توضیحات

ویرایش
در 56 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان طبس، در نزدیکی روستای کّریت و بر روی رودخانه کریت سد قدیمی به نام کّریت واقع شده است.
از قرون گذشته سد قدیمی کریت با مخزنی با حجم بیش از یک میلیون متر مکعب وظیفه تأمین آب روستاهای پایین دست را بر عهده داشته است
سد کریت طبس با ارتفاع ۶۰ متر مدت ۵۵۰ سال بلندترین سد جهان محسوب می‌شد و یکی از بزرگترین شاهکارهای صنعت مهندسی ساختمان به شمار می‌رود.
از دو هزار سال پیش تا اول قرن بیستم بلندترین سدهای قوسی جهان (ایزد خواست فارس، کبار قم و کریت طبس )در ایران احداث شده است .
رئیس سابق کمیته بین المللی سدهای بزرگ، سد کریت را شگفت انگیزترین دستاورد بشر در قرون وسطی نامیده است.
در کتاب‌های تاریخی روایات مختلفی در خصوص قدمت این سد نقل شده که برخی آن را متعلق به دوره مغول و برخی متعلق به ۷۰۰ سال قبل می‌دانند.
از جمله "هانری گویلو" این بنا را به دوره مغول نسبت داده است و همچنین در کتاب آب و آبیاری در ایران ...مشاهده کامل متن و نگرشی بر سدهای ایران سابقه این سدرا ۴۰۰ سال قبل نوشته اند.
سدکریت در اواسط قرن پنجم قمری تعمیر شده و مشخص است که زمان ایجاد این سد بیش از قرن پنجم بوده و عمر سد بیش از ۱۰۰۰ سال است.
قوسی بودن سد از ویژگیهای منحصر به فرد این بنا است که هنرسازی ایرانیان را آشکارمی کند , سدهای قوسی مقاومت بیشتری در مقابل فشارهای ناگهانی ، زلزله و حوادث طبیعی دارد.
دریچه و مجرایی در بدنه سد بر انتقال آب به پشت سد وجود داشته و سوراخ‌های متعددی در ارتفاع سد وجود دارد که اندازه‌های دقیق و متناسبی دارد و این سوراخ‌ها به نام قفل خوانده می‌شود.
ارتفاع قسمت بیرونی بند از کف رودخانه ۵۲ متر، عمق حوضچه آبگیر ۲۰ متر، طول آن در قسمت تاج ۵۲ متر و ضخامت تاج آن تنها ۱٫۲ متر بوده و در چهار مرحله احداث شده است.
این سد بیش از یک هزار مرتبه روگذری سیلاب را تجربه کرده است.
حدود ۱۵۰ سال قبل چهار متر به ارتفاع بند افزوده شده که این افزایش سبب جلوگیری از متروکه شدن این بند شده است.
سد یا بند قدیمی کریت طبس در گذشته وظیفه مهارسیلاب‌ها را داشته است به نحوی که از وسایل دستی و وسایل ابتدایی اهالی بومی کمک گرفته‌اند و اقدام به ساخت آن کرده اند.
این سد در چهار مرحله ساخته شده به نوعی که بتواند در هر مرحله هم نیاز آب زراعت روستاییان را تامین کند و هم بتواند سیلابی را که روگذری از روی سد داشته است کنترل کند.
مصالح به کار رفته در ساخت این سد عمدتا از سنگ آهک و ساروج بوده است و در بازسازی‌های بعدی از خشت‌های کوچکتر هم استفاده شده است.
کشاورزان برای تنظیم آب به سبب خطراتی که در موقع آبگیری سد داشته و برای تنظیم آب در بدنه آبگیر سد تنوره ای احداث کردند که با استفاده از این تنوره فرد متصدی داخل مخزن رفته و در ارتفاعات مختلف به وسیله الوارهایی که داشته‌اند خروجی‌های مختلف را باز کرده که بتوانند در حد نیاز و به صورت بازه زمانی مطمئن از آب سد استفاده کنند.
سد قدیمی طبس بر روی بدنه سنگی و روی دره بسیار تنگ کوهستانی ساخته شده است و قبل از احداث سد هیچ راه دسترسی به منطقه وجود نداشته است.سد جدید به عرض هفت متر و طول تاج ۳۲۱ متر در سال ۱۳۸۴ عملیات ساخت آن به پایان رسیده است.
تا قبل از زلزله سال ۵۷ شهرستان طبس، سد قدیمی به کمک اهالی روستای کریت هم بهره‌برداری و هم رسوب زدایی انجام می‌گرفته است اما بعد از زلزله این رسوب زدایی انجام نشده بوده که در زمان ساخت سد جدید ارتفاع پشت سد حدود دو متر بوده است .
سد جدید به عنوان تامین‌کننده آب کشاورزی منطقه و صنعت و شرب بر روی سد قدیمی ساخته شده به نحوی که بتواند هم سیلاب را مهار کند و هم این اثر مهم و تاریخی را حفظ و نگهداری کند.
ظرفیت کلی سد کریت را ۷.۵ میلیون لیتر مکعب عنوان کرد که ۳.۵ میلیون لیتر مکعب آن حجم مفید سد است
تابلو سد بتونی کریت (کوریت ) در جلو سد ساخته شده که در شکاف صعب العبورآن نقوش کم رنگ بز کوهی قابل مشاهده است.
در عمق دره و حفره سد سه نقش بزکوهی که رنگ آن‌ها بسیار کم رنگ شده است در ارتفاع حدود سه متری از سطح گذر آب دره نمایان است.
نقش بزکوهی در ماقبل تاریخ و دوره‌های تاریخی، نمادی از فرشته درخواست آب، زایندگی و فراوانی نعمت بوده است، به همین خاطر آن‌ها را حک کرده اند تا این فرشته‌ها کمک کنند این آب همیشه جاری باشد و هیچ وقت کم نشود، چراکه آب مایه زایش، برکت و فراوانی نعمت است.
این سد در ۲۰ اسفند سال ۱۳۷۹ به شماره ۳۵۲۳ در لیست آثار باستانی ایران قرار گرفته است.

