توضیحات

ویرایش
پته دوزی نوعی از رودوزی‌های کرمان است. پارچه زمینه پته پارچه‌ای ضخیم و پشمی است که عریض نامیده می‌شود. هنرمندان پته دوز که اکثراً نیز از زنان و دختران خانه دار هستند باکمک سوزن نقوشی ذهنی را که ملهم از پندارها و بینشهای شخصی شان است، به وسیلهٔ بخیه‌های نخی رنگین بر زمینه ی‌پارچهٔ پشمی ضخیمی(عریض) مینشانند.
تاریخچه پته دوزی
متاسفانه تاریخ دقیقی از پیدایش این هنر زیبا در دست نیست زیرا در برابر عوامل جوی آسیب پذیر بوده اما درسفر نامهٔ شاردن بهدوره صفوی در کرمان اشاره شده است که کاربردهای مختلفی داشته است.
در کتابهای گوناگون هنری قدیمی‌ترین نمونه از پته دوزی در دنیا را متعلق به سال ۱۲۸۵هجری قمری دانسته‌اند . در مورد این نمونه قدیمی باید اشاره کرد که بصورت سوزنی بوده و همهٔ زمینه اش با گلهای ریز افشان بصورت محرمات و جناغی کج با استفاده از نخهای ابریشمی رنگین و روی پارچه‌ای از جنس پشم کرم رنگ انجام شده است و متعلق به سدهٔ ۱۲ هجری قمری است دورش با پتک دوزی و حاشیه اش بصورت پته دوزی و با نقش بته جقه‌ای قهر و آشتی می‌باشد.
یک نمونه دیگر که از نظر تاریخی بر روانداز قبر شاه ...مشاهده کامل متن نعمت اله ولی تقدم دارد بقچهٔ پته دوزی و سلسله دوزی فرج اله کرمانی می‌باشد و تاریخ آن به سال ۱۲۸۰هجری قمری اشاره دارد.
پته دوزی یکی از زیباترین و قدیمی‌ترین سوزن دوزیهای سنتی ایران است که در تاریخ گذشته فرهنگی کرمان ریشه عمیقی دارد .
پارچه پته دوزی دارای ظرافت و زیبائی خاصی است که از سوزن دوزیهای ظریف پوشیده شده است و تنها در کنار طرحهای دوخته شده فضای بسیار کمی از زمینه به صورت ساده باقمی ماند و گاهی هم تمام زمینه سوزن دوزی دشه و گوئی زمنیه ای در کار نیست.
به طور متوسط برای دوخت هر متر پته به حدود ۴۰۰۳۳۷۵ گرم نخ احتیاج دارد. دوخت خطهای کشیده شده در شال را تماماً خط دوزی می‌کنند که همان ساقه دوزی است برای پارچه‌های قرمز خط دوزی مشکی است پارچه سفید خط دوزی زرد است.
پارچه مشکی و سبز خطهای آن به رنگ زرد دوخته می‌شود. بعد از اینکه خط دوزی تمام شد خطوط اصلی نقش که ساقه دوزی شد داخل آن با شیوه خاصی از سوزن دوزی پر می‌شود که اصطلاحاً پتک چهارگوش می‌گویند این دوخت معمولاً بین خطوط موازی حاشیه باریکی وجود دارد که از دوخت تیک چهارگوش پر می‌شود.
نکته: هر چه تیکها ریزتر و به هم نزدیک‌تر باشند در اصطلاح مثل منجوق باشند ارزش پته بیشت راست. در شال سفید از تیک چهارگوش به رنگ آبی، مشکی، سبز، زرد، قرمز، در شال قرمز از تیک به رنگ زرد سبز یا آبی استفاده می‌شود و در شال سبز از تیک سفید یا زرد استفاده می‌شود و در شال سرمه ای تیک سفید یا سبز پسته ای می‌دوزند می‌توان برای اینکه پارچه زمینه پر شود اطراف آن را با نخ قرمز یا مشکی با شلالهایی که روی آن را بایست محکم می‌کنند پر می‌شود.
