4 4 8 1

آب و هوا

توضیحات

ویرایش
اقلیم : گرم
نام قدیم : ایستاتیس
مساحت : 131551
جمعیت : 582682
سرزمین یزد جلوه‌هایی از باشکوه‌ترین و درخشانترین میراث فرهنگی و تمدن کهن ادوار مختلف تاریخی ایران را در خود جای داده است‌. تاریخ سکونت انسان در این خطه از هزاره سوم پیش از میلاد فراتر رفته است‌، به طوری که در عهد پیشدادیان طوایف در حال کوچ از بلخ به پارس‌، این سرزمین را یزدان‌، نامیدند و از آن زمان به بعد یزد محل عبادت ...مشاهده کامل متن شد.
از مهم‌ترین مراکز اسکان اولیه این سرزمین به مهرپادین (مهریز) فهرشان‌، پهره (فهرج‌)، خورمیش‌، ادر (اردکان‌)، شواز، قلاع موبدان (میبد)، طرنج‌، عقدا و اشکذر می‌توان اشاره کرد.
شهر یزد به عنوان محلی پاک و مقدس در رأس تمام آبادی‌های مزبور قرار داشته است‌.
دره‌های سرسبز و مناطق ییلاقی‌، چشمه سارها، ارتفاعات و قله‌ها، غارها، حیات وحش و شکارگاهها و به‌ویژه جاذبه‌های کویری از خصوصیات جالب توجه طبیعت یزد است که برخی از آنها جزء تفرجگاههای مهم مردم استان به شمار می‌آید.
استان یزد از لحاظ کنش‌های فرهنگی نیز جالب توجه است‌. این منطقه از لحاظ رفتارهای فرهنگی مردم‌کانون گوناگونی‌هاست و در این بین خصوصیات فرهنگی زرتشتیان از پیشینه تاریخی درخشانی برخوردار است‌.زرتشتیان طبق آئین زرتشت مراسم ویژه‌ای را در روزهای معینی از