توضیحات

ویرایش
مردم استان مازندران که دیار آنان ریشه تاریخی در دلدادگی به هنر دلنشین موسیقی داشته، اکنون نگران به فراموشی سپردن این هنر سنتی اثرگذار در روح و جان آدمی هستند.
پیش از کندو کاو در موسیقی مازندران، ارائه تصویری عمومی از ریشه‌های آن ضروری است. موسیقی این دیار، در زندگی چوپانان، گالش ها، چاربیداران و کشاورزان ریشه دارد.
گالشانی که بر دامنه‌ها و دره‌ها با دام نجوا می‌کنند و زندگی آنها در پهنه جنگلها و دامنه‌ها می‌گذرد، گاه از فاصله یک تلار تا محلی نسبتآ دور را برای ایجاد ارتباط با آوازی بلند پر می‌کنند و گاه گاوها و گوساله‌ها را که هرکدام اسمی دارند با آواز می‌خوانند.
این گونه زندگی، زمینه ساز موسیقی ویژه خود است. شیوه زندگی چوپانان که با گوسفندان دامنه‌ها را گذر کرده و همدم و همزبان دام و صحرا می‌شوند و با صداهایی ویژه گوسفندان را به سویی می‌رانند، خود زمینه ساز موسیقی ویژه ای می‌شوند.
چاربیداران که بر اسب نشسته و بر پهنه کوه و جنگل آواز می‌خوانند تا راه دراز را کوتاه نمایند و ناهمواری راهی که به تکان و لرزش اسب می‌انجامد و بر وضعیت صوتی آوازخوان تآثیر می‌گذارد، کشاورزانی که در شالیزار و کشتزار خشکه تا بلوغ گندم و برنج، لحن به لحن می‌خوانند و می‌سرایند، همه و همه در ویرایش و ساختار موسیقی مازندران ...مشاهده کامل متن سهم دارند.
بدین گونه موسیقی مازندران با نقش و نگار خود در طبیعت و جان مردم این دیار نفس می‌کشد. چنین است سرشت و سرنوشت موسیقی مردمی که با ویژگی‌های خاص تاریخی و اقلیمی خود در پهنه کار و زندگی، در وجین و شالیکاری، در دیم و جالیزبانی و در شب پایی و اویاری، زیستن را تجربه می‌کنند.
یادگاری که از گذشته به ما رسیده نغمه‌ها و نواهایی است که از دره به دره، کوه به کوه و ده به ده برآمده و اکنون درحال فراموشی است چرا که گونه‌های زیست انسانی و زمینه‌های زندگی چوپانی، گالشی و کشاورزی سنتی درخود مانده، درحال دگرگونی است.
بازمانده آواها و نواهای این مردم می‌گوید که زندگی او در کوه، دره، جنگل و جلگه چگونه گذشته است. خشونت و زبری صدا، تحریرهای ویژه و افت و خیزهای ناگهانی نغمه‌ها و نواها، اوضاع اقلیمی او را نشان می‌دهد.
بدین سان موسیقی به همراه تحول پدیده‌های طبیعی و اجتماعی، نقش و نگارهای طبیعت و روند پیچیده جامعه شکل گرفته و ساختاری امروزی یافت.
این موسیقی در اینجا و آنجا، هنگام استراحت، درتنهایی، درشب نشینی‌ها و محفلها به همان شیوه خوانده می‌شود، انگار چاربیداری بر اسب، راهی دراز و پرفراز و نشیب را می‌پیماید.
انگار گالشی در پهنه خشن کوهستان و دره‌های آن می‌گذرد. این گونه است که این پدیده تا بدین جا پیش آمده و تکامل یافته است، نشانه‌های باستانی بر آن پیداست و وضعیت اقلیمی و زیستی همسان، آواها و نواهایی همانند پدید آورده است.
جغرافیای موسیقایی مازندران
