توضیحات

ویرایش
این مسجد در انتهای بازار رنگرزان قرار دارد و به سال هزار و شصت و هفت قمری در دوران سلطنت شاه عباس دوم صفوی در محلـه قدیمی شهر اصفهان معروف به باب الدشت شاخته شده و ساخت آن تا سال هزار و هفتاد و سه قمری ادامه داشته است.
بانی مسجد، حکیم محمد داوود معروف به تقرب خان از پزشکان دوره شاه صفی و شاه عباس دوم صفوی می‌باشد که چون مورد بـی مهری دربار صفوی قرار گرفت، راهی هندوستان شد و در آنجا موقعیت ممتازی یافت با کمک به اورنگ زیـب پادشاه وقت هندوستان در جنگ با برادرانش به عزت رسید و اموال بسیاری گرد آورد که قسمتی از اموالش را بـه اصفهان فرستاد و مسجد مذکور توسط همسرش زینب بیگم ساخته شد.
مسجد حکیم به دلیل کاشی کاری‌های منحصر به فرد و زیبا و نیز کتیبه‌های نفیس نوشته شده به خطوط ثلث و نستعلیق و معقلی از مساجد مهم و معتبر اصفهان می‌باشد.
این مسجد در مکان مسـجد قدیمی‌تری از دوران دیلمیان قرن چهارم هجری به نام مسجد جوجی، مسجد جورجیر، مسجد جامع رنگرزان یـا مسجد صـاحب ابـن عباد ساخته شده است.
صاحب ابن عباد بانی مدرسه جورجیر وزیر دولت شیعی آل بویه وزیر سـلطان مؤید الدوله و فخرالدوله دیلمی بود و مسجد ساختِ وی به گفته مافروخی ...مشاهده کامل متن دارای تأسیساتی همچون شبستان‌ها، خانقاه، کتابخانه و مدرسه بوده است؛ ولی هم اکنون از این مسجد فقط سردری باقی مانده که در جبهه شمال غربـی مسـجد حکیـم قرار دارد.
البته شاردن سیاح عصر صفویه در سفر نامه‌اش اشاره می‌کند که در این زمان مسـجد جورجیر کاملا از بین رفته بوده و مسجد حکیم بر روی زمینی خالی از ساختمان بنا شده است، بنابر این روایــت گروهی اظهار مـی دارند که مسجدی کوچک در غرب سردر مسجد جورجیر در دوره حکومت شاه عباس کبیر و بـه سـال هزار و هجده قمری ساخته شده بوده که به واسطه نزدیکی به آن مسجد جورجیر ، به نام‌های جوجی یا جوجه خوانده می‌شده، اما در زمان ساخت مسجد جدید یعنی مسجد حکیم ویران شده بوده و مسجد حکیم در محل این مسـجد کوچـک و نه به جای مسجد صاحب بن عباد ساخته شده است.
مسجد حکیم دارای چهار خروجی در طرفین است که هر کدام از سردر‌ها به خودی خود در نوع کاشی کاری بی‌نظیــر بوده و در نهایت زیبایی می‌باشند.
در باﻻی سردر شمالی و شرقی نام شاه عباس دوم و تاریخ ساخت بنا بر کاشی الوان نوشته شده است.
در سردر شمالی با قطاربندی کاشی و اتاق کوچکی بر روی آن، کتیبه‌ای به خط ثلث، نـام بانی و کتابت محمد رضا امامی به سال ۱۰۷۳ ق را بر خود دارد و با تزئیناتی از مقرنس‌های ساده با کاشی معقلـی، اشکال هندسی، شاپرک‌ها، شمسه‌ها، ستاره‌های چهار پر و اسامی چهارده معصـوم و کلمـه محمـد به صـورت دورانی در باﻻی ورودی، زیبایی خاصی به این سردر بخشیده است.
سردر شـرقی در مقابل مقـبره آیـت اﷲ حـاج محمد ابراهیم کلباسی قرار دارد و مزین به قطاربندی از آجر و بندکشی زیبا همراه با شمسه هـایی بـه رنـگ هـای متنوع و همچنین گره کشی چهار رنگ زرد، سفید، فیروزه‌ای و آبی ﻻجوردی است و سوسن‌هایی که اسامی اﷲ، محمد و… به خط زیبای بنایی بر آن نقش شده‌اند و اشعاری بر باﻻی قوس در، که تاریخ ۱۰۷۶ ق را بر خود دارند.
میان مصراع پنجم و ششم اشعار به خط سفید بر زمینه سبز رنگ از تعمیر کتیبه در سال ۱۳۲۳ ش و جـای دیگر سال ۱۳۶۳ ش سخن رفته است. در آخر اشعار هم در یک نیم لوح به خط نستعلیق ﻻجوردی بـر زمینـه سـبز رنگ نوشته شده: عمل میرزا محمد کاشی پز ۱۰۸۵ ق.
نام سازنده و معمار مسجد محمد علی بن استاد علی بیک بنای اصفهانی نیز بر این سردر نقش شده است.
سردر غربی که در انتهای بن بست قرار گرفتـه، ساده‌تر از دیگـر سردرهای مسجد حکیم بوده و آجر چینی به شکل رگ چینی و مقرنس‌های گچ بری و هشت شاپرکی باریـک دارد و طرفین آن دو سکوی دست تراش قرار دارند.
در سردر شمال غربی دیواری سـاخت دوره ســلجوقی و در سـمت جنوب غربی قطاربندی گچ بری و چند قبر قدیمی دیده می‌شوند.
مسجد حکیم نیز از مساجد چهار ایوانه است. ایوان‌ها هر کدام در نوع تزئینات و کاشی کاری مختلف خود یگانـه بوده و راهروهای هر یک از این ایوان‌ها نیز تزئیناتی خاص خود از خط بنایی و کاشی کاری را دارا می‌باشند کـه زیبایی هر یک از ایوان‌های این مسجد در وصف نمی‌گنجد.
تزئینات کلی ایوان‌ها را مـی تـوان در انواع رســمی بندی، گره معقلی ساده با کاشی فیروزه‌ای، گره هشت و زهره معقلی، سوسن‌ها، ترنج‌ها، شمسه‌ها و نیم شمسـه‌ها و ربع شمسه‌ها، کاشی هفت رنگ به نقش گل نو معقلی و غیره نام برد و کف آن‌ها نیز با آجرهای ختایی آجر چهار گوش ۲۵ در ۲۵ و‌گاه به صورت شطرنجی از کاشی فیروزه‌ای و سفید فرش شده‌اند و آنان را از کف تا بـه سقف تماشایی کرده است.
ایوان جنوبی از زیبا‌ترین ایوان‌های مسجد حکیم است و مجموعی از ترئینات نامبرده را در جای جای آن می‌توان مشاهده کرد.
کتیبه‌های ایوان‌های مسجد حکیم از سال ۱۰۶۷ ق تا ۱۰۷۳ ق و بـه خط محمد رضا امامی و شامل آیاتی از سوره‌های مبارکه دهر، اخـﻼص، تکویر و… و همچنیـن عبـاراتی چـون سبحان ﷲ، الحمدﷲ و اسماء الهی و… بوده و در ایوان غربی در طرفین تاریخ وﻻدت و وفات معصـومین علیه السﻼم به خط نستعلیق زیبا نقش شده‌اند.
تعویض و ترمیم کاشی‌های ایوان‌ها نیز در سال‌های ۱۳۲۷ ش و ۱۳۷۸ ش صورت گرفته است.
شبستان مسقف مسجد حکیم از نمونه شبستان‌های بزرگ و جالب مساجد اصفهان بوده و به شکل مربـع و بـا ســه ورودی در جانبین شرق، جنوب و غرب است.
این شبستان شامل کاشیکاری‌هایی زیبا از کاشی هفت رنگ با نقش گل و بوته، کاشی‌های فیروزه‌ای با نقش طبل، نقوش اسلیمی با کاشی معقلی و… می‌باشد که کتیبه‌ای نیز به خط ثلث سفید بر زمینه ﻻجوردی رنگ به تاریخ ۱۰۶۹ ق نوشته محمد رضا امامی دارد.
تزئینات داخل گنبد مسـجد از نوع معقلی ساده ترکیب آجر و کاشی و کتیبه اطراف آن به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت ﻻجوردی رنــگ به خط محمد رضا امامی حاوی سوره مبارکه جمعه و مورخ ۱۰۶۹ ق است.
در مسجد حکیم سه محراب وجود دارد. محراب اصلی با مقرنس بندی زیبا و آیاتی از سوره مبارکه اسراء کتیبـه‌ای به سال ۱۰۷۱ ق را داراست و در زیر گنبد قرار گرفته است.
این محراب زیبـا‌ترین محـراب مسـجد حکیم به حساب می‌آید. محراب دوم که در شبستان شرقی مسجد است، صلوات بر چهارده معصوم علیه السﻼم بر آن نقـش شده است و به سال ۱۰۶۹ ق می‌باشد و نهایتا محراب سوم در شبستان غربی قرار گرفته و آیاتی از سوره مبارکـه مائده به سال ۱۲۵۴ ق و به خط محمد باقر شریف شیرازی را دارد.
منبر بزرگی در کنـار محراب شبسـتان زیـر گنبد، قرار دارد که بسیار قدیمی بوده در حدود ۲۰۰ سال قدمت و نقش‌هایی با رنگ روغنی قرمز و سفید بر بدنه مشکی آن نقش شده‌اند و منبر کناری آنکه کوچک‌تر می‌باشد، نیز خود شاهکاری دیگر است.
سنگابی در شمال غرب مسجد حکیم وجود دارد که بر کتیبه آن با خط نستعلیق برجسته اشعاری نقش شده انـد کـه از وقف آن در سال ۱۰۷۵ ق یعنی در دوره سلطنت شاه صفی خبر می‌دهد و ســنگاب دیگـری کنار آن بـا عنـوان وقف امام حسین علیه السﻼم آقا رحیم ولد نظام، سال ۱۱۱۴ ق می‌باشد و مقابل سردر جورجیر یعـنی در شـمال غرب مسجد حکیم نیز سقاخانه‌ای است که بر تخته سنگ عمودی آن به خط نستعلیق برجسـته اشـعاری حجاری شده و بیانگر این است که فردی به نام حاجی نصرت از خواجگان مهم شاه عباس دوم آن را وقف کرده است.
در قسمت مغرب مسجد حکیم نیز پنجره بزرگی از کاشی معرق وجود دارد و در وسط مسجد نـیز حـوض سـنگی مستطیلی قرار دارد.
البته در سال ۱۳۰۸ دو سکوی بزرگ در صحن ساخته شده و حوض آن تغییر یافته است.
این اثر به شماره ۲۲۳ به ثبت رسیده و در سالهای اخیر مرمت گردیده است. از جمله مرمت هـایی کـه انجـام شده تعمیراتی است که در سال ۱۳۶۳ توسط حاج ابوالقاسم تبریزی صورت گرفته و یا ایجاد حلقـه بتنی دور گنبد که خود نشان از مرمت آن در سالهای گذشته نزدیک دارد.

منابع :
http://fa.wikipedia.org/
http://isfahancity.com/
http://www.isfp.ir/
http://fa.wikishia.net/
http://www.encyclopaediaislamica.com/
عالی قاپو

عالی قاپو

کاخ عالی قاپو عمارتی است که در غرب میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف اله سر بر افراشته و به عنوان یکی ازمهمترین شاهکارها ی معماری اوائل قرن یازدهم هجری مطرح است. تاریخ ساخت بنا به 1054 هـ.ق باز می‌گردد . این قصر دروازه مرکزی و مدخل کلیه قصرهایی بود که در دوران صفویه در محدوده میدان...

اطلاعات | نقشه
هشت بهشت

هشت بهشت

عمارت هشت بهشت یکی از عمارت‌های تاریخی موجود در شهر اصفهان و ساخته شده در دوران صفویان است که در غرب خیابان چهار باغ پایین و شرق به خیابان متاخری، از جنوب به بازارچه بلند (بازار هنر) واقع شده است. از کلیه کاخ‌های باصفا و کلاه فرنگی‌هائی که در این دوره در کنار چهارباغ احداث شده بود فقط...

اطلاعات | نقشه
چهلستون

چهلستون

باغ چهل ستون، با مساحتی بالغ بر 67000 متر مربع، تنها قسمت کوچکی از باغ وسیع جهان نما است که پیشینه آن به قبل از دوران صفوی می‌رسد. شاه عباس اول در میان آن کوشکی بنا کرد که هسته نخستین کاخ چهل ستون بود و تالار میانی کاخ و غرفه‌های چهار گوشه آن را شامل می‌شد. در دوران حکومت شاه عباس دوم...

اطلاعات | نقشه
میدان امام ( نقش جهان )

میدان امام ( ن...

میدان نقش جهان در ابعادی کوچکتر، در دوره تیموریان ساخته شد. در زمان شاه عباس اول این میدان توسعه یافت و فرم و شکل امروزین خود را یافت. برخی از مهمترین ابنیه پیرامونی این میدان، در همین دوره ساخته شد. پس از انتقال پایتخت ایران از اصفهان به شیراز، میدان نقش جهان اهمیت خود را به تدریج از...

اطلاعات | نقشه
مسجد شیخ لطف الله

مسجد شیخ لطف ا...

مسجد شیخ لطف الله واقع در شرق میدان امام خمینى (ره)، مقابل قصر شاه عباس صفوى که به عالى قاپو معروف است واقع شده است،که شاهکار کم نظیری از کاشی کاری و معماری استادانه قرن یازدهم هجری است که توسط استاد محمدرضا اصفهانی از معماران نامدار آن دوره ساخته شده‌است و خطاطی آن را علی رضا عباسی انج...

اطلاعات | نقشه
سی و سه پل

سی و سه پل

یکی از پلهای زیبا و جالبی که در دوران صفویه بر روی زاینده رود احداث شد سی و سه پل است. این پل که در نوع خود شاهکارى بى‏نظیر از آثار دوره سلطنت شاه‏ عباس اول است. در گذشته «پل جلفا» نیز نامیده می‌شد (زیرا از این طریق به جلفا که تازه احداث شده بود می‌رسیدند). این پل به «الله وردیخان» هم...

اطلاعات | نقشه
منارجنبان

منارجنبان

در ایران برخی مناره‌ها قابلیت تکان خوردن را دارند که به اصطلاح به آنها منارجُنبان می‌گویند. از معروفترین منارجنبان‌های ایران یکی در اصفهان و دیگری در شهرستان اردکان و در بخش خرانق واقع شده‌اند. منارجنبان اصفهان یکی از آثار تاریخی این شهر است که عارفی به نام «عمو عبدالله کارلادانی» در ...

اطلاعات | نقشه
باغ پرندگان اصفهان

باغ پرندگان اص...

باغ پرندگان با مساحتی بالغ بر ۵۵ هزار متر مربع در سال ۱۳۷۵ به همت شهرداری اصفهان در بیشه ناژوان و در حدود ۴ کیلو متری غرب پل وحید احداث گردیده و از نظر طراحی در سطح کشور در نوع خود بی نظیر است . محوطه داخلی باغ پرندگان با وسعت ۱۷ هزار متر مربع چنان زیبا فضا سازی شده است که علاوه بر تام...

اطلاعات | نقشه
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری
بریانی

بریانی

بریانی اصفهان یکی از غذاهای معروف ایرانی است که آوازه‌اش در بسیاری از کشورهای جهان نیز پیچیده و در میان ایرانیان نیز طرفدار دارد. این غذا متعلق به شهر اصفهان است و مشهورترین غذای سنتی اصفهان به شمار می‌آید. مواد لازم برای 4 تا 6 نفر : گوشت گوسفند بدون استخوان 500 گرم جگر...

اطلاعات
کله جوش ( کاله جوش )

کله جوش ( کاله...

این خوراک که به ایلات قشقایی و منطقه اصفهان منسوب است بسیا ساده بوده و به سرعت قابل آماده سازی می‌باشد. لذا می‌توان آنرا در دسته غذا‌های حاضری محسوب نمود.با وجود سادگی بسیار خوش مزه و اشتها آور است. مواد لازم برای سه نفر: 1. نیم کیلو کشک پاستوریزه و یا خانگی ساییده شه و جوشیده.2. نعنا...

اطلاعات
لباس محلی اصفهان

لباس محلی اصفه...

لباس اصیل مردم اصفهان در حدود 300 سال قبل را لباس نخی سفید یا شیری بوده است که به صورت دستباف تهیه می‌شده است. لباس اصیل زنان اصفهان شامل یک دامن مخمل قرمز کوتاه رنگ با چین‌های زیاد که توسط دکمه بسته می‌شده و یک پیراهن گلدوزی شیری رنگ بوده است. زنان جوان یک شلوار نخی سفید رنگ و زنان م...

اطلاعات
جشن و آیین گلابگیری

جشن و آیین گلا...

ایرانیان از نخستین کسانی هستند که از گذشته‌های دور به ویژگی‌های خوراکی و درمانی گل سرخ (محمدی) پی برده‌اند. طبق اسناد بین‌المللی، مبداء تولید گلاب،ایران و مبداء تولید اسانس گل سرخ (محمدی) و عصاره گلبرگ‌های تازه، یونان ذکر شده‌است. کاشت گل‎محمدی در ایران قدمتی حدود 7 هزار ساله دارد و مر...

اطلاعات
خورش ماست ( خورشت ماست )

خورش ماست ( خو...

خورش ماست یا خورشت ماست غذایی بومی اصفهان میباشد که از ماست چکیده، گوشت گردن گوسفند، زعفران و شکر تهیه می‌شود و در آن کمی زرشک و خلال بادام یا گردو و گاه گلاب می‌ریزند و به صورت سرد سرو می‌شود ولی در قدیم یک غذای اصلی درباری بود. هرچند از تاریخچه خورش ماست اطلاعات چندانی در دست نیست ام...

اطلاعات
آش سماق

آش سماق

آش سماق یکی از غذاهای محلی استان اصفهان و استان همدان (تویسرکان) است. دستور شماره یک: مواد لازم برای ۸ نفر سماق خشک و نکوبیده یک پیمانه برنج گرده یک و نیم پیمانه عصاره قلم یا مرغ لوبیا چشم بلبلی دو پیمانه سبزی معطر آش خرد شده نیم کیلو گوجه فرنگی یک کیلو نمک و فلفل نعنا داغ و...

اطلاعات
خاتم کاری

خاتم کاری

یکی از گونه‌های زیبا و هنرمندانه صنایع دستی در اصفهان خاتم سازی است. این هنر بی بدیل وکم نظیر در واقع هنر آرایش سطح اشیاء چوبی به صورتی شبیه به موزائیک با مثلث‌های کوچک است. این مثلث‌ها هرچه ظریف‌تر و طرح‌ها و اشکال هرچه منظم‌تر باشند، خاتم مرغوب‌تر خواهد بود. یکی دیگر از دلایل مرغوبی...

اطلاعات
فرش اصفهان

فرش اصفهان

یکی از صنایع دستی اصفهان قال بافی است. اصفهان در زمان صفویه یکی از مراکز عمده قالیبافی بود. در این شهر تعداد زیادی کارگاه وجود داشت که در آن قالیهای زر بفت بافته می‌شد. کارگاههای قالی بافی دربار صفوی متصل به کاخ سلطنتی در جنوب عالی قاپو بین میدان شاه و چهل ستون، با استفاده از بهترین م...

اطلاعات
میناکاری

میناکاری

در اوایل قرن یازدهم هجری که اصفهان به عنوان پایتخت دولت صفوی انتخاب شد و این شهر مرکز مهم تجارت فرهنگ و صنعت کشور گردید زمینه‌های رشد و شکوفایی آن در تمامی ابعاد علمی و ذوقی و هنری فراهم آمد. « از جمله هنر‌های دستی ایرانیان در گذشته‌های دور ، تزئین و کنده کاری روی فلزات است . » ظروف ف...

اطلاعات
گز

گز

یکی از معروفترین سوغات اصفهان گز می‌باشد مواد اولیه این شیرینی مطبوع و مشهور که گزانگبین باشد، در کوهپایه‌های زاگرس در غرب استان به عمل می‌آید. گز انگبین ریشة گیاهی به نام گون یا درخت گز است. ارتفاع این درخت کوهستانی حداکثر به دو متر می‌رسد و بیشتر در مناطق خوش آب و هوای بختیاری و خوا...

اطلاعات
قلم زنی

قلم زنی

سابقه تاریخی هنر قلم‌زنی، به سیت‌ها و سکاها باز م‌ی‌گردد که حدود 5000 تا 7000 سال پیش در جنوب روسیه و شمال ایران زندگی می‌کردند. آن‌ها نژاد آریایی بودند. این قوم در هنر قلم‌زنی به بالاترین سطح و درجه پیشرفت و ابداع رسیده بودند. از دیگر نمونه‌های تاریخی قلم‌زنی، باید به برنز لرستان اش...

اطلاعات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.