منبع:
http://www.mehrnews.com/news/2427714/
http://deyhoknews.blogfa.com/post-308.aspx
http://www.sanama.ir/index.php/news/7-latest/1625-2014-11-29-12-34-31
http://www.yjc.ir/fa/news/4866607/
http://civiltect.com/?p=335
باغ گلشن

باغ گلشن

طبس یکی از شهرستانهایی است که در کنار کویر لوت قرار گرفته و به شهر معادن، معروف است اما در این شهر کویری که بزرگترین شهرستان خاورمیانه نامیده شده، باغی است که زیبایی خیره کننده آن در دل کویر ایران غیر قابل است. این باغ باشکوه که باغ گلشن نام دارد، باغی زیبا و تاریخی متعلق به دوره افشار...

اطلاعات | نقشه
چشمه مرتضی علی

چشمه مرتضی علی

چشمه آبگرم مرتضی علی از جاذبه‌های گردشگری طبیعی در شهرستان طبس است. این چشمه در مسیر گردشگری روستای خرو و در فاصله 27 کیلومتری طبس واقع شده است. وجود این چشمه جوشان با 2 نوع آب گرم و سرد در کنار هم، در دل کویر ایران زمین جاذبه گردشگری بسیار زیبا و شگفت انگیزی ایجاد کرده است. پس از گ...

اطلاعات | نقشه
سد طاق شاه عباسی

سد طاق شاه عبا...

طاق شاه عباسی که به سد شاه عباسی نیز معروف است، از جاذبه‌های تاریخی می‌باشد که در روستای خرو و در فاصله 27 کیلومتری شهر طبس واقع شده است و بنایی است که شاید دیدنی‌ترین اثر تاریخی طبس به شمار بیاید. این بنا یکی از جاذبه‌های فراموش نشدنی است که چندین لقب تکرار نشدنی را همراه خود دارد و ...

