بر پارچه‌ی ماهوت. به قلاب دوزی در اصطلاح فرانسه Broderie«بردوردوزی» هم می‌گویند.
نقوشی که در این هنربه کار می‌روند دو نوع هستند:
۱)گلدوزی که از قدیم بوده و به صورت الگویی ثابت مورد استفاده قرار می‌گیرد.
۲)نقوش ابتکاری (ابداعی) به طوری که با نقوش قدیم مطابقت داشته باشد. مثل نقشه، چادری ستونی، هشتی تاجی شب بی حاشیه دارد (در حدود ۳۰ سال پیش، از این طرح استفاده می‌کردند و حاشیه‌ی اطراف آن کار ابتکاری است بدون نقشه روی پارچه قلابدوزی می‌کنند .
به طور کلی نقشه‌های قلاب دوزی را به پنج دسته تقسیم نموده اند:
۱٫ نقشه‌های اقتباسی: از نقشه‌های قدیم که استاد کارهای قدیمی به حد اعلاء رسانیده بودند.
۲٫ نقشه‌های ابتکاری جدید: باید با صنعت قلابدوزی مطابقت ...مشاهده کامل متن داشته باشد.
۳٫ نقشه آثار قدیمی: برگ،گل و ساقه به رنگ طبعی بروی ماهوت پیاده می‌شد.
۴٫ نقشه‌ی هندسی:که به شکلهای مختلف میباشد.
۵٫ نقشه‌ی سلیقه ای: چنان که از نامش پیداست به سلیقه‌ی افراد بستگی دارد
در گیلان ترسیم نقوش قلابدوزی اغلب ذهنی بوده و اکثرا ًاز قدیم نسل به نسل منتقل شده است. نقوشی که بیشتر مورد توجه بوده و بازار بهتری دارد نقش‌های قدیمی کج بوته ای نقشه ترنجی و گرد می‌باشد
سوزن دوزان موضوعات مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگ عامه، دینی و اقتصادی را پس از طراحی و نقش پردازی شروع به قلاب دوزی می‌نمودند. از نمونه‌های بسیار نفیس می‌توان به یک جفت به سه شیوه‌ی رایج اشاره نمود که متعلق به سده‌ی ۱۳ه.ق می‌باشد، که استاد حسین رشتی به دستور مخبر الدوله قلاب دوزی نموده است.این کار حداقل ۴ سال به طول انجامید و در نوع خود بی نظیر است
مواد اولیه این صنعت شامل: پارچه‌ی ماهوت یا مخمل و نخ‌های الوان ابریشمین است.
الف_ ابزار کار برای قلابدوزی:
- جریده یا کارگاه (چوب مخصوص کار قلاب دوزی)شامل دو قطعه چوب تقریبی طول ۱۰۰ سانتی متر و به عرض ۱۰ سانتی متر با ضخامت ۵ سانتی متر که در یک طرف به میخ و به یکدیگر متصل در سوی دیگر به وسیله‌ی مانعی که در فاصله‌ی ۴۰ سانتی متر از انتهای وسیله گذاشته شده از یکدیگر جدا و حالتی گیره مانند دارد تشکیل یافته است .
- قلاب نوک تیز و بدون انحنا با یک بریدگی مورب در فاصله ۵ میلی متری نوک قلاب.
- چهار پایه‌ی مخصوص معروف به کتل که مخصوص نشیمن قلاب دوز است و از چوب نراد ساخته شده است.
- نقشه یا طرح مورد نظر: برای قلابدوزی نیاز به طرح می‌باشد و این طرح‌ها اکثرا نقشه هایی هستند که از گذشته به جای مانده و طی سالیان متمادی از آن استفاده شده است. نقوش مورد استفاده در رشتی دوزی عبارتند از بازوبندی ، بند رومی ، بته جفه ترمه ای ، گل بادامی ، بته جقه ای شاخ گوزنی ، بته جقه قهر و آشتی ، گل و بوته ، گل و مرغ و...
