توضیحات

ویرایش

چرخش ایام، آمدن ماه‌ها، فصل‌ها و سال‌ها همیشه این سوال را در ذهن بشر ایجاد می‌کرد، که آیا می‌تواند با یک رابطه منطقی زمان ثابت و مشخصی برای هر کدام از این امور داشته‌باشد .

برای عملی کردن این فکر، بشر بیشترین استفاده را از اجرام آسمانی و طبیعت به عمل آورده است و ابداع تقویم محلی یکی از موارد آن می‌باشد اگر چه در مورد تقویم فرس سندی برای پیدایش در دست نیست، اما با نظر اکثر راویان می‌توان همسو شد و تاریخ آن را به سکونت اقوام کرد در منطقه دانست .

از نظر اقتصادی، فرهنگی وگستره جغرافیایی نیز، تاثیر فراوانی در روند جامعه داشته، زیرا که اکثریت ساکنان و بومیان، امور روزانه و معیشتی خود را براساس آن برنامه ریزی نموده و جهت انجام امور کشاورزی و دامداری که بنیان مالی براساس آن ترسیم می‌گردد، به آن اتکا نموده‌اند و در شکل زندگی آن‌ها بسیار حایز اهمیت است و زمان‌بندی مراسمات اجتماعی همچون ازدواج، رفتن به زیارت و .... متاثر از آن می‌باشد.

انسان‌ها همیشه سعی نموده‌اند، گذر زمان و آمدن و رفتن فصول، ماه‌ها، روزها و دقایق را به گونه‌ای مشخص و ثبت کنند. هر منطقه، شهر و کشور، بنا به باورها و نحوه معیشت و نوع اقلیم منطقه و همچنین دانسته‌ها فرهنگی خود، مبنای فرهنگی خاصی برای شروع و پایان سال خود دارد و در مناطق، تقویم‌هایی خاص همان مناطق وجود دارد که با توجه به خصوصیات فرهنگی آن منطقه ، در میان مردم پذیرفته شده‌‌اند و رواج یافته‌اند.
اگرچه شاید این تقویم‌ها کاربردی برای جامعه شهری که فاقد اقتصاد فلاحتی می‌باشد، نداشته‌باشد اما در جوامع فلاحتی که گویش‌های محلی حاکم بوده و آب و هوا در روند زندگی حایض اهمیت است تاثیرگذار می‌باشد.

فصول سال وماه‌های آن در قلمرو استان ایلام به واسطه دوری از پایتخت و تفاوتی که از نظر آب وهوا با برخی نقاط دیگر کشور دارد، تا حدود زیادی منطبق برفصول ماه‌های رسمی در سراسر کشور نیست.
در اکثر نقاط استان، ماه‌ها به شیوه‌ای تنظیم گردیده‌اند، که تا حدود زیادی با اوضاع اقلیمی وتغییرات آن در قلمرو آن منطبق می‌باشد واین براساس نیازی بوده که از قرون گذشته و پیش از رایج شدن تقویم رسمی، در این نواحی توسط مردم شکل گرفته و پذیرفته شده است واگر چه الان تا حدود زیادی کارکرد خود را از دست داده، لیکن هنوز هم بیشتر عشایر و کشاورزان استان، زندگی اقتصادی خویش براساس آن استوار ساخته‌اند .

در استان ایلام با توجه به کوهستانی بودن و تغییرات دمایی به نسبت موقعیت جغرافیایی، دارای تقویمی بوده. این تقویم محلی در ایلام در حدود 2 ماه جلوتر از تقویم رسمی کشور می‌باشد.
به شیوه‌ای که، اوایل آبان ماه زمستان می‌باشد و برای شب اول زمستان، در گذشته معمولا برخی مراسمات محدود برگزار می‌گردید. به عنوان مثال مردم در این شب دور هم جمع شده و به شب‌نشینی و قصه گفتن و انجام برخی بازی‌ها و سرگرمی‌ها می‌پرداختند و معتقد بودند که کسی که در این شب بخوابد، زمستان آن سال همیشه در خواب می‌ماند و کارهایش عقب می‌افتد و در حال حاضر هم این موضوع در برخی نقاط رعایت می‌گردد.

نام تقویم سنتی ایلام، تقویم فرس یا تقویم کردی می‌باشد. این تقویم از دیرباز مورد استفاده اهالی قرار می‌گرفته است و هم اکنون نیز کم و بیش اسامی روزها و ماه‌های کردی بر سر زبان‌ها جاری است و کمتر در مورد ماه‌های فارسی سخن می‌رانند.