اطلاعات | نقشه
سد کریت

سد کریت

در 56 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان طبس، در نزدیکی روستای کّریت و بر روی رودخانه کریت سد قدیمی به نام کّریت واقع شده است. از قرون گذشته سد قدیمی کریت با مخزنی با حجم بیش از یک میلیون متر مکعب وظیفه تأمین آب روستاهای پایین دست را بر عهده داشته است سد کریت طبس با ارتفاع ۶۰ متر مدت ۵۵۰ سال ...

اطلاعات | نقشه
روستای ازمیغان

روستای ازمیغان

در 48 کیلومتری شمال شرق طبس ، دهستان منتظریه روستای نمونه گردشگری ازمیغان واقع شده است. روستای ازمیغان تنها روستای ایرانی که در دل کویر شالی زار برنج دارد از سوی اداره میراث فرهنگی یزد به عنوان روستای نمونه گردشگری انتخاب شد. این روستادارای یک مزار که درآن سیدمحمدبن جعفرطیار (ع)به ...

اطلاعات | نقشه
کال جنی

کال جنی

در 35 کیلومتری شمال طبس و در اطراف روستای ازمیغان دره ای به نام کال جنی واقع شده است . کال به معنی دره و جنی به معنی دره جن‌ها گفته می‌شود. شاید در نگاه اول احساس کنیم که اینها نیز حاصل فرسایش طبیعت باشد اما با کمی کنکاش می‌یابیم که اینها ساخته دست بشر است. برای رفتن به این منطقه منح...

اطلاعات | نقشه
روستای حلوان

روستای حلوان

روستایی زیبا در حاشیه شرقی کویر به نام روستای حلوان واقع شده است که یکی از مناطق مهم گردشگری طبس است. یکی از جاذبه‌های مهم روستا وجود نخلستان و تولید خرمای بسیار مرغوب از آن به طوری که که واریته خرمای آن معروف است. جاذبه دیگر روستا بافت قدیمی روستا است که با قدم زدن در کوچه‌های قدیمی ...

اطلاعات | نقشه
دره کال سر در

دره کال سر در

دره "کال سر در" که در آن "چشمه آبگرم مرتضی علی" قرار دارد در کویر طبس و در روستای خرو قرار دارد و در نوع خود در منطقه بیابانی کم نظیر است و بسیار دیدنی و شگفت انگیز می‌باشد که در 27 کیلومتری طبس واقع شده است. چشمه مرتضی علی یکی از شگفتیهای این طبیعت بینظیر است و حتی عجیب‌تر این است که...