ب_ شیوه کار قلابدوزان در تهیه یک اثر قلاب دوزی
قلاب دوزان طرحی را که قصد دارند روی پارچه ماهوت قلاب دوزی کنند، ابتدا روی کاغذی که ابعاد آن کمی بزرگتر از اندازه پارچه مورد نظرشان است ترسیم کرده و سپس با یک سنجاق تمامی خطوط طرح را روی کاغذ با فواصل نزدیک به هم سوراخ می‌کنند. آنگاه مقداری گچ روی کاغذ ریخته، کاملا آن را روی صفحه کاغذ پخش می‌کنند تا از داخل سوراخهای کاغذ گذشته و بر روی ماهوت بنشیند و بعد از برداشتن کاغذ از روی ماهوت، طرح بر روی ماهوت قلم گیری شده و صنعتگر با کمک قلابی که ساختمان آن تشریح شد، شروع به دوخت می‌کند.
رشتی دوزی در حال حاضر برای تزئین سجاده، جا قرآنی، لبه پرده، زیرلیوانی، رویه میز، رویه کوسن، رویه دمپایی زنانه، کفش زنانه، بقچه سوزنی و... مورد استفاده قرار می‌گیرد.
شیوه کار قلاب دوزان به این صورت است که روی یک چهار پایه کوتاه نشسته و یک قسمت از پارچه را در لای دهانه جریده قرار داده و به کمک زانوانشان آن را به هم می‌فشارند تا پارچه خارج نشود.
آنگاه یک سر نخ را گره زده و در حالی که قلاب را از روی پارچه به داخل آن فرو برده اند، گره را در شیار قلاب استوار ساخته و آن را از پارچه بیرون می‌کشند و در شرایطی که نخ خارج شده از پارچه حالت یک نیم دایره را به خود گرفته، در فاصله ای معین، دوباره قلاب را به داخل پارچه فرو برده و نخ را بر روی شیار قلاب استوار کرده و قلاب را از پارچه خارج می‌کنند.
به این ترتیب، نیم دایره قبلی سفت شده و بر روی کار می‌نشیند، در حالی که نیم دایره جدیدی که به وجود آمده به صنعتگر امکان می‌دهد تا دوباره قلاب را به داخل پارچه فرو برده و با تکرار این حالت است که نقشی زنجیره ای روی پارچه به وجود می‌آید.
تاریخچه دقیقی از قلاب دوزی در گیلان در دسترس نیست. داده‌های باستان شناسی حاکی از سابقه تاریخی قلاب دوزی در منطقه گیلان است و در کشف‌های باستان شناسی در لولمان گیلان قطعاتی از ملیله دوزی و قلاب دوزی بدست آمده که پژوهشگران آن را متعلق به دوره هخامنشیان می‌دانند. قدیمی‌ترین نمون ه‌های رشتی دوزی جدا از مجموعه‌های خصوصی ، در موزه آستان قدس رضوی و موزه هنرهای تزئینی ایران نگهداری می‌شود.
منبع :http://rashtidoozi.tk/post/13
http://www.gchto.ir/main/pages/gallery/67erdx_-rsht6cc-duz6cc-dr-muzx_-mtru67eul6cctn-qrn-13-x_.q475.php
http://www.gchto.ir/main/pages/gallery/67erdx_-rsht6cc-duz6cc-dr-muzx_-mtru67eul6cctn-qrn-13-x_.q475.php
http://www.yjc.ir/fa/news/432506

