توضیحات

ویرایش
بقعه هارونیه در بیست و پنج کیلومترى شمال غربى مشهد در حاشیه غربى جاده مشهد، طوس، قرار دارد. بقعه " هارونیه " بنایى مکعب شکل و آجرى می‌باشد که در دل دشت طوس واقع شده است.
این بنا از نظر بزرگی ، قطر پایه ها، قدرت ایستایى در کف و گنبد داراى معمارى خاص می‌باشد و توجه به این نکته که هارونیه تنها اثر باقی مانده از شهر باستانى طوس می‌باشد ، آن را حایز اهمیت‌تر می‌کند .
اکثر مردن این بنا را با نام " زندان هارون " مى شناسند و احتمالا به این دلیل " هارونیه " نامیده مى شود، حال آن که نه تنها بنا از لحاظ شکل و نقشه هیچ گونه شباهتى به زندان ندارد، بلکه طبق مستندات تاریخى نمى توان هیچ گونه ارتباطى بین این اثر و هارون الرشید خلیفه عباسى پیدا کرد .
زیرا هارون در سال صد و نود و سه هجری قمری در گذشته است ، در حالى که اصل بنا را با توجه به شکل معمارى،متعلق به دوره ایلخانى در قرن هشتم هجرى مى دانند که بخش هایى در دوره تیمورى به آن اضافه شده است.
از طرف دیگر به دلیل شباهت شیوه معمارى بنا به معمارى رازى، قدمت این بنا را مربوط به قرن ششم هجرى تخمین می‌زنند .
در حفاری هایى که به سال هزار و سیصد و پنجاه و چهار در این بنا انجام شد ، علاوه بر کشف سفال هاى مربوط ...مشاهده کامل متن به دوران سلجوقى، تیمورى و صفوى، جرز بسیار قطورى از سنگ و ملات ساروج که کاملا یادآور پى بناى آتشکده هاى ساسانى است مشاهده شد و نتایج آثار کشف شده حکایت از آن می‌کند که پى این بنا سابقه اى خیلى پیش از قرن ششم داشته است.
بررسى سفرنامه‌ها و نوشته هاى جهانگردان و پژوهشگران داخلى و خارجى که از حدود صد سال قبل تاکنون در نوشته هاى خود به این بنا اشاره کرده اند نشان داد که تنها اهالی بومى بودند که بنا را در ابتدا نقاره خانه و سپس زندان هارون نامیدند و بر اثر آن نام " گنبد هارون " هم بعدها به کار برده شد.
به نظر نگارنده با توجه به این که معمولا ساکنان اطراف بناهاى تاریخى و محوطه هاى باستانى در مورد آثار مجاور مساکن خویش داستانها و افسانه هایى مى سازند که اغلب با واقعیت مطابقت ندارد، نامگذاری شدن این بنا نیز با عنوان هارونیه از طرف ساکنان نمى تواند ارزش تحقیقى یا مبناى تاریخى صحیحى داشته باشد.
به همین دلیل است برج واقع در لاجیم مازندران که به یادبود بانویى از سلسله آل باوند بنا گردیده اکنون به نام امامزاده عبدالله شهرت یافته است، یا مقبره ارسلان جاذب سپهسالار دوره غزنویان در سنگ بست که عوام آن را " قبر ایاز " مى دانند.
در هدف از احداث بنا و کاربرى آن نیز اختلاف نظر وجود دارد، برخى این مکان را مدرسه یا خانقاه و همچنین مدفن امام محمد غزالى مى دانند و برخى دیگر آن را مسجدى مى دانند که پس از هجوم مسلمانان به ایران بر روى آتشکده ساسانى بنا شده است.