اطلاعات | نقشه
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

نازکترین سد جهان در ایران

طاق شاه عباسی پر رکوردترین بنای تاریخی ایران است! سدی با 60متر ارتفاع که نه تنها لقب قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین سد قوسی جهان را با خود یدک می‌کشد، بلکه به مدت 550 سال هم به عنوان بلندترین سد در جهان شناخته می‌شد. اما سد شاه عباسی یک لقب دیگر هم دارد که هنوز هیچ سدی موفق به تصاحب آن نشده است: نازکترین سد جهان که به خاطر عرض تاج یک متری اش به این نام شناخته می‌شود.
برای دیدن طاق شاه عباسی که به سد شاه عباسی هم معروف است، باید به روستای 700 ساله خرو و در فاصله ‪27‬ کیلومتری شهر طبس سفر کنید.
بالاتر از این چشمه، دره تنگی وجود دارد که در آن طاق شاه عباسی بنا شده است. قدمت این طاق را به دوره صفویه نسبت می‌دهند و معتقدند که سنگ نگاره‌های بزکوهی که بر آن حک شده اند، نمادی از درخواست فراوانی آب، زایندگی و فراوانی نعمت است. عده ای هم این بزها را نمادی از فرشتگانی می‌دانند که برای نگهبانی آب، افزایش و فراوانی نعمت بر دیواره‌های طاق دعا می‌کنند.
اگر گذارتان به طبس و روستای خرو افتاد، بعد از تماشای این سد جالب و شگفت انگیز حتما سری هم به چشمه دیدنی مرتضی علی بزنید که برگ‌های جدیدی برای غافلگیری شما رو خواهد کرد!
این چشمه در آن واحد دو بخش سرد و گرم دارد که به موازات یکدیگر جریان پیدا می‌کنند. به این معنی که یک سمت چشمه سرد و سمت دیگر آن گرم است و شما با قدم زدن در آن می‌توانید یک پای خود را در آب سرد چشمه فرو کنید و پای دیگرتان را در آب گرم آن!
دلیل این اتفاق آن است که آب گرم چشمه از دیواره سمت راست به داخل رودخانه می‌ریزد و همین، اختلاف دمایی را در چشمه ایجاد می‌کند که گاهی به 10درجه هم می‌رسد! غلظت بیشتر آب گرم و تفاوت ساختاری آن با آب سرد جاری در کف رودخانه باعث می‌شود که این آب‌ها تا مسافت حدود سیصد متری بستر رودخانه هم پیش بروند در حالی که به طور کامل با هم مخلوط نشده اند و در بستر رودخانه قابل تفکیک هستند! به این ترتیب می‌بینید که در یک طرف رودخانه آب سرد و در طرف دیگر آب گرم جریان دارد.
برای رسیدن به آبگرم مرتضی علی باید از شهر طبس بگذرید و بعد، حدود پنج کیلومتر را با پای پیاده طی کنید که بیشتر این مسیر از داخل آب می‌گذرد. در طول راه، دیواره‌های بلند دره مانندی در دو طرف همراهی تان می‌کنند که روی آنها حفره‌های کوچک و بزرگ با نظم خاصی قرار گرفته اند. بعضی از این حفره ها، چشمه‌های جوشان آب هستند که بزرگترین شان به حمام مرتضی علی معروف شده است. ... ادامه مطلب
نازکترین سد جهان در ایران

بازسازی بافت قدیمی روستای کریت و استقبال بی نظیر گردشگران

حدودا در سه ماه پیش کار بازسازی بافت روستا استارت زده شده و سرمایه گذاران محلی که جمعی از جوانان روستا بودند این اقدام جالب رو با همکاری گردشکری و میراث فرهنگی طبس شروع به کار کردند که در طی این مدت کم با پشتکار و تلاش شبانه روزی و کمک افراد و نهادهای مختلف اولین فاز آن اجرایی شد. در زیر عکس هایی رو از بازسازی این بافت قدیمی تقدیم شما می‌کنیم. انشاء ا… در فاز ۲ و ۳ آب انبار و حمام کریت نیز به مجموعه اقامتی و گردشگری روستا اضافه خواهد شد.

مدیریت وب سایت نخلستان از تمامی زحمت کشان و بالاخص سرمایه گذران تقدیر و تشکر دارد.

آقای محمد جواد یزدانی
آقای علی کابلی
آقای کریم ضرابی
آقای اکبر براتی
آقای حسین عباسی
آقای علیرضا فدایی
... ادامه مطلب
بازسازی بافت قدیمی روستای کریت و استقبال بی نظیر گردشگران

تصاویر دیدنی روستای هدف گردشگری روستای کریت - شهرستان طبس

روستای کریت در کیلومتر 17 شهرستان طبس می‌باشد که دارای زیرساخت‌های اساسی برای توسعه گردشگری شهرستان و خراسان جنوبی را داراست در این گزارش در سفر سه روزه ام به آنجا این تصاویر دیدنی رو که خودم عکاسی کردم رو برای دوستان به اشتراک گذاشتم
حق یارتون ... ادامه مطلب
تصاویر دیدنی روستای هدف گردشگری روستای کریت - شهرستان طبس

باقر فتوتی

باقر فتوتی پنجشنبه 24 دی 94 - 11:24

1. بافت تاریخی زلزله 57
2.مسجد جامع کریت
3. طبیعت و استخرهای آب
4. کوچه باغها و چشمسه سار
5.طبیعت بکر

اطلاعات بیشتر...

نظر شما درباره سد کریت

برای ارسال نظر باید وارد سایت شوید
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.