موسیقی مازندران را مانند پهنه جغرافیایی آن که همچون نوار باریکی در کناره دریاچه خزر کشیده شد، می‌توان به سه منطقه شرق، میانه و غرب تقسیم کرد:
موسیقی مازندران ریشه در زندگی چوپانان، گالش ها، چاربیداران و کشاورزان دارد.
این نغمه‌ها و نواها که از گذشته به ما به یادگار رسیده، از این جا و آنجا، هنگام استراحت، در تنهایی و در مراسم‌های سنتی (شب نشینی ها،عروسی ها) از کار دامی (چاربیداری، چوپانی و کشاورزی) برخاسته است.
البته تآکید بر این است که این مرزها تقریبی بوده و پیش از آنکه یک خط خشک مرزی باشد سایه روشنی است که حدود را مشخص می‌کند. در واقع این تقسیم بندی در چهار چوب کلی موسیقی مازندران بوده است، مرکز اصلی و کناره‌های آن را نشان می‌دهد و هدف از آن یافتن اصول و معیارهای کلی است.
اگر گاه تآثیر موسیقی شرق و غرب و مرکز بر یکدیگر دیده می‌شود، گواه نادرستی این کلیت نیست، چرا که زندگی در طول تاریخ همواره جریان داشته و مردمان در اختلاط و امتزاج و آمد و شد بوده اند.
موسیقی مازندران، چه در بخش آوازی و در بخش سازی دارای مشخصه ساختاری است، منظور یکسری از عناصر موسیقی مانند تزیین و در برخی از موارد فواصل، ریتم، نوع صدادهی یا سونوریته، وزن، وسعت و چگونگی تحرک، مکث و ایست ملودی بوده که اینها ویژگی‌های خاص موسیقی مازندران را دارند و تشکیل دهنده پایه‌های ساختار این موسیقی است.
نگاهی به موسیقی کوهستان و دامنه‌ها موسیقی ای که از بخش میانه مازندران برخاسته دارای مختصات ساختاری و متناسب با خصائل و خلق و خوی انسانهای بومی این منطقه است.
وضعیت برخی از عناصر در موسیقی مازندران نظیر ریتم، نوع صدادهی ساز، کیفیت آوای انسان، چگونگی حرکت و فضای مورد تحرک ملودی و ایست‌های آن و تزئین و نوع تلفیق و کلام با موسیقی دارای خصلت بومی هستند.
این موسیقی از نظر ویژگی‌های ملودی به گونه ای است که می‌توان آن را با دستگاه شور ردیف موسیقی سنتی ایران مقایسه کرد.
لله وا که ساز بومی مازندران است در سراسر این دیار رواج دارد، اما در کوهستان‌ها و دامنه‌ها رواج بیشتری می‌یابد. در واقع نبض موسیقی مازندران در ارتفاعات و دامنه‌های بخش مرکزی مازندران می‌تپد.
در این منطقه آواها و نغمه‌ها کهن‌تر و بکرتر و موضوعات آن بدوی‌تر و همخوان‌تر با زندگی شبانی است.
موسیقی شرق مازندران
وضعیت موسیقی این منطقه در شکل عام خود همان موسیقی مرکزی (میانه) است اما در وضعیت خاص با موسیقی مرکزی مقداری تفاوت دارد.
امیری یا تبری که در روستاهای لتر گاز، باداب سر، هزار جریب بهشهر و دیگر مناطق آن خوانده می‌شود بدین گونه است که تحرک ملودی از درجه سوم شاهد شروع ونهایتآ در یک پنجم پایین‌تر از نت شاهد با تغییر تُنال (لحن) فرود و خاتمه می‌یابد.
در صورتی که تحرک ملودی در امیری بخش مرکزی مازندران یک اکتاو پایین‌تر از شاهد تحرک داشته و بدون تغییر تنالیته فرود و خاتمه می‌یابد. بنابراین تفاوت امیری شرقی و امیری میانه در چگونگی فرود و اختتام ملودی است که اولی با دو فضای تنال و دومی با یک فضای تنال تحرک می‌پذیرد.