جاذبه های گردشگری رشت

عمارت کلاه فرنگی

عمارت کلاه فرن...

عمارت کلاه فرنگی از جمله آثار دوره قاجاریه شهر رشت است و در ضلع جنوبی باغ محتشم این شهر قرار دارد. این بنای چوبی حدود ۲۰۰ سال است که رطوبت ۹۵ درصدی وبرفهای سنگین و زلزله‌ها را دوام آورده و هنوز استوار بر چهره رهگذران لبخند می‌زند . این عمارت بنایی فاخر و به یادگار مانده از اواخر دوران ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پارک جنگلی سراوان

پارک جنگلی سرا...

پارک جنگلی سراوان درنزدیکی شهرستان رشت قرار دارد و از امکاناتی همچون پارک بازی کودکان – کلبه‌های اقامتی و پارکینگ برخوردار می‌باشد. پارک جنگلی سراوان به مساحت 1487 هکتار با داشتن طبیعتی بسیار زیبا و چشمگیر در قسمت غربی جاده رشت به قزوین و در فاصله 17 کیلومتری از مرکز استان واقع گردیده ک...

اطلاعات
کاروانسرای لات

کاروانسرای لات

در مسیر جاده اصلی ارتباطی شمال کشور به مرکز، در نزدیکی شهر رشت و در منطقه سراوان، کاروانسرای قدیمی معروف به کاروانسرای لات قرار گرفته است که معماری زیبای آن نظر هر خوش ذوقی را به خود جلب می‌کند. لات در لغت به معنی زمین صاف و هموار کنار رودخانه است و به نظر می‌رسد چون این کاروانسرا در ا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آرامگاه میرزا کوچک خان

آرامگاه میرزا ...

یونس معروف به میرزا کوچک فرزند میرزا بزرگ در سال ۱۲۵۷ ه. ش. در محله قدیمی استادسرا شهر رشت در خانواده‌ای متوسط چشم به جهان گشود. پدر و مادر وی از خاندان «رشوندی»های الموت قزوین بودند. وی سنین آغاز عمر را در مدرسه حاجی حسن واقع در صالح آباد شهر رشت و مدرسه جامع به آموختن صرف و نحو و تحصی...

اطلاعات | نقشه | مسیر
خانه میرزا کوچک خان

خانه میرزا کوچ...

سال ۱۲۵۷ هجری شمسی، یونس استاد سرایی مشهور به میرزا کوچک خان جنگلی از مبارزان انقلاب مشروطه، رهبر جنبش جنگل و از نخستین رهبران تنها جمهوری شوروی سوسیالیستی در ایران ومشهور به جمهوری سرخ گیلان در خانه ای از شهر سبز رشت به دنیا آمد. یونس استادسرایی مشهور به میرزا کوچک خان جنگلی از مبارزا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
موزه‌ی میراث روستایی گیلان

موزه‌ی میراث ر...

موزه‌ی میراث روستایی گیلان در زمینی به مساحت حدود ٢٦٣ هکتار، در پارک جنگلی سراوان، واقع در کیلومتر ١٨ جادۀ رشت- تهران در دست اجراست. فکر تأسیس این موزه برای نخستین بار پس از زمین لرزۀ خرداد ١٣٦٩ گیلان- زنجان، که روند تخریب بناهای سنتی را شدت بخشید،توسط دکتر محمود طالقانی شکل گرفت. اما ف...

اطلاعات | نقشه | مسیر
موزه گنجینه رشت

موزه گنجینه رش...

ساختمان موزه رشت بنایی است با قدمتی 70 ساله که در زیرزمینی به وسعت 700 متر مربع و با زیربنای 560 متر مربع در خیابان طالقانی ( بیستون ) این شهر واقع شده است. این بنا در گذشته به میرزا حسین خان کسمائی آزادیخواه، شاعر و روزنامه نگار معروف و از رجال دوره مشروطیت و نهضت جنگل تعلق داشت و در ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
خانه تاریخی قدیری

خانه تاریخی قد...

خانه تاریخی قدیری رشت نمادی از معماری دوران قاجاری می‌باشد که در ضلع شرقی محله کیاب و سبزه میدان شهر رشت قرار دارد. این ملک تا نهم تیر ماه سال 1344 در اختیار محمد حسن و نصر الله همدانی بود و در آن تاریخ به فریدون نصیری فروخته شد و او در همان سال ملک را بنام همسرش خانم اکرم قدیری کرد. ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم رشت

لباس محلی گیلان

لباس محلی گیلا...

لباس محلـی گیـلان میـراث جهـانـی ایرانیان با زیبایی که از روح نیاکان این خاک در آن به امانت مانده اسـت باید به عنوان یک هویت ملی حفظ شود. این لباس جزو چهار لباس منتخب دنیا در المپیک جهانی شناخته شد. زنان روزگاران کهـن گیـلان بـا لـطافـت روحشان بهشت چشم را به تار و پـود پـارچـه رسوخ د...