از آنجا که در قسمت شمالى بنا، یک ردیف اتاق دیده مى شود، این سؤال در بیننده ایجاد مى شود که این مکان باید محل تدریس و مکان علمى باشد، با این فرضیه مى توانیم ارتباط اثر را با امام محمد غزالى دریابیم.
زیرا امام محمد غزالى پس از آن که تدریس در نظامیه بغداد را قبول نکرد در طوس ماند و همان جا خانقاهى براى صوفیان و مدرسه اى براى طلاب بنا کرد و شبانه روز خویش را به عبادت خدا و خدمت به خلق مى گذراند.
هنگامى که سرگرم این کار بود اجلش فرا رسید و در طابران طوس که زادگاه وى بود دار فانی را وداع گفت و در همان جا به خاک سپرده شد . پس از اتمام باز سازی ساختمان سازمان حفاظت آثار باستانى سنگ مقبره اى به عنوان یادبود امام محمد در جلو آن نصب کرده است.
عبدالحمید مولوى با استناد به برخى منابع تاریخى، هارونیه را خانقاه خواجه عثمان بن هارون استاد معین الدین چشتى قطب صوفیه چشتى در هند مى داند، که به یادبود پدرش در قرن ششم خانقاهى در طابران طوس بنا کرده است.
وى این نظریه را که بنا خانقاه و مقبره امام محمد غزالى بوده رد مى کند زیرا مورخان و جهانگردانى که از قرن ششم و هفتم به بعد به طوس سفر کرده اند، مدفن غزالى را خارج از باروى شهر ذکر کرده اند اما برطبق بعضی از منابع توشته شده ، هارونیه داخل حصار طوس واقع شده است .
هارونیه، بنایی آجرى می‌باشد و هیچ گونه تزئین کاشى در آن به کار نرفته است، این بنا به صورت چهار ضلعى بوده که ابعاد آن در اضلاع مختلف به علت وجود قناسى نابرابر است.
ابعاد آن به ترتیب ضلع شمالى نوزده و نیم متر ، ضلع جنوبى بیست متر، ضلع شرقى بیست و هشت متر و ضلع غربى بیست و پنج متر است. ارتفاع گنبد از کف بنا بیست و شش متر، ارتفاع ایوان بیست و یک متر، ارتفاع گنبد کوچک قسمت شمالى یازده متر متر، طول و عرض گنبدخانه دوازده متر و ارتفاع کمر پوش بنا از کف نه متر می‌باشد .
این بنا داراى یک ورودى در سمت جنوب با سردر فوق العاده رفیع بدون تزئینات کاشى و تماماً آجری است و گنبدخانه اى که در سطح گسترده ای پوشیده است. چهار پلکان مارپیچ در گوشه‌ها و سه اطاق فرعى در ضلع شمالى وجود دارد .
درون گنبد ساده بوده و مقرنس کاری هایى مربوط به دوره تیمورى در رواق وسطى پشت ضلع شمالى گنبدخانه مشاهده مى شود.
مقرنس‌ها و تزئینات داخلى بنا از بین رفته و آنچه که از مقرنس و گچبرى در داخل ساختمان وجود دارد همگى باز سازی شده اند . تنها نمونه مقرنسى که از اصل بنا بجاى مانده ( و به گفته یکى از مرمت کارها بخشى از مقرنس هاى داخلى از روى آن بازسازى شده ) مقرنس داخل محراب قسمت شمالى خارج بنا، می‌باشد که در مرمت قبلى پوششى شیشه اى براى محافظت آن در نظر گرفته شده که مفید واقع نشده.