تفاوت موسیقی شرق مازندران با مرکز آن کیفیت صوتی خوانندگان، نوع تحریر و تزیینات آوازی و سازی است. به طور نمونه در موسیقی شرق تحریر و تزیین آواها بیشتر به صورت غلت (لغزش) و تکیه‌های منقطع معمول است و از ناحیه میانی حنجره و چرخش دهان، حرکت و به هم خوردن دو لب بر می‌خیزد.
درصورتی که در موسیقی بخش مرکزی نوع تحریر و تزیین آواها به گونه ای است که ایجاد غلت و تحریر با تکیه متصل از حنجره بر می‌خیزد.
موسیقی غرب مازندران
در امیری، طالبک و ولگه سری که در روستاهای نوکرس، الیت، دلیر و مرزن آباد از منطقه کلارستاق نوشهر رایج است وضعیتی وجود دارد که همچون لهجه اهالی این دیار حالتی میانه و بینابینی از مازندران و گیلان بوده که وجه غالب آن مازندرانی است.
امیری یا (توری) که در این منطقه رایج است. یک گوشواره یا یک دنباله نسبت به امیری بخش میانه اضافه دارد. در واقع این گوشواره همان کتولی ضربی قسمت مرکزی بوده که بر کتولی غرب به عنوان دنباله‌ی آن اضافه شده است.
آواهای رایج در این منطقه که ویژگی موسیقی مازندران را دارا بوده امیری، طالبک، نجما، ولگه سری، کیجا جانک و نوروزخوانی که ولگه سری درواقع ترکیب شده از امیری و کتولی و معنی لغوی آن ولگ به معنای برگ و سری که همان تعلق مکانی و در مجموع جایی است که جنگل به کوه ختم می‌شود.
موسیقی سرحدی
دیگر موسیقی رایج در مازندران آن دسته از موسیقی هستند که همراه با مهاجرت‌های قومی، جمعیت و گروههای اجتماعی از دیگر نقاط ایران به مازندران و در جلگه ها، حاشیه‌ها و مناطق سرحدی آن اسکان یافتند، به وجود آمدند.
این دسته از موسیقی در اثر جابجایی جمعیت از مازندران به مناطق مجاور و همجواری با موسیقی دیگر مناطق غیر مازندرانی به وجود آمده و بر موسیقی مازندران اضافه شدند و تآثیر زیادی بر آن گذاشته و خود متآثر شدند.
اما برخلاف نجما، صنم در موسیقی مازندران بطور کامل حل نشده بلکه با گذشت زمان با حفظ هویت خود همچنان مستقل در کنار موسیقی مازندران قرار گرفتند.
این موسیقی در نامگذاری موسیقی مازندران در سرحد جنوب، سرکبیری نامیده می‌شود. بخشی از قطعات و ترانه‌ها با ویژگی موسیقی مازندرانی چندان همخوانی ندارند که به آن کنار شهری می‌نامند.
موسیقی گوداری
گودارها اساسآ قومی مهاجر بوده و بنابر شواهد تاریخی از زمانهای بسیار دور، از هند برای خنیاگری و رامشگری به سرزمین ایران آورده شدند. آیا این گودارها که در حال حاضر مجری بخشی از موسیقی مازندران هستند، همان گوسان پارتی نیستند؟ شواهد تاریخی چنین امری را تآیید می‌کند.
گودارها به دلیل عدم تعصب و نداشتن تعلق خاص مازندرانی راحت‌تر جذب موسیقی مجاور به خصوص ترکمن و خراسان شده و تحت تآثیر آن قرار گرفتند. آنان برگرفته هایی از موسیقی مجاور را با موسیقی مازندران در آمیختند، حاصل این جابجایی و درهم آمیختگی منتج به بخشی از موسیقی ای شد که تحت عنوان موسیقی گوداری معروف شد.