اطلاعات
میرزا قاسمی

میرزا قاسمی

میرزاقاسمی یکی از غذاهای محلی استان گیلان است که توسط محمدقاسم خان والی حاکم رشت در زمان ناصرالدین شاه، ابداع شد و توسط وی نیز گسترش یافت و به نام او نیز اسم گذاری شد. میرزا قاسمی ( برای 4 نفر ) : بادمجان متوسط : 6 عدد ( کباب شده ) یک برش عمیق در بادمجان ایجاد کنید سپس در معرض حرارت م...

اطلاعات
باقالا قاتق ( باقلا قاتق - باقالی قاتق - خورش باقلا )

باقالا قاتق ( ...

باقالا قاتق مواد لازم: (برای 4 نفر) باقالی خشک کشاورزی(پاچ باقلا رشتی)=100 گرم شوید(شبت) خشک= 2 قاشق غذاخوری سیر= 3 الی 4 حبه تخم مرغ =2 عدد روغن= 2 قاشق غذاخوری آب= 2 لیوان زردچوبه-نمک- فلفل= به میزان دلخواه طرز تهیه: ابتدا باقالی خشک را 5 الی 6 ساعت قبل (معمولا یک شب تا ص...

اطلاعات
گویش گیلانی (گیلکی)

گویش گیلانی (گ...

یکی از شعبات زبان فارسی میانه (پهلوی) زبان رایج مردم ایران در دوره پیش از اسلام است. به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) - منطقه گیلان، ابراهیم پور داوود در مقدمه‌ای که در سال 1332 خورشیدی بر اولین فرهنگ گیلکی تالیف دکتر منوچهر ستوده نوشته، درباره‌ی گویش گیلکی نوشت: لهجه‌ی گیلکی ...

اطلاعات
ترشی تره

ترشی تره

ترشی تره یکی از غذاهای خوشمزه وگیاهی گیلان میباشد. مواد لازم : جعفری، گشنیز،تره ،اسفناج، برگ چغندر : ۱ کیلو برنج : ۱ قاشق غذاخوری آب :۱ پیمانه آب غوره یا آب نارنج:۱ پیمانه( ازگوجه سبزکوچک ترش هم می‌توان بجای ترشی در ابتدا داخل سبزی‌ها ریخت تا ترش مزه شود) سیر: ۱ بوته ویا برگ سیر...

اطلاعات
کباب ترش

کباب ترش

1-یک کیلو گوشت گوساله کبابی (ترجیحا فیله که چرب باشه ، اگر چربی دوست دارید ،آخه بعضی‌ها چربی گوشت رو دوست ندارند ولی من تا چربی نداشته باشه نمیخورم . گوشتتان هم بیات شده باشه یعنی یکی دو روز توی یخچال بمونه تا خوشمزه‌تر و نرم‌تر بشه ، گوشت تازه خیلی سفته ) این نکته رو هم یادآور میشم که ...

اطلاعات
پنیر برشته

پنیر برشته

در دسته‌بندی غذاهایی از نوع کوکو و املت، نوعی غذای محلی به نام «پنیر برشته» در بین اهالی شمال کشور هوادار دارد . مواد لازم برای ۲ تا ۳ نفر: پنیر صبحانه : ۱۵۰ تا۲۰۰ گرم شوید تازه ساطوری شده: ۲ قاشق سوپخوری پرویا ۱ فاشق مرباخوری سر خالی هم شوید خشک برگ سیر تازه اگر در دسترس بود یک قا...

اطلاعات
رشته خوشکار

رشته خوشکار

رشته خوشکار شیرینی مخصوص گیلانی‌ها که واقعا خوشمزه ودلچسب است که معمولاً آن را با چای می‌خورند. چرب و خیلی شیرین است. مغازه‌هایی که رشته خوشکار می‌فروشند آن را پیش رویتان تهیه و سرخ می‌کنند و داغ و برشته تحویلتان می‌دهند. مواد لازم: آب: 4 پیمانه مغز گردو چرخ شده: 100 گرم مغز هل سای...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم

محصولات رشت

ماهی سفید

ماهی سفید

ماهی سفید (از خانواده کپورماهیان) یکی از انواع ماهی‌های شمال ایران است که در دریای خزر و رودخانه‌های استان‌های گیلان و مازندران یافت می‌شود. این نوع ماهی از مرغوب‌ترین انواع ماهی شمال به حساب می‌آید. گرچه مزهٔ گوشت آن بسیار محبوب است سرو آن خالی از دشواری نیست چرا که استخوان‌های بسیار ر...