نام فصل‌ها:

1-فصل وهار کردی(بهار)

2-فصل پایز کردی(پاییز)

3-فصل سردوای کردی

4-فصل زمسان کردی(زمستان)

نام ماه‌ها:

اسامی ماه‌های فصل وهار کردی

1-مانگ اول وهار(بهمن)

2-مانگ وسط وهار(اسفند)

3-مانگ آخر وهار(فروردین)

اسامی ماه‌های فصل پایز کردی

1-مانگ اول پایز(اردیبهشت)

2-مانگ وسط پایز یا کوکر(خرداد)

3-مانگ آخر پایز یا گاغور(تیر)

اسامی ماههای فصل سردوای کردی

1-مانگ اول سردوا(مرداد)

2-مانگ وسط سردوا(شهریور)

3-مانگ آخر سردوا(مهر)

اسامی ماه‌های فصل زمسان کردی

1-مانگ اول زمسان(آبان)

2-مانگ وسط زمسان یا مانگ سیه(آذر)

3-مانگ اخر زمسان یا خاک لیو (دی)

انواع سال‌ها

سال‌های حرام: میمون- وراز- موش- سگ- پلنگ

سال‌های مکروه: اسب- مار- خرگوش

سال‌های حلال:مرغ- ماهی- گوسفند- گاو

شروع و پایان سال- نام ماه‌ها و روزهای خاص و اعتقادات

بر حسب تقویم کردی، پنج روز اول عید نوروز جز روزهای سال به حساب نمی‌آیند و شروع سال از روز ششم عید نوروز است.
در تقویم محلی منطقه، هر ماه سی روز است و پنج روز اول عید نوروز می‌باشد و به پنجه روز معروف است در باورهای عامه این پنج روز به باوانی (خداحافظی عروس از خانوده مادری و رفتن به خانه شوهر ) حضرت فاطمه زهرا(س) معروف است، یعنی پنج روز پنجه متعلق به حضرت فاطمه است که دامداران، روغن به دست آمده را در این پنج روز در هیزه ( جای نگهداری روغن حیوانی یک نوع مشک مخصوص نگهداری روغن ) نگهداری می‌کنند و براین باورند که حضرت فاطمه در شب هنگام با زدن دست خود بر هیزه‌ها روغن را متبرک می‌کند لذا از روغن فوق به بیماران می‌دهند تا شفا پیدا کنند.

سه ششلگ

شش روز آخر زمستان کردی، به شش روز ششلگ معروف است. دوازده روز اول بهار کردی نیز به دو شش روز ششلگ معروف است که با مطابقت دادن این روزها با ماه‌های فارسی به این نتیجه می‌رسیم که از 25 دی ماه تا دوازده بهمن ماه،در تقویم فارسی، مطابقت با 3 ششلگ کردی دارد که جمعا سه عدد شش روز یعنی 18 روز می‌باشد.

به قولی پس از ششلگ، پسری به نام حمیل به دنیا می‌آید که پس از گذشت سه روز از تولدش، مادرش اسلح‌ای به دستش می‌دهد تا به شکار برود. زمانی که حمیل به شکار می‌رود، ناگهان از کوه پرت می‌شود، گردنش می‌شکند و پس از مدتی می‌میرد.
براین باورند که اگر تیر حمیل به داخل آب بخورد آن سال، سال پربارانی است و اگر تیر وی به خشکی بخورد آن سال، خشکسالی است.

منبع :http://vmic.ir/

تنگه رازیانه

تنگه رازیانه

تنگه رازیانه، دره باریک و ژرفی است که در 50کیلومتری جاده ایلام - دره شهر در نزدیکی روستای چنارباشی درمنطقه‌ای سرسبز واقع شده و درون آن رودی روان است روستای چنارباشی روستایی با 100 خانوار است که ناحیهٔ ان کوهستانی می‌باشد این تنگه یکی از پدیده‌های زمین‌شناسی در استان ایلام و در غرب ایر...

اطلاعات | نقشه
قلعه تاریخی چوارقلا

قلعه تاریخی چو...

قلعه‌ی تاریخی چوار (قلا)، در 12 کیلومتری غرب شهر چوار و20 کیلومتری شهر ایلام بر سر راه چوار به نواحی مرزی با کشور عراق واقع شده است. مجموعه‌ی بناهای این دژ بر فراز و دامنه‌های ناهمواری که حدود 300 متر از زمین‌های پیرامونی ارتفاع دارد،ساخته شده است. این قلعه به صورت دژی مستحکم ساخته...

اطلاعات | نقشه
پارک جنگلی چغاسبز

پارک جنگلی چغا...

پارک جنگلی چغاسبز یکی از فضاهای زیبا و دلنشین ایلام می‌باشد و شرایط طبیعی مناسبی را جهت گذران اوقات فراغت فراهم آورده است. این پارک با مساحت 4170هکتار، جنگلی طبیعی و بسیار بااهمیت و زیبا در کنار شهر ایلام به وجود آمده که در بخش قابل ملاحظه ای از آن، عملیات احیایی از قبیل جنگل کاری و ب...