منبع :
http://www.mehrnews.com/
http://behshahr.ir/
http://mazandaran.irib.ir/
مجموعه تالابی سراندون و بالندون

مجموعه تالابی ...

این مجموعه تالابی در جوار روستای سیدمحله در 25 کیلومتری ساری به طرف بابلسر قرار گرفته و دارای دو بخش جنوبی (سراندون) و شمالی (بالندون) است. وسعت آنها حدود 30 هکتار و عمق متوسط آن یک متر است که در زمستان و پاییز پرآب، در بهار و تابستان به علت استفاده‌های زراعی کم آب است. آب این تالاب‌...

اطلاعات | نقشه
پناهگاه حیات وحش سمسکنده

پناهگاه حیات و...

این منطقه که از سال 1352 تحت حفاظت بود در سال 1354 به عنوان پناهگاه حیات وحش تعیین شد. پناهگاه حیات وحش سمسکنده با وسعت ۱۰۴۱ هکتار ابتدا در سال ۱۳۵۲ تحت حفاظت قرار گرفت، سپس طی مصوبه شماره ۶۳ مورخ ۱۳۵۴/۵/۲۱ به عنوان پناهگاه حیات وحش معرفی گردید. پناهگاه حیات وحش سمسکنده در ۱۰ کیلومتری ...

اطلاعات | نقشه
چشمه‌های آب معدنی باداب سورت

چشمه‌های آب مع...

چشمه‌های باداب سورت در سال ۱۳۸۷ به عنوان دوّمین اثر طبیعی ملی ایران ثبت شد. در سال ۱۳۸۷، کوه دماوند، چشمه‌های باداب سورت و سرو ابرکوه به عنوان سه اثر طبیعی به‌وسیلهٔ سازمان میراث فرهنگی ثبت شدند. چشمه‌های باداب سورت بعد از چشمه پامو کاله ترکیه به عنوان دومین چشمه آب شور جهان ثبت جهانی...

اطلاعات | نقشه
روستای پاجی و میانا ( پاجمیانا )

روستای پاجی و ...

پاجی روستایی است در ۷۰ کیلومتری جنوب ساری می‌باشد. در تقسیمات کشوری روستای پاجی جزء دهستان بنافت از بخش دودانگه شهرستان ساری می‌باشد. روستای زیبای پاجی از شمال به مناطق جنگلی و رودخانه هشت رود و از جنوب به روستای میانا از شرق به جنگل و رشته کوههای البرز و از غرب به روستای جورجاده و جنگل...

اطلاعات | نقشه
سد سلیمان تنگه

سد سلیمان تنگه

سد سلیمان تنگه (سد شهید رجایی) در منطقه ای کوهستانی در ۴۵کیلومتری جنوب غربی ساری قرار دارد این سد بـر روی رودخانه دودانگه از سرشاخه‌های رودخانه تجن مـازنـدران و در دامنه‌های شمالی سلسله جبـال البـرز و در محـل تنگه آهکـی موسوم به سلیمان تنگه در میان روستاهای افراچـال (دربالادست) و لولت(...

اطلاعات | نقشه
پارک جنگلی شهید زارع

پارک جنگلی شهی...

پارک جنگلی شهید زارع در ۳ کیلومتری شرق شهرستان ساری و در کنار جاده ساری به بهشهر واقع شده است و به علت مجاورت با تپه‌های جنگلی کم ارتفاع در دامنه رشته کوه البرز، بسیار زیبا و چشمگیر است. برای استفاده گردشگران نیز دارای امکاناتی برای ماندن کوتاه مدت می‌باشد.بi ویژه بهترین مکان برای کس...

اطلاعات | نقشه
مجموعه تاریخی فرح آباد

مجموعه تاریخی ...

روستای فرح آباد در کیلومتر بیست و دو ساری به دریا که امروزه کاملاَ به دریا وصل شده است واقع شده است. زمانی شهری بزرگ و زیبا بود که شاه عباس کبیر آن را به عنوان پایتخت دوم خود انتخاب کرد و بخشی از سال اداره امور مملکت از این شهر انجام می‌گرفت. این شهر بیش از پنجاه هزار نفر جمعیت را در...

اطلاعات | نقشه
مسجد فرح آباد

مسجد فرح آباد

فرح‌آباد امروزه روستایی کوچک در مصب رودخانه تجن در کنار ساحل دریای مازندران است. شاه عباس صفوی بسیار مایل به آبادانی این بندر بود و بنا به روایات سرجان ملکم و مسیو ابت در همان‌جا فوت نمود. این بندر در طول دوره قاجار و تا دوره رضاشاه پهلوی همچنان به‌صورت جزئی مورد استفاده بوده‌است. ای...

اطلاعات | نقشه
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری
لباس محلی مازندرانی

لباس محلی مازن...

تن پوش زنان شلیته یا چرخی شلوار، تمبون قمبلی : دامن پرچین و کوتاهی است از جنس پارچه ابریشمی و کتان‌های ظریف یک رنگ که معولا" دورادور لبه پایین آن را با نوار سیاه رنگی تزیین می‌کردند و به آن سیاهیک می‌گویند.در تندیس‌های به دست آمده از دور اشکانیان مجسمه زنی با شلیته ای بلند و پیراهنی نی...