منابع :
http://tahoor.com/
http://www.yjc.ir/
http://www.beytoote.com/
http://fa.wikipedia.org/
حرم امام رضا (ع)

حرم امام رضا (...

مشهد واژه مختصر مشهد الرضا و به معنی محل و مکان شهادت و نام شهری است که به مرکزیت مدفن امام رضا (ع) در سناباد شکل گرفته است. در آغاز قرن سوم در قسمتی از قدیمی‌ترین بخش مشهد کنونی، در قریه ای به نام سناباد واقع در حاشیه نوغان از ولایت توس، کاخ حمید بن قحطبه ( والی سابق خراسان ) در وسط ب...

اطلاعات | نقشه
غار مغان

غار مغان

غار مغان در ۳۵ کیلومتری شهر مشهد و در جنوب روستای مغان واقع شده‌است.این غار دارای دو دهانه‌است. ارتفاع آن از دریا ۲۹۱۰ متر می‌باشد. درون غار آثار استالاگمیت و استالاکتیت و چندین حلقه چاه وجود دارد که عمق یکی از این چاه‌ها ۲۵ متر می‌باشد. همچنین در این غار پرتگاهی به عرض ۳۵ سانتیمتر ...

اطلاعات | نقشه
بوستان طبیعی هفت حوض

بوستان طبیعی ه...

یکی از جاذبه‌های گردشگری جنوب‌شرقی مشهد، بوستان هفت حوض با وسعت ۵۷۰ هکتار می‌باشد، که از نظر موقعیت در هفت کیلومتری این شهر واقع گردیده است. نام این بوستان به دلیل حوضچه‌های طبیعی است که در طی سال‌ها و قرون متمادی با وجود ریزش آب از ارتفاع و نوع کانی ایجاد شده است. به طوری که اولین حو...

اطلاعات | نقشه
آرامگاه نادرشاه

آرامگاه نادرشا...

آرامگاه نادرشاه بنایی است در مجموعه باغ موزه نادری در شهر مشهد که به یادبود نادرشاه افشار در سال ۱۳۴۲ خورشیدی توسط هوشنگ سیحون طراحی و ساخته شده‌است. انجمن آثار ملی طرح مقبره نادر شاه افشار را در اسفند ماه 1333 به مسابقه گذارد. در مرداد ماه 1334 طرح هوشنگ سیحون برنده مسابقه اعلام شد و ...

اطلاعات | نقشه
پارک ملت مشهد

پارک ملت مشهد

مساحت این پارک ۷۲۰ هزارمترمربع است. پارک ملت بزرگترین پارک مشهد و یکی از زیباترین پارکهای ایران به شمار می‌رود. این پارک دارای شهربازی، تاسیسات ورزشی و فضای سبز بزرگی است. پارک ملت این پارک که در غرب مشهدو در ضلع شمال غربی میدان آزادی واقع شده است بزرگترین پارک در محدوده شهرستان مشهد می...

اطلاعات | نقشه
پارک وکیل آباد مشهد

پارک وکیل آباد...

پارک وکیل آباد از تفرجگاه‌های قدیمی و زیبای مشهد است که در در جنوب غربی مشهد و انتهای بلوار وکیل اباد واقع شده و با بلوار عریض و زیبای وکیل آباد به میدان آزادی مرتبط می‌شود . وکیل آباد به علت قدمت خود و قرار گرفتن در دره ای با صفا و هوای مطبوع از دیر باز مورد توجه اهالی شهر و مسافران...

اطلاعات | نقشه
مسجد گوهر شاد

مسجد گوهر شاد

مسجد گوهرشاد، در جنوب حرم علی بن موسی (رضا) در شهر مشهد ساخته شده‌است.این بنای تاریخی در جنوب حرم مطهر رضوی قرار دارد و به رواق‌‌های دارالسیاده و دار الحفاظ متصل است. این مسجد در سال ۸۲۱ ه. ق به دستور گوهرشادآغا همسر شاهرخ از پادشاهان تیموری بنا شده‌است. به دلیل ظرافت و زیبایی کاشی‌کا...

اطلاعات | نقشه
آرامگاه فردوسی

آرامگاه فردوسی

مجموعه فرهنگی باغ آرامگاه فردوسی در فاصله بیست کیلومتری شهر مشهد به طرف قوچان راه دو طرفه می‌شود و یکی از این راه‌ها در جهت شمال به وسیله بلواری به نام پردیس به طول ۷ کیلومتر به باغ آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی می‌رسد در مسیر و پیش از رسیدن به آرامگاه حکیم فردوسی از کنار شهر تاریخی «تا...

اطلاعات | نقشه
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری
گویش محلی خراسان رضوی

گویش محلی خراس...

سرزمین خراسان را اقوام چندی است با زبان‌ها ، لهجه‌ها و گویش‌های گوناگون که برخی از آن گویش‌ها و وجه‌ها برای مردم امروز نا آشناست. همان زبان و لهجه‌ای که تا نیم قرن پیش ، پدرانمان با آن سخن می‌گفتند ، مردم امروز، آن را از یاد برده اند. لهجه و لغاتی که در محلات مرکزی و پایین شهر آخرین ...