بعد از دوخت خط دوز و تیک چهارگوش نوبت به دوخت متن یقه می‌شود که با تیک دراز دوخته می‌ود این دوخت به رنگ لاکی است و هم زمینه پر می‌شود و هم جها شکل با فاصله نزدیک به هم دوخته می‌شود.
برای دوخت روش سنتی تیکها به صورت نامنظم زده می‌شود یعنی در جهتهای مختلف بالا و پائین. در این مرحله فواصل خالی بین تیکهای دراز را با رنگهای سبز تیره یا سرمه ای بخیه‌های بلند زده و روی آنها را بست می‌زنیم به طوریکه متن کاملاً از دوخت پر شضود.
بعد از اینکه دوخت پته تمام شد نوبت برگ دوزی آن می‌شود که معمولاً اطراف یقه‌ها یا ترنج‌ها یا اطراف حاشیه‌ها را که بنا به سلیقه افراد بیشتر از سه إلی چهار نوع برگ استفاده یم کنند که به صورت بخیه‌های کوتاه و بلند با بخیه‌های مورب زیگزاگ سروی، شویدی و … می‌باشد .
رنگ برگ در پته سفید مشکی، لاکی، سبز ، آبی. پته قرمز: سفی، زرد، آبی، سبز. پته سبز: سفید، آبی، زرد، مشکی، لاکی. پته سورمه ای: سفی، زرد، آبی، سبز زده می‌شود.
پته را بعد از دوخت با آب سرد و پودر لباسشویی حل شده در آب مدت کوتاهی خیس کرده و بعد کمی چنگ می‌زنیم چندین بار آب می‌کشیم تا کاملاً آب زلال شود سپس می‌گذاریم آب آن برود بعد خشک می‌کنیم و با اتو بخار آن را اتو می‌کنیم.
نقوش پته دوزی
درپته دوزی این رودوزی زیبا و ظریف از نقشها و طرحهای کهن ایران زمین شاملبته جقه یا درخت زندگی استفاده می‌شود.
تعابیر گوناگون از پته
تعابیر گوناگونی به دست آمده و اختلاف نظر هابعضی پته را نشانهٔ رمزگونه به معنی شعله آتش آتشکده‌های زردشتی میدانند گروهی آنرا مثل بادام یا الهام ازگلابیبر شمردن و آخرین نظریه آنرا تجسم شیوهٔ یافته گیاهی هندی که از هند نمونه پته اش بدست آمده تعبییر کرده‌اند.
مواد و مصالح پته
پته کرمان
مواد تشکیل دهنده پته شامل عریض (پارچه زمینه) و ریس (نخ‌های رنگین) می‌باشند.
عریض
که در گذشته از آن برای دوخت دامن، کت و پالتو نیز استفاده بعمل می‌آمد پارچه‌ای دستباف است که به وسیلهٔ دستگاههای بافندگی چوبی تولید می‌شد. ولی در سالهای اخیر دستگاههای چوبی جای خود را به دستگاههای تک فاز برقی دادند و پس از آن نیز تدریجابافته‌های کارخانه یی جانشینی عریض‌های دستباف شده و هم اکنون پته‌های استان کرمان‌را بیشتر اینگونه پارچه‌های کارخانه یی تشکیل می‌دهد.
ریس
که معمولاً در رنگ‌های عنابی، مشکی، سبز روشن، سبز تیره، زرد، نارنجی، قرمز، آبی‌تیره، سبز ماشی، لاکی و..... مورد استفادهٔ پته دوزان قرار می‌گیرد نوعی نخ پشمی‌دستریس یا ریسیده شده به وسیلهٔ ماشین است که میزان مصرف آن به نسبت نوع نقش و ضخامت یا نازکی نخ مورد مصرف متفاوت می‌باشد.