اطلاعات
پشت زیک

پشت زیک

پشتِ زیک یا سوهان کنجدی مازندرانی، یه نوع شیرینی محلی شمال و خصوصا مازندرانی است که با کنجد و شکر درست میشود و برای افرادی که کار فکری انجام می‌دهند ، بسیار مفید است زیرا فسفر موجود در گروه غذای سلول‌های مغزیست. علت نامگذاریش به خاطر پرنده ای است به نام زیک که زیستگاهش در شمال ایران و ...

اطلاعات
زبان و گویش مردم مازندران

زبان و گویش مر...

زبان مازندرانی با نام ادبی زبان طبری دارای سابقه ادبی بوده و از سده‌های نخستین هجری آثاری به خط برگرفته از عربی به این زبان نگاشته شده‌است که هم‌اکنون نیز برخی از آن‌ها در دست می‌باشد. همچنین کتاب مرزبان‌نامه نوشته مرزبان بن رستم به زبان طبری بوده و بعدها از این زبان به فارسی ترجمه شد...

اطلاعات
چله شو ( شب یلدا )

چله شو ( شب یل...

یلدا به زبان طبری (مازندرانی) چله شو ، شب اول زمستان می‌باشد که در زندگی اهالی مازندران دارای آداب و رسوم خاصی است.در این شب،زنان خانه از صبح روز آخر پاییز خانه را برای بر پایی یک مراسم کوچک سنتی آماده می‌کنند و در این شب در مازندران شب یلدا بسیار با اهمیت و گرامی داشته می‌شود. در ای...

اطلاعات
مرغ شکم پر

مرغ شکم پر

این غذا یکی از غذاهای رسمی استان مازندرانه که معمولا نهار عروسی در روستا‌های اطراف مازندران با این غذا پذیرایی میشه و از اردک و غاز و یا پرنده‌های وحشی نظیر خوتْکا ، پِرِلا و ... ) استفاده میشه. غیر از مراسم عروسی در مهمانی‌ها ی عید ، پاگشا و ... هم سرو میشه. حالت خودمونی این غذا با مرغ...

اطلاعات
ماهی شکم پر

ماهی شکم پر

یکی از غذاهای خوشمزه در مازندران ماهی سفید شکم پر است . طرز تهیه این غذای معروف و خوشمزه در مازندران اینگونه است : مواد لازم: ماهی سفید یک عدد درشت(حداقل یک و نیم کیلو گرم) سبزی‌های معطر 300 گرم رب انار 2 قاشق سرپر رب گوجه فرنگی 1 قا...

اطلاعات
ترش سماق

ترش سماق

خورش ترش سماق : این خورش به خاطر عطر و طعم سماق که داره ، بسیار بسیار لذیذه ، اونقدر هم ترش نیست که فکر کنین دندونها کند بشه ، بسیار لذیذه . سماق خاصیت درمانی دارد و برای سلامت اندام‌ها مفید است اما همانند زعفران مصرف زیاده از حد آن مضر میباشد. سینه مرغ: 3 عدد سبزی خورشت: 500 گرم پ...

اطلاعات
موسیقی مازندرانی

موسیقی مازندرا...

مردم استان مازندران که دیار آنان ریشه تاریخی در دلدادگی به هنر دلنشین موسیقی داشته، اکنون نگران به فراموشی سپردن این هنر سنتی اثرگذار در روح و جان آدمی هستند. پیش از کندو کاو در موسیقی مازندران، ارائه تصویری عمومی از ریشه‌های آن ضروری است. موسیقی این دیار، در زندگی چوپانان، گالش ها، چا...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم
سفال گری

سفال گری

سفال یکی از مهمترین و قدیمی‌ترین دست ساخته‌های هنری بشر است که ریشه در اعماق وجود انسان دارد. این همزاد خاکی انسان که از سویی با کودکی او و تلاش‌های نخستین جامعه هم پیوند است و از سوی دیگر با اندیشه‌ها و آرمان‌های ماورائی او ،راز و نیازهایش درمسجد و محراب آمیخته است ،می تواند با ساده‌ت...

اطلاعات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.