توضیحات

ویرایش

مسجد پیر حسین در ضلع غربی بلوار شهید محمد پاکنژاد، در محله کوچه بیوک قرار دارد. بر اساس مندرجات کتب تاریخی محلی یزد این بنا از آثار خواجه پیر حسین دامغانی و دارای ایوان وگنبدی رفیع می‌باشد.
بر اساس منابع تاریخی مسجد پیرحسین از آثار قرن نهم هجری می‌باشد.
در خصوص مسجد پیر حسین در تاریخ جدید یزد تالیف حدود هشتصد و شصت و دو آمده است که خواجه پیرحسین دامغانی، طرح مسجد بینداخت و صفه عالی و جماعت خانه بر یمین و یسار آن ساخت و در صفه، منبری نهاد و مسجد را سفید و بر آن، (سوره کهف) را کتیبه کرد (در حال حاضر، از این کتیبه نشانی نیست) و در سال هشتصد و بیست و دو هجری قمری بنای مسجد را به اتمام رسانید.
بعد از چند سال، قطعه زمین خلف صفه را به مسجد اضافه کرد و در آن، طرح گنبدخانه ای بینداخت و آن را تا حد پوشش بالا آورده بود که درگذشت. بعد از مرگ وی از پولی که خواجه حاجی جان تبریزی برای امور خیر وصیت کرده بود، گنبد را تمام کردند و خواجه زین الدین علی بن خواجه صدرالدین احمد ابیوردی، از خاص مال خود، گنبد را سفید و عمارت را تمام کرد و منبر از صفه به گنبد بردند و پیش صفه بگشادند.
بر طبق نوشته جامع مفیدی، تالیف 1082-1090 هجری قمری بنا در زمان وی رو به خرابی داشته است. این مسجد در دوره‌های متاخرتر نیز تعمیر و بازسازی شده است. بنای کنونی مسجد مشتمل بر صحن ایوان، گنبدخانه و شبستان است.
ایوان بنا، مرتفع است و با طاق آهنگ متصاعد پوشیده شده و در نمای رو به صحن و نمای داخل دارای غلام گردش‌ها یا غرفه هایی می‌باشد.
در عقبه ایوان، گنبدخانه قرار گرفته که در ضلع جنوبی دارای طاق نمای عمیق محراب دار و در اضلاع دیگر، طاق نماهای کم عمق می‌باشد. گنبد یک پوستر بنا بر روی قوس‌های بزرگ ساده گوشه ای و دیواری و همچنین یک سلسله قوس‌های سه کنجی کوچک‌تر قرار گرفته است.
بنای داخلی نما سفیدکاری بوده و تنها در جان پناه‌های غرفه‌های فوقانی و ازاره طاقنمای محراب، از کاشی‌های شش ضلعی قرن نهم هجری استفاده شده که بخشی از آنها بر جای مانده است.
شبستان زمستانی مسجد، مستطیل شکل و دارای پنج دهانه است. این بخش، یکی از شبستان‌های جانبی مورخ هشتصد و بیست و دو هجری قمری می‌باشد لیکن نظم طرح قرن نهم هجری را ندارد صاحب تاریخ یزد مسجد مذکور را به مسجد جمعه "نوغاباد" موسوم ساخته است .
محّله "نوغاباد" از محله‌های اهرستان محسوب می‌گردیده و درسده نهم هجری اهالی یزد به آن نه آباد می‌گفتند، اما امروزه محّله مذکور به چنین نامی موسوم نیست.
مؤلف تاریخ جدید یزد نام این محله را یکبار در کتاب خود آورده است. بدین ترتیب که اهالی محّله مامانوک، آسیای کهنه، آسیای دشتوک، نوغاباد، بخدان و معودیه، سر دوراه کوچه بیوک، چهار منار، مدرسه عبد القادریه، مصلی عتیق و کوچه خطیر و سرچم و ... از آب قنات اهرستان بهره برداری می‌کنند.
درکتاب جامع مفیدی نامی از نوغاباد ذکر نشده است. مندرجات تاریخ یزد بدین شرح است : "مسجد جمعه زیبای نوغاباد از بناهای خواجه پیر حسین دامغانی است. وی خانقاه وحظیره جالب و معتبر در جنب آن دایره کرده و نیز مقبره ای جهت مدفن خود و فرزندانش در سال هشتصد و بیست و دو هجری قمری ساخته است که دارای دو درب ورودی می‌باشد : یکی به خانقاه راه دارد ودیگری به رودخانه مجاور آن.
مسجد با کاشیکاری تزئین یافته و دارای منبری زیبا وجالب است. بانی مسجد مذکور، آب رودخانه را به سمت مسجد سوق داده و سقاخانه و چند آسیاب درحواشی مسجد احداث کرده است.
پس از مرگ خواجه پیرحسین در آمد حاصل از آن را صرف ساخت وساز گنبدی عالی پشت صفه بزرگ متصل به عمارت نمودند".