اطلاعات | نقشه
تنگ ارغوان

تنگ ارغوان

هر ساله همزمان با فصل بهار و بخصوص اردیبهشت ماه دره ارغوان ایلام به اوج زیبایی رنگها در طبیعت تبدیل می‌شود زیرا ارغوانهای این دره و طبیعت بکر، زیبایی خاصی به منطقه بخشیده است. استان ایلام از آن دست استانهایی است که کمتر کسی اسم آن را برای مسافرت شنیده و مناظر طبیعی آن را دیده است اما ...

اطلاعات | نقشه
قلعه والی ایلام

قلعه والی ایلا...

قلعه والی یکی از بناهای مهم دوره قاجاریه در شهر ایلام است بر اساس سنگ نوشته‌ای که بر دیوار ورودی قلعه نصب شده، این بنا در عهد قاجار و به دستور غلامرضاخان ابوقداره والی لرستان در سال ۱۳۲۶ قمری در محله ای بنام حسین آباد فیلی که به ده بالا مشهور بود ,ساخته شده و معمار آنرا حاج درویش علی ...

اطلاعات | نقشه
عشایر لک ایلام

عشایر لک ایلام

لک‌ها جنوبی‌ترین گروه از طوایف کرد ایران هستند. و چون در آغاز پیدایی و تجمع خود حدودأ صد هزار خانه بوده‌اند، آنها را «لک»؛ یعنی، «صد هزار» نامیدند. ایلات و عشایر با قومیت و گویش لری در یک تقسیم بندی به دو بخش لر و لک تقسیم می‌شوند که از نظر لهجه، سنن، آداب و رسوم و برخی مسایل مذهبی با ی...

اطلاعات
غار بره زرد

غار بره زرد

غار بره زرد بر روی دیواره بره زرد در ارتفاعات سیوان بدره در فاصله‌ی 35 کیلو متری مسیر ایلام به دره شهرقرار دارد برای دستیابی به غار باید از طریق جاده خاکی مله پنجاب به باریکاب که فقط خودرو‌های کوهستان رو و شاسی بلند می‌توانند رفت و آمد کنند و در مقصد یعنی باریکاب ماشین پارک کنید و حدو...

اطلاعات | نقشه
کوه قالقیران

کوه قالقیران

کوه قلاقیران را به لحاظ جلوه‌ای طبیعی باید در زمره یکی از بهترین نقاط کوهستانی کشور به شمار آورد. به لحاظ مردم‌شناسی کوه قلاقیران در ایلام از اهمیت فراوانی برخوردار بوده و به نوعی در ادبیات شفاهی نماد شهر ایلام به شمار می‌آید این کوه نماد طبیعی این استان است.کوه قلاقیران که به قولی معم...

اطلاعات | نقشه
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری
زبان و گویش مردم ایلام

زبان و گویش مر...

گویش کردی ایلام یکی از گویش‌های زبان کردی است و به عنوان گونه ای از گویش کردی جنوبی در کنار گونه‌های کلهری،سنجابی و لکی قرار دارد.این گویش را«فیلی» نیز می‌نامند و گویشوران آن عمدتاً در استان ایلام و نیز منطاق کردنشین جنوب شرقی عراق ساکن هستند. دستگاه واجی گویش کردی ایلام متشکل از 35 و...

اطلاعات
پلان بازی محلی ایلام

پلان بازی محلی...

بازیهای بومی و محلی ایلام با هدف سرگرمی، در گذشته به دلیل کمبود امکانات در مناطق چادرنشین و عشایر شکل گرفته است و در حال حاضر بعضی از این بازیها به نسلهای جوان منتقل شده است. یکی از بازیهایی که به تازگی در فهرست آثار ملی کشور نیز ثبت شده است "پلان" یا به قول کردها "په لان" است که افر...

اطلاعات
لباس محلی ایلام

لباس محلی ایلا...

ایلام اگر چه در قلمرو سیاسی فعلی و در گستره دنیای اطلاعات و اطلاع‌رسانی سرزمینی بسیار کوچک می‌نماید، اما هنوز هم شاهد تمایزات فراوانی با دیگر گروه‌ها از نظر آداب و رسوم، عرف‌ها و سنت‌ها در همین قلمرو کوچک هستیم. اگر چه لباس، خود بخشی از فرهنگ است، ولی به واسطه ارتباطات و تعاملات فرهنگ...

اطلاعات
کِلاورِوان ( کلاه پران - کلاه وروانک )

کِلاورِوان ( ک...

در این بازی بازیکنان به دوسته مساوی تقسیم شده وسپس روی زمین دایره ای به شعاع مناسب مشخص می‌نمایند و یک گروه به قید قرعه در درون دایره به حالت چهار دست وپا قرار می‌گیرند وهر کدام کلاهی به سردارند و دسته‌ی دوم بایستی بدون آنکه ضربه‌ی پای تیم مقابل خورده باشند یکی از کلاهها را برداشته وبه ...

اطلاعات
پایکوبی ایلامی

پایکوبی ایلامی

رقص ایلامی گره خورده با فرهنگ و تاریخ منطقه است و بیانگر عمق اصالت ایلامیان است . رقص ایلامی را می‌توان یکی از ریشه دار‌ترین رقص‌ها دانست . رقص ایلامی در گذشته تنها با هدف آماده سازی و تقویت نیروی جسمانی و روحی انجام می‌گرفت . رقص کردی در زمان‌های قبل از اسلام ذکری بود برای خداوند و...

اطلاعات
آیین سوگواری  ایلام

آیین سوگواری ...

ایلام سرزمین زاگرس نشین با بیش از 10 هزار سال قدمت و مملو از پتانسیل‌های سنتی در غرب نقشه ایران جای گرفته است. مردم این دیار ده هزار ساله پس از گذشت سالیان سال هنوز جذب مدرنیزه نشده‌اند، به همین خاطر است که همچنان جشن‌ها، عادات و رسم‌های اجتماعی و سنتی در این استان به قوت خود پا برجا اس...

اطلاعات
ضرب المثل‌های ایلامی

ضرب المثل‌های ...

دَلیا و گپ سَگ حَر’م نِیو دریا به دهن سگ حرام نمی‌شود منظور: با بدگویی کردن نسبت به فرد متشخصی از شخصیت و فضیلت او کاسته نمی‌شود دِما سگ سِخو وِرچِنَه به دنبال سگ استخوان جمع می‌کند منظور از طماع بودن است دو بهارو, طَنَی روزگارو دوغ بهاران, طعنه روز گاران منطور: انسان نباید بخ...

اطلاعات
پرسیاوشان

پرسیاوشان

یکی از گیاهان دارویی که در ایلام بسیار یافت میشود پرسیاوشان است. پرسیاوشان با نام علمی Adiantum capillus veneris گیاهی است علفی، سرخسی و پایا که در مناطق شمالی از جمله مازندران، گیلان و در تهران در مناطق شرق، غرب و جنوب غربی قابل مشاهده است. این گیاه زیبا و چند ساله معمولاً در نقاط مر...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم
قالیبافی در ایلام

قالیبافی در ای...

قالیبافی از جمله هنرهای اصیل و ارزشمندی است که سابقه ای بس طولانی در ایران دارد.این هنر اصیل با فرهنگ کهنسال این مرز و بوم پیوندی ناگسستنی داشته و در گذر قرنها یکی از دستاوردهای مهم ایرانیان محسوب شده و در حال حاضر جزئی از زندگی و فرهنگ جامعه ایران اسلامی بشمار می‌آید. بدون تردید فرش ع...

اطلاعات
گلیم برجسته ایلام

گلیم برجسته ای...

زندگی عشیره‌ای و سنتی و پرورش دام برای تامین معیشت زندگی مردم منطقه ایلام، از دیر باز تاکنون موجبات استفاده از پشم و رشد و رونق صنایع دستی مرتبط با آن خصوصا قالی و گلیم ساده را فراهم آورده است. خانم بافنده‌ای به نام "سحر چلانگر" ساکن روستای زنجیره ( از توابع شهرستان سرابله استان ایلا...

اطلاعات
موسیقی آوازی هوره ایلام

موسیقی آوازی ه...

انسان‌ها در طول تاریخ، برای حیات زنده، پویا وسبز خویش به کارها ویا نوآوری‌هایی دست زده‌اند که برای ما شگفتی را به ارمغان آورده است. آواز، موسیقی و نواهای نخستین بشری و ابتدایی همانا کشف انسان برای التزاز و بهتر زیستن بوده است. از جمله نواها و آوازهای نخستین که گاه آن را به اهورا مزدا ...

اطلاعات
سیاه چادر

سیاه چادر

سیاه چادرهای عشایری که همیشه در نواحی استان‌های کهگیلویه، ایلام و چهارمحال و بختیاری و عشایر استان‌های همجوار آن بافته و پرداخته می‌شود، به عنوان یکی از صنایع‌دستی عشایری همواره مورد توجه دوستداران صنایع روستایی و عشایری بوده است، که حاصل سرانگشتان زنان هنرمند و اصیل عشایر است و عشایر ا...

اطلاعات
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.