ولی بط‌ور متوسط رودوزی هر متر پته به‌حدود ۳۷۵ تا ۴۰۰ گرم نخ احتیاج دارد.
طرز تهیه پته
برای تهیهٔ یک قطعهٔ پته دوزی شده ابتدا عریض را به ابعاد لازم بریده و سپس آن رابدست طراح می‌سپارند و شیوهٔ کار نیز به این صورت است که زنان پته دوز خودمستقیما بط‌راح مراجعه نمی‌کنند و فروشندگان مواد اولیهٔ پته معمولاً مقدار زیادی عریض بریده و طراحی شده در اختیار دارند که به صورت آماده به سوندوزان می‌فروشند.
در مرحله طراحی، ابتدا طرح روی کاغذ کالک ترسیم می‌شود و پس از آن خط‌وط طرح را بط‌ورمتناسب با سوزن سوراخ کرده و سپس بر روی عریض مورد نظ‌ر منطبق می‌سازند و روی آن‌پود در گچ یا خاکهٔ زغال می‌ریزند و این عمل را گرته زنی می‌نامند (برای پارچه‌های تیره ازخاک گچ و برای پارچه‌های روشن از خاک زغال استفاده می‌شود) سپس نقاط مشخص شده رابا قلم و مرکب چین روی پارچه مشخص می‌سازند.
پس از طراحی، انتخاب نخ و رنگ مط‌رح‌است. رنگهای روشن ظرف سالهای اخیر به پته دوزی راه یافته و رنگهای اصیل اغلب تیره‌است.
از آنجا که طرحهای پته نه شلوغ است و نه هندسی رنگهای روشن چندان جاذبه یی به محصول نمی‌دهد و تیره بودن رنگها ارتباط نقوش را منطقی‌تر و قابل قبولتر می‌سازد.
پس از انتخاب و تهیهٔ نخ، پته دوز ابتدا جای خط‌وط اصلی را سوزن می‌زند.
این مرحله به دلیل آنکه نقوش به طور خطی دوخته می‌شود. بمرحله ساق دوزی معروف است. سپس داخل نقوش و متن با اسلوب خاصی سوزن دوزی و پر می‌شود. که این قسمت رااصطلاحاً آب دوزی یا متن دوزی می‌گویند.
مرحلهٔ سوم که یکی از مهمترین مراحل پته‌دوزی می‌باشد مرحله برگ دوزی و سایه زدن با نخ پیرامون گل‌ها و نقشها است. برگ دوزی معمولاً در اطراف حاشیه و به صورت زیگزاک انجام می‌شود و آنرا پتک دوزی نیز می‌نامند (پتک در زبان محلی به معنی جوانه‌است).
پس از اتمام دوخت پته را شسته و با کمک دستگاه مخصوصی بنام نورد اتو زده و آماده ی‌فروش می‌کنند.
یکی از معروفترین پته‌ها، روپوش مقبره شاه نعمت الله ولی در ماهان کرمان است که یکی از پرکارترین پته‌های تولید شده در ایران بوده و بیش از یک قرن از عمر آن می‌گذرد.
معروفترین نقوش پته، طرح پته‌ای یا درخت زندگی است که به نامهای متعدد در پته به کارگرفته می‌شود، مانند پته میری، پته ترمه‌ای، پته جقه‌ای، پته بادامی، پته سربندی، پته افشاری، پته کردستانی و غیره.
از دیگر طرحهای پته دوزی، پیچک ترنج، سروچه، نقوش حیوانی بخصوص پرندگان و لچک ترنجی را می‌توان نام برد.
در حال حاضر پته دوزی بر روی سجاده، جا قرآنی، پرده، رویه کوسن، زیر لیوانی، رومیزی، سوزنی، بقچه و... انجام می‌شود.