اطلاعات
ازگیل یا کونوس

ازگیل یا کونوس

کُنوس بِچِم یه پرپره می‌داهونه آو دِکَتَی کُنوس یا اَزگیل با نام علمی Mespilus germanica ، میوه‌ای است از خانواده گلسرخیان از سرده‌ی ازگیل‌ها (Mespilus) ، هم خانواده با سیب و گلابی و از جمله میوه هایی است که با فرهنگ گیلان عجین شده است و هر جا سخن از کُنوس به میان می‌آید به دنبال آن گی...

اطلاعات
تمشک یا بولوش

تمشک یا بولوش

میوه ای شبیه شاه توت و توت فرنگی است و به رنگ زرد یا سرخ مایل به سیاه یافت می‌شود. میوه تمشک ترش مزه بوده و به صورت خام یا پخته، شربت، کمپوت و ... خورده می‌شود.بوته تمشک در مناطق گرم و مرطوب، در جنگلها و صحراها می‌روید و گاهی آن را می‌کارند. تمشک درختچه‌ای از تیره گل سرخیان است که به ح...

اطلاعات
رشتی دوزی

رشتی دوزی

قلاب دوزی رشت که به رشتی دوزی معروف است یکی از هنر‌های اصیل بانوان شهر رشت در حال حاضر میباشد.قلابدوزی یکی از قدیمی‌ترین صنایع دستی شهر رشت است و عبارت است ازتزیین پارچه‌های ارزنده‌ی ضخیم از طریق رودوزی. بدین ترتیب که زمینه‌ی پارچه به وسیله‌ی نخ‌های ابریشمین تزیین می‌گردد. به عبارت دیگر...

اطلاعات
حصیر بافی

حصیر بافی

حصیر بافی یکی از هنرهای دستی اصیلی است که در بافت آن علاوه بر ذوق و هنر، عشق به طبیعت نیز موج می زند. این هنر از صنایع دستی و خانگی بسیار رایج در استان گیلان است و تولید انواع سبدها و حصیرها در اکثر نقاط این استان رواج دارد . حصیر در اندازه‌ها و شکل‌های مختلف بافته می‌شود و مصارف گوناگ...

اطلاعات
ماست گیلانی

ماست گیلانی

تهیه ماست کم چرب و چکیده به روش گیلانی که در گذشته بیشتر معمول بود، در زمان قدیم ماست فروش‌ها ماست کوزه ای را که خیلی هم چرب بود را از روستا یی‌ها در بازار روز می‌خریدند. سپس آن را داخل این خمره که به زبان محلی (نِرخه یانِره) نیز می‌گفتند می‌ریختند و کمی آب به آن اضافه می‌کردند بعد چ...

اطلاعات
صندوق بولاکی

صندوق بولاکی

صندوق بولاکی ، نوعی صندوق زیبا و پر نقش و نگار و خوش رنگ است که در تجارت با روس‌ها و در زمان امپراتوری تزارها به گیلان راه پیدا کرده است . مهاجرانی که با این اشیا وارد رشت می‌شدند ، در کاروانسرایی به نام « شالچی » اطراق می‌کردند و برای امرار معاش ناچار به کار بودند ، برخی از آنها به س...

اطلاعات

🌺رشتی دوزی بازتاب زیبایی‌های هزاررنگ گیلان 🌺

رشتی دوزی یا قلاب دوزی یکی از این جوشش‌های هنری است که قدمت آن به عمر دشت‌های زیبای گیلان یعنی سال‌های پیش از میلاد میرسد.قلاب دوزی که نوعی رودوزی است،هنرصنعتی رایج در استان گیلان بویژه در شهر رشت بوده که در زبان گیلکی به آن رشتی دوزی می‌گویند.
از بزرگترین و مهمترین اساتید این صنعت دستی برادران فرودی ... ادامه مطلب
🌺رشتی دوزی بازتاب زیبایی‌های هزاررنگ گیلان 🌺

اطلاعات بیشتر...
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.