اطلاعات مربوط به شرح خصایل و اقدامات خواجه پیر حسین دامغانی در تاریخ جدید یزد نسبت به سایر متون تاریخی یزد مبسوط‌‌تر و جامع‌تر است. بدین جهت، نقل مطلب از آن مرجع می‌باشد.
"خواجه پیر حسین دامغانی خواجه کریم نهاد صاحب هّمت بود و مردم از وی منفعت یافتندی و او پیوسته به زراعت مشغول بودی وحق تعالی در خاندان او برکت ارزانی فرموده وصاحب خیرات ومبرات بود و در اهرستان متوطن بود و در زمان پیشوایی او مردم اهرستان مرفه الحال بودند.
تناقض دیوانی که واقع شدی از خاصه خود جواب گفتی و بر مردم قسمت روا نداشتی". و در اول حال در سر" کوچه غازیان " جماعتخانه نیکو بساخت و مناره یک قفصه بر آورد و امام و مؤذن تعیین کرد و در مقابل آن به جهت مقبره عمارتی نیکو بساخت و خانقاهی در جنب آن تمام کرد، میاه ابرند در آن جاری کرد و چون رواج و رونق جماعتخانه زیادت بود و در جنب حظیره وخانقائی باغی معمور بود و در آن باغ طرح مسجد جمعه بینداخت و صفۀ عالی و جماعتخانه به یمن و یسار تمام کرد و در صفه منبری بنهاد و مسجد سفید کرد، و بر دوطبقه مسجد فوق وتحت سوره (( الکهف )) بنوشت، و درب مسجد بر لب آب اهرستان مفتوح کرد و در جنب آن سقایه ای بساخت و در سنه 822 مسجد تمام کرد و اهالی و اکابر را در مسجد دعوت به داد و سماع کردند.
و بعد از چند سال قطعه‌زمین خلف صفه مسجد اضافه کرد و طرح گنبد بنداخت و پایه‌های گنبد تا به حّد سقف گنبد بر آورد و عن قریب تمام ناکرده به جوار رحمت حق پیوست ... و چون خواجه پیر حسین در گذشت گنبد نا تمام بماند. از مبلغی که به موجب وصیت خواجه حاجی جان تبریزی مانده بود که ...مبلغ سه هزار دینار کپکی جهت خیرات از مال خود وصیت کرده بود و مبلغ یک هزار دینار به مسجد سر ریگ صرف یک هزار دینار به خرج مسجد خواجه پیر حسین کردند و گنبد تمام کردند.
خواجه زین الدین علی بن صدر الدین احمد ابیوردی مال خود گنبد را سفید ساخت و عمارت تمام کرد و منبر صفه به گنبد بردند و پیش صفه بگشادند و جمعه اقامت کنند".
مسجد پیر حسین ازمصالح خشت، گل وآجر ساخته شده است و دارای گنبد بلند و ایوانی در ضلع شمالی مشتمل برگنبد و صحنی کوچک در جلو ایوان می‌باشد. گرمخانه مسجد که در ضلع شمال غربی گنبد و متصل به آن بنا گردیده، دارای قوسی با قد پای کم و نیم طبقه‌ای در بالای‌آن است.
در ضلع غربی صحن مسجد غرفه‌هایی در دو‌طبقه بنا گردیده که سقف بعضی از غرفه‌ها در سالهای اخیر با آجر به سبک قدیم نوسازی شده است.
بنا در تقاطع دو معبر اصلی واقع و از مقطع پایه‌های موجود در ضلع شمالی و نیز کوچکی صحن چنین استنباط می‌شود که مسجد در ضلع شمالی وسعتی بیش از اکنون داشته است.
قوس‌های بین ایوان وگنبد با خیز کم وقوسهای فضای محراب و اطراف گنبد با قد پای بلند جاذبه خاصی دارد. کاربندی مختصر گچی محراب، لچکی‌های پای گنبد و محّوطه منتهی به ایوان علاوه بر اینکه یکنواختی سطح سفیدکاری شده را گرفته دارای روح هندسی بوده و آرامش و متانت فضا را برای عبادت محفوظ داشته است.
ورودی‌های مسجد در ضلع شمال شرقی و ضلع غربی آن قرار دارد که تزئینات کاشیکاری سردر آن، با توجه به اینکه نمونه ای از کارهای متأخر و جدید است، اما زیبائی خاصی به بنا بخشیده است.
کتیبه‌های تاریخی ازآثار دیدنی مسجد، سنگ مرمر زیبایی منصوب در محراب زیر گنبداست که بر آن به خّط نسخ خوش چنین نقش شده است : «الله . قل الّلهم مالک الملک تؤتی الملک من تشاء وتنزع الملک ممّن تشاء وتذل من تشاء بیدک الخیر انک علی کلّ شی ء قدیر .
تولج اللّیل فی النهار وتولج النهار فی اللیل وتخرج الحی من المیت وتخرج المیت من الحی وترزق من تشاء بغیر حساب لا یتخذ المؤمنون الکافرین اولیاء من دون المؤمنین ومن یفعل ذلک فلیس من الله فی شی ء الّا ان تتقّو امنهم تقیه ویحذرکم الله نفسه والی الله المصیر.» ( آل عمران 26 ـ 27 )