منبع :
http://fa.wikipedia.org/
http://www.beytoote.com/
حمام گنجعلی خان

حمام گنجعلی خا...

حمام گنجعلیخان یا گنجعلی خان یکی از بناهای مجموعه گنجعلیخان است که در شهر کرمان و در ضلع جنوب میدان و در میانه بازار بزرگ کرمان واقع است. این بنا تلفیقی از هنر معماری و کاربرد مصالح گوناگون، با فضایی مناسب و مورد پسند عامه مردم است. این حمام به استناد کتیبه سردر آن در سال 1020 هـ .ق. س...

اطلاعات | نقشه
آرامگاه شاه نعمت الله ولی

آرامگاه شاه نع...

شاه نعمت‌الله ولی (نام کامل: سیدنورالدین‌شاه‌نعمت‌الله ولی ماهانی کرمانی) (۷۳۰، ۷۳۱ ــ ۸۳۲، ۸۳۴) ، شاعر عارف ایرانی بود. وی از عرفای قرن هشتم و نهم هجری است که طریقتی جدید در تصوف را ایجاد کرد و پیروان سایر طریقت‌ها را نیز تحت تأثیر خود قرار داد. آرامگاه یا آستانهٔ شاه نعمت الله ولی در...

اطلاعات | نقشه
مجموعه گنجعلیخان ( گنجعلی خان )

مجموعه گنجعلیخ...

گنجعلیخان سردار سلحشور دربار صفویه و از حکام مشهور زمان شاه عباس است از سال 1005 تا 1034 هجری قمری بر کرمان فرمان روایی کرد و در زمان فرمانروایی بر کرمان آثار و ابنیه زیادی بنا کرد و در عمران آبادی این منطقه کوششهای فراوانی نموده است. او مردی لایق و حاکمی دلیر و مدیر بود.اقدامات عمران...

اطلاعات | نقشه
خانه والی میرحسینی

خانه والی میرح...

خانه والی میرحسینی در خیابان ۱۷شهریور شهرِ راین و در بخش میانی کوچة خان‌ها، خانه زیبای دیگری متعلق به یکی دیگر از بزرگان این شهر قرار دارد به نام خانة والی که بخشی از آن متعلق به دورة زندیه و بخش دیگر آن متعلق به دورة پهلوی است. طرح این خانه به صورت "خانه باغ" یا گودال باغچه‌ای در مقا...

اطلاعات
مدرسه و کاروانسرای گنجعلی خان ( گنجعلیخان )

مدرسه و کاروان...

مدرسه و کاروانسرای گنجعلیخان در مجموعه گنجعلی خان و ضلع شرقی میدان واقع شده است. ابعاد مدرسه 23×31/5 متر و جمعاً 724 مترمربع مساحت دارد. این بنا تا زمان آقا محمد خان قاجار مدرسه ای پر رونق بوده و پس از ویران شدن به دستور وی ، تعطیل شده و در اواسط قرن سیزدهم به عنوان کاروانسرا مورد استف...

اطلاعات | نقشه
باغ موزه هرندی

باغ موزه هرندی

مجموعه‌ی باغ موزه هرندی کرمان واقع در ابتدای خیابان فردوسی یکی از ساختمان‌های عهد قاجار این شهر است که در آن دو موزه «باستان‌شناسی» و «سازهای سنتی» قرار دارد. مجموعه باغ هرندی که در زمان احداث آن خارج از شهر کرمان قرار داشت‌، کلیه ویژگیهای یک باغ-امارت ایرانی را دارا بوده است. این باغ...

اطلاعات | نقشه
باغ شاهزاده ماهان

باغ شاهزاده ما...

باغ شاهزاده یا باغ شازده یکی از زیباترین باغ‌های تاریخی ایران محسوب می‌شود. این باغ در حدود ۴ کیلومتری شهر ماهان و حوالی شهر کرمان و در دامنه کوه‌های تیگران واقع شده و مربوط به اواخر دوره قاجاریه می‌باشد. ارتفاع این منطقه از سطح دریای آزاد 2020 متر است. این باغ مساحتی قریب به ۵/۵ هکتا...

اطلاعات | نقشه
کوه هزار

کوه هزار

کوه هزار کوهی است در استان کرمان در بخش راین در جنوب این شهرستان قرار دارد و بلند‌ترین قله این استان میباشد ارتفاع ان با اندازه گیری دقیق به وسیله دستگاه‌های جی پی اس ۴۵۰۱ متر براورد شده است. کوه هزار به دلیل داشتن هزار نوع گیاه گوناگون ، هزار نامیده شده است و چهارمین کوه بزرگ ایران و ...