اطلاعات
اخلاق و روحیات مردم مشهد

اخلاق و روحیات...

همان طور که در بررسی اقوام و گروه‌های مقیم مشهد به آن اشاره شد این شهر به دلیل وجود برگه مقدس امام رضا (ع) و همجواری با راه ابریشم و قابلیت‌های کشاورزی از قدیم خصلت مهاجر پذیر بودن را به صورت یک ویژگی جدائی نا پذیر هویتی داشته ، تا جایی که می‌توان مشهد را شهر ۷۲ گروه و ملت و التقاطی از ...

اطلاعات
نژاد و گروه بندی قومی مشهد

نژاد و گروه بن...

خراسان را مهد تمدن و خواستگاه اولی بسیاری از اقوام و نژاد‌های ایرانی باید دانست. پتانسیل‌های منطقه در اقتصاد کشاورزی باعث شد حدود ۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح پارت‌ها خراسان را به عنوان مرکز تجمع و کانون جمعیتی انتخاب نمایند رفته رفته با ایجاد تحوّلات در حیات اقتصادی و اجتماعی خود اولین هس...

اطلاعات
ترانه‌های محلی خراسان رضوی

ترانه‌های محلی...

ترانه‌ها و اشعار محلی ، واگویه‌ای از نظام و فرهنگ رایج در آن منطقه است . در این ترانه‌ها اغلب شاخصهای جتمی دلبستگیها و تعلقات زنان و مردان در غالبی منظوم به لهجه و گویش محلی ادا میشود . کنکاش و جستجو در نظام خلق این منزومت فرهنگی به پژوهشی وسیع نیازمند است و تنها به نمونه‌ای از ترانه‌...

اطلاعات
شله مشهدی

شله مشهدی

شله مشهدی که در مشهد فقط با نام شُله شناخته می‌شود، غذایی از خانواده آش‌ها است. مواد اصلی این غذا گوشت، حبوبات و ادویهٔ فراوان است که می‌توان برای خوشمزه و مقوی‌تر شدن این غذا، مقداری مغز قلم گاو به آن اضافه کرد. این غذا عموما در پایان مراسم مذهبی یا سوگواری بین مردم توزیع می‌شود. این ...

اطلاعات
لباس محلی مردم خراسان رضوی

لباس محلی مردم...

در اکثر روستاهای ایران، خراسان و مشهد به دلیل نقش پر رنگ دامداری و کشاورزی در زندگی روزمره از نقوشی که به نوعی اشاره به این عوامل دارد، استفاده می‌کنند. به طور کلی عواملی مانند جنسیت، شرایط جغرافیایی، سن، موقعیت اجتماعی، شرایط تاریخی و اعتقادات و آداب و رسوم از جمله عواملی است که در ف...

اطلاعات
دیگچه مشهد

دیگچه مشهد

دیگچه مشهدی یکی غذاهای سنتی و محلی مشهدی‌ها است که بیشتر در ماه‌های محرم و صفر پخته می‌شود. مواد لازم : گلاب نصف پیمانه کره 30 گرم پودر هل 1 قاشق غذا خوری زعفران به مقدار دلخواه برنج 2 پیمانه شیر 1 لیتر و نیم شکر 4 پیمانه طرز تهیه : برنج را یکی دو ساعت نم کنید . بعد با کمی ...

اطلاعات

هارونیه؛ افسانه‌ای‌ترین بنای خراسان

بناى هارونیه چشمگیرترین و قدیمی‌ترین اثری است که از طوس به جای مانده است.این بنا تا حدود صد سال پیش ویرانه‌ای بی‌نام بود اما از زمان احداث آرامگاه جدید فردوسی در سال‌های 1308 تا 1313 خورشیدی عوام آن را «زندان هارون‏» یا «بقعه هارونی» نامیدند، حال آن که نه تنها بنا از لحاظ شکل و نقشه هیچ گونه شباهتى به ... ادامه مطلب
هارونیه؛ افسانه‌ای‌ترین بنای خراسان

اطلاعات بیشتر...
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.