منابع :
http://www.negahmedia.ir/
http://www.zarayef.com/
http://news.asaksms.ir/
http://yazd.irib.ir/
http://www.tazirat.gov.ir/

مجموعه امیر چخماق

مجموعه امیر چخ...

مجموعه امیر چخماق، یکی از شاخص‌ترین مجموعه‌های تاریخی شهر یزد است که تقریباً در وسط بافت قدیمی شهر واقع شده و یکی از نقاط مهم یزد محسوب می‌شود. این مجموعه با ارزش که نقطه خیابان‌های اصلی شهر است شامل مسجد، تکیه، بقعه ستی فاطمه، بازارچه حاجی قنبر، آب انبار ستی فاطمه، نخل و آب انبار تکیه...

اطلاعات | نقشه
آتشکده یزد ( آتشکده زرتشتیان یزد )

آتشکده یزد ( آ...

آتشکده زرتشتیان یزد از جمله مکان‌های دیدنی شهر یزد می‌باشد که گردشگران بسیاری را خصوصا در نوروز به خود جلب می‌کند. این آتشکده شامل ساختمان و باغ زیبایی است که در قرن اخیر ساخته شده است اما آتشی که درون این آتشکده می‌­سوزد بیش از ۱۵۰۰ سال است که روشن مانده‌است. ساختمان اصلی آتشکده در وس...

اطلاعات | نقشه
مسجد جامع کبیر یزد

مسجد جامع کبیر...