اطلاعات | نقشه
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری
لباس محلی کرمانی

لباس محلی کرما...

پوشاک در بین مردم کرمان به سه دسته کلی تقسیم میشود ۱- محلی ۲- بلوچی ۳ – زرتشتی پوشاک محلی زنانه سرپوشها: چارقد: پارچه ایست چهارگوش که آن را به صورت سه گوش تا کردهو بوسیله سنجاق قفلی زیر گلو محکم می‌شود. افراد غنی به سنجاق قفلی گویهایطلایی یا سنجاق طلا آویزان می‌کردند. پیچه: پیچه...

اطلاعات
روغن جوشی

روغن جوشی

نان روغن جوشی که در کرمان 5 شنبه‌ها ودر مراسم عزاداری بیشتر پخته وخیرات میشود .البته تقریبا شبیه این نون در یزد به اسم سوروک ومشهد به اسم روغن جوشی پخته میشود این نان خوشمزه بی مناسبت نیز تهیه میشود جهت عصرونه یا صبحانه به همراه پنیروسبزی یا ماست وخیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. آرد:...

اطلاعات
حلیم بادمجان

حلیم بادمجان

حلیم بادمجان یکی از معروف‌ترین و مهم‌ترین غذای کرمانی‌ها می‌باشد. برای تهیه این غذای اصیل ایرانی به مواد زیر نیاز داریم: گوشت چربی‌دار می‌خواهیم به مقدار ۲۵۰ گرم. نیم‌کیلو بادمجان عدس و برنج، از هر کدام یک‌دوم پیمانه پیاز، یک عدد نعناع‌داغ برای تزبین روغن سرخ‌کردنی و نمک و فلفل و ...

اطلاعات
قاتق گوشت

قاتق گوشت

قاتق گوشت یکی از غذاهای خوشمزه و فراموش شده سفره کرمانی میباشد. قاتق‌ها یکی از انواع مجموعه غذاهای کرمانی هستند که در عین مقوی بودن، تهیه آن بسیار آسان است، قاتق یا قاتغ کلمه ای ترکی به معنای «ماست» است، در جنوب ایران به هر نوع غذای پختنی که به سادگی و آسانی فرام شود و بشود در آن ترید ...

اطلاعات
کلمبه

کلمبه

کلمبه یکی از معروفترین شیرینی‌های سنتی استان کرمان است. مواد لازم برای خمیر کلمبه روغن جامد 250 گرم آرد 500 گرم بیکینگ پودر یک قاشق چایخوری ماست 180 گرم زرده تخم‌مرغ دو عدد زعفران دم کرده 1/3 قاشق چایخوری مواد لازم برای مواد میانی کلمپه خرما 150 گرم گردوی خرد شده 50 گرم پودر...

اطلاعات
زیره پلوی کرمانی

زیره پلوی کرما...

زیره از جمله معروف‌ترین سوغاتیها و محصولات کرمان میباشد، از این رو در مصرف روزانه مردم کرمان نیز بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد، زیره پلوی کرمان یکی از غذاهای اصیل و خوشمزه کرمان می‌باشد. مواد لازم برای دستور تهیه و پخت زیره پلوی کرمانی: برنج ۴ پیمانه گوشت چرخ کرده یا گوشت مرغ ۴۰۰ گ...

اطلاعات
ترانه‌های قالی بافی

ترانه‌های قالی...

در فرهنگ کهن کرمان نقشه خوانی جایگاهی عمیق در پیکر این مرزو بوم دارد.این ترانه‌ها ، همان نقشه خوانی قالی است که به صورت موزون و هماهنگ بیان می‌شود . و رنگها و تعداد نخهای بکار رفته را می‌گویند: هشکی جا خو ، ای پیش رف ، سه تا به تا اومد ، ای جا هشکی جا خو ، ای شش هشکی سنجدی ، وشکی جا خو...

اطلاعات
کلوت‌های شهداد

کلوت‌های شهداد

در شهداد جاذبه‌های طبیعی فراوانی وجود دارد که میزبان علاقمندان زیادی است, از مهمترین جاذبه‌ها می‌توان به کلوت‌های زیبای شهداد اشاره کرد که جذاب‌ترین پدیده کویر به شمار می‌روند. در غرب بیابان لوت در فاصله 25 کیلومتری شهرستان شهداد منطقه منحصر بفردی وجود دارد که اصطلاحا بدان کلوت (ریشه ...

اطلاعات | نقشه
مشاهده تمامی آداب و رسوم
خرما

خرما

خرما میوه بهشتی است که کمک به جلوگیری از سرطان سیستم گوارش، اشتها آور، بهبود دهنده عملکرد دستگاه گوارش، کمک به حفظ سلامت دستگاه عصبی، موثر در پیشگیری و درمان بیماری‌های همچون فقر آهن، کم خونی و چربی خون بالا می‌کند. یکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی استان کرمان با توجه به آب و هوا و اقلی...

اطلاعات
پسته

پسته

کرمان، رتبه اول سطح زیر کشت پسته در ایران را داراست. پسته درخت دوپایه ای است که ارتفاع آن به حدود پنج متر می‌رسد و بحالت خودرو در ایران و افغانستان می‌روید. پسته طبیعتی گرم و خشک دارد و حاوی مقدار زیادی پروتئین گیاهی، مواد نشاسته‌ای غنی و مواد معدنی‌ای نظیر پتاسیم و منیزیم است که بسی...

اطلاعات
زیره

زیره

زیره یکی از بهترین سوغات کرمان است و در طب قدیم به آن «کمون» نیز گفته می‌شد. زادگاه اولیه آن کرمان است که نوع سیاه آن در آنجا پرورش پیدا کرده است. بیشتر در سواحل رودخانه‌ها می‌روید و زراعت آن به آب زیادی احتیاج ندارد. دارای رنگ‌های مختلفی از جمله سیاه، سفید، سبز، صورتی، زرد، قهوه‌ای...

اطلاعات
فرش کرمان

فرش کرمان

قالی کرمان از قدیم به دلیل درآمیزی رنگ و طرح و همچنین سبک بافی زیباترین و نفیس‌ترین قالی ایران و دنیا به شمار می‌رود. کرمان استانی واقع در مناطق مرکزی و خشک ایران هر چند سلسله کوههای نسبتاً بلند در سمت شمال غربی خود دارد ولی هیچ رودخانه پر آبی در آن جاری نیست همین کمبود آب و مناطق لم ی...

اطلاعات
پته دوزی

پته دوزی

پته دوزی نوعی از رودوزی‌های کرمان است. پارچه زمینه پته پارچه‌ای ضخیم و پشمی است که عریض نامیده می‌شود. هنرمندان پته دوز که اکثراً نیز از زنان و دختران خانه دار هستند باکمک سوزن نقوشی ذهنی را که ملهم از پندارها و بینشهای شخصی شان است، به وسیلهٔ بخیه‌های نخی رنگین بر زمینه ی‌پارچهٔ پشمی ض...

اطلاعات
حنا

حنا

حنا گیاهی درختچه‌ای و با ارتفاع تا 7 متری می‌باشد. برگ‌های این درختچه، ساده، بیضی، نوک تیز و به طول تا 3 و به عرض تا 1 سانتی متر هستند. این برگ‌ها به طور متقابل بر روی ساقه قرار می‌گیرند. گل‌های حنا سفید یا مایل به گلی کوچک و به صورت مجتمع خوشه مانند، با ظاهری زیبا بر روی ساقه قرار د...

اطلاعات

پته دوزی

پته دوزی یکی از زیباترین رودوزی‌های سنتی به شمار می‌آید که ذوق هنری زنان و دختران کرمانی را به نمایش می‌گذارد.
پته دوزی در تاریخ گذشته فرهنگی کرمان ریشه عمیقی دارد. پارچه پته دوزی دارای ظرافت و زیبائی خاصی است که از سوزن دوزی‌های ظریف پوشیده شده است و تنها در کنار طرح‌های دوخته شده فضای بسیار کمی ... ادامه مطلب
پته دوزی

اطلاعات بیشتر...
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.