مسجد جامع یزد از دیدنی‌های بی بدیل و تاریخی استان یزد می‌باشد که به شیوه یک ایوان در دل کویر می‌باشد و در طی حدود ۱۰۰ سال و سه دوره بنا شده‌است. می‌گویند بنای اصلی آن به ساسانیان برمی‌گردد. اگر این قول درست باشد لابد آتشکده‌ای زرتشتی بوده است که با ورود اسلام به مسجد تغییر کاربری داده ...

اطلاعات | نقشه
برج خاموشان ( برج سکوت - دخمه زرتشتیان - دخمه سکوت )

برج خاموشان ( ...

دخمه مکانی است که زرتشتیان، مردگان را بر طبق آداب دینی در آن می‌نهادند اما از وقتی که به دفن کردن در گورستان پرداخته اند، استفاده از دخمه متروک شده است. بیشترین این دخمه‌ها در یزد قرار دارد چون در این شهر زرتشتیان زیادی زندگی می‌کردند. دخمه قدیمی یزد حدود سی سال است که دیگر مورد استفا...

اطلاعات | نقشه
موزه آب یزد

موزه آب یزد

موزه آب یزد، اردیبهشت ماه سال 1379 توسط شرکت سهامی آب منطقه‌ای یزد، در شهرستان یزد افتتاح گردید. این موزه در یکی از ارزشمندترین آثار معماری سنتی یزد به نام خانه کلاهدوزها واقع شده است. موزه آب محل مناسبی برای شناخت آثار و ابنیه‌های تاریخی در زمینه‌های مختلف مربوط به آب است که می‌توا...

اطلاعات | نقشه
باغ دولت آباد

باغ دولت آباد

باغ دولت آباد یکی از باغ‌های معروف ایرانی است که در زمان محمد تقی خان (دوره زندیه) طراحی و ساخته شده است. این باغ از قناتی به همین نام مشروب می‌شود و جریان آب در باغ استخوان بندی طراحی آن را تشکیل می‌دهد. باغ دولت آباد بزرگ یکی از بنیادها و آبادانی‌های محمدتقی خان مشهور به خان بزرگ، س...

اطلاعات | نقشه
زندان اسکندر ( مدرسه ضیائیه )

زندان اسکندر (...

مدرسه ضیائیه یاهمان زندان اسکندر که بدین نام معروف است در سال ۶۳۱ هجری قمری توسط ضیاءالدین حسین رضی بنا گردید و در سال ۷۰۵ هجری قمری توسط پسرانش مجد الدین حسن و شرف الدین علی تکمیل شد. احتمال زیادی وجود دارد که زندان اسکندر بقایای یکی از خانه‌های خاندان رضی و گنبد باقیمانده بقعه قبور آ...

اطلاعات | نقشه
موزه آیینه و روشنایی

موزه آیینه و ر...

عمارت قصر آیینه ( موزه آیینه و روشنایی ) با مساحت کل ۸۱۷۴۰ و زیر بنای آن ۸۳۷ می‌باشد و در باغی بسیار زیبا و مشجر در شهر یزد، خیابان آیت‌الله کاشانی، روبروی پارک هفت تیر واقع شده‌است. این ساختمان مهمانخانه خصوصی یکی از متمولان یزدی بوده است‌. که در سال ۱۳۲۰ توسط صراف زاده ساخته شد. پس ا...

اطلاعات | نقشه
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری
آش شولی

آش شولی

آش شولی یکی از غذاها و آش‌های خوشمزه شهر یزد است که بر دو نوع است: شولی ساده است که بیشتر در فصل زمستان بیشتر پخته می‌‌شود و در آن ماش پخته، اسفناج، چغندر، شوید و گاه شلغم و کدو زرد می‌‌ریزند. نوع دوم آش شولی ترش است. مقداری نخود سالم یا نیم کوب و عدس را با چغندر خرد کرده یا نیم کو...

اطلاعات
قیمه یزدی

قیمه یزدی

خورش قیمه یزد یک از انواع خورش‌های ایرانی است که شهرت خاصی میان شهروندان یزدی دارد و همانطور که از اسمش مشخص است متعلق به شهر یزد است. در طبخ این خورش بجای لپه از نخود استفاده می‌شود. مواد لازم: نخود 1.5 پیمانه - لیموعمانی 7 عدد - گوشت مغز ران گوسفند 1 کیلوگرم - پیاز 3 عدد - روغن م...

اطلاعات
لباس محلی یزد

لباس محلی یزد

پوشاک مردم استان یزد در حال حاضر بیشتر همانند لباس‌های مردم شهرها و روستاهای دیگر ایران است ولی هنوز اهالی بعضی از روستاها، پوشاک سنتی خود را می‌پوشند. بانوان شلواری بلند و پیراهنی که تا قوزک پا را می‌پوشاند، پوشیده و چارقدی نیز به سر می‌اندازند. مردان نیز لباس معمولی می‌پوشند. امر...

اطلاعات
آیین پرسه زنی یزد

آیین پرسه زنی ...

پرسه زنی و نخل برداری دیرینه‌ترین رسم عزاداری یزد از جمله استانهایی است که عزاداری‌های آن در سوگ سرور و سالار شهیدان و شهدای دشت کربلا، شهرتی نه تنها ملی بلکه جهانی دارد و مراسم نخل برداری آن همواره شرکت کنندگانی از اقصی نقاط کشور دارد. هر سال با فرا رسیدن ماه محرم الحرام مردم استان د...

اطلاعات
جشن عروسی در یزد

جشن عروسی در ی...

جلسه صداق طی کنان در یزد در قدیم پس از پرس وجو وانتخاب دختر به خواستگاری او می‌رفتند وقرار جلسه صداق طی کنان که همان مهر برون یا قباله برون است را می‌گذاشتند . ویک شب بزرگتر هاواقوام نزدیک به خانه عروس می‌رفتند . وباخود شیرینی مثل باقلوا ونقل هم می‌بردند. وبزرگترها با تعارف ب...

اطلاعات
عروسی زرتشتیان یزدی

عروسی زرتشتیان...

در ایران باستان و بنا بر قوانین دوره‌ی ساسانی، دختران خود همسر خویش را انتخاب می‌کردند. این امر در کشورهای همسایه ایران مانند نداشت. در شاهنامه زنان دلاور و خردمندی چون کتایون و تهمینه، همسر خویش را انتخاب کرده و برای یافتن همسر خود همه‌ی مرزهای سیاسی و طبقاتی را زیر پا می‌گذارند. شاه...

اطلاعات
کلوخ اندازان

کلوخ اندازان

ماه رمضان از دیدگاه مردم نه تنها در کشور اسلامی ایران بلکه از نظر تمامی مسلمانان جهان ماهی مبارک و مقدس به شمار می‌رود و به واسطه همین تقدس آداب و رسوم و برنامه‌های مختلفی در گوشه و کنار جهان برگزار می‌شود که بسیاری از آنها شنیدنی است. مسلمانان در جای جای جهان چند هفته قبل از حلول ماه ...

اطلاعات
مراسم خنچه برون

مراسم خنچه برو...

استان یزد از سرز‌مین‌های کهن و تاریخی ایران‌زمین است و در برخی آثار تاریخی و جغرافیایی، بنای نخستین شماری از شهرهای آن، مانند میبد را به سلیمان پیامبر، یزد را به ضحاک و اسکندر مقدونی و ابرکوه را به ابراهیم پیامبر نسبت داده‌اند. استان یزد در بخش مرکزی فلات ایران در کناره‌ی کویر نمک و د...

اطلاعات
کیک یزدی

کیک یزدی

کیک یزدی نوعی شیرینی بومی یزد در مرکز ایران است و بیشتر در خود استان یزد برای پذیرایی در مراسم‌های مذهبی از آن استفاده می‌کنند. مواد لازم : آرد 300 گرم - شکر 210 گرم - روغن مایع برای ساده 150 گرم - ماست 200 گرم - تخم مرغ 3 عدد - بکینگ پودر 1 قاشق سوپ خوری - نمک میوه 1 قاشق سوپ خوری ...

اطلاعات
قالی بافی یزد

قالی بافی یزد

یکی از عمده‌ترین صنایع دستی استان یزد، صنعت فرش‌بافی است که همانند صنعت نساجی، از دیرباز در استان مذکور و بخصوص شهر یزد، جایگاه خاص خود را داشته است. این صنعت تقریباً در تمام شهرها و روستاهای آن رواج دارد. قالی‌های دست بافت یزدی در اندازه‌های ۴*۳، ۵/۲*۵/۳، ۳*۲، ۵/۲*۵/۲ و ۱*۱ تولید می‌...

اطلاعات
دارایی ( دارائی - ایکات )

دارایی ( دارائ...

دارایی یکی از صنایع دستی ارزشمند استان یزد می‌باشد که از بافته‌های زیبا و ویژه یزد است. دارایی در زبان فارسی معادلی است برای بیان پارچه ای که در لاتین آنرا "ایکات" می‌‌نامند. ایکات، خود نیز از واژه مالایایی "منجیکات" که به معنی بستن یا گره زدن و یا پیچاندن است، گرفته شده است. بافت د...

اطلاعات
ترمه‌بافی یزد

ترمه‌بافی یزد

ترمه‌بافی یکی از با قدمت‌ترین صنایع دستی استان یزد می‌باشد که در باره این واژه باید گفت؛ ترمه یا تیرمه واژه‌ایست هندی ؛ به معنی درخت سروی که خمیده باشد‌. علت خمیدگی سرو را در پارچه ترمه، برخی خضوع و خشوع آن در مقابل عظمت الهی و آفرینش هستی‌، معنا کرده‌اند و بعضی نیز سرو را به جای ایرا...

اطلاعات
قطاب

قطاب

شیرینی قطاب یکی از خوشمزه‌ترین شیرینی‌های محلی یزدی است .قطاب از سوغات معروف یزد است که بسیار خوشمزه می‌باشد. مواد لازم برای تهیه خمیر قطاب : زرده تخم مرغ =۲ عدد - روغن جامد آب شده =۱۰۰ گرم - ماست =۱۰۰ گرم - آرد =به مقدار لازم - پودر قند =به مقدار لازم مواد لازم برای درون قطاب : ...

اطلاعات
باقلوا

باقلوا

یکی از سوغاتای‌های یزد که جز شیرینی‌های معروف و پر طرفدار است شیرینی است به نام باقلوا که بسیار هم خوشمزه است. مواد لازم برای خمیر : 150 گرم روغن جامد در دمای اتاق - 150 گرم ماست ( تازه باشد . ترش نباشد . در دمای اتاق) - 3 عدد زرده تخم مرغ آرد حدود یک و نیم پیمانه (تا جاییکه خمیر به د...

اطلاعات
حاجی بادام

حاجی بادام

حاجی بادام نوعی شیرینی محلی است که در برخی شهرهای ایران از جمله یزد تولید می‌شود. این شیرینی به دلیل وجود جوز و آرد نخودچی ارزش غذایی خوبی دارد. جوز به دلیل دارا بودن آلکالوئیدهای خاص تسکین دهنده‌ی دردهای مفصلی و روماتیسمی است. طبق تحقیقات انجام شده بادام غذای مغذی و غنی است و با داشتن...

اطلاعات
احرامی بافی

احرامی بافی

استان یزد شاید به لحاظ تنوع در تولید صنایع دستی و خلاقیت هنرمندان این رشته از استانهای صاحب نام کشور و در برخی موارد حتی دنیا باشد اما به دلایل مختلف بسیاری از هنرهای بومی این استان به سمت صنعتی شدن و از دست دادن اصالت خود پیش می‌رود. به گزارش مهر، ترمه بافی، احرامی بافی، دارایی بافی...

اطلاعات
مشاهده تمامی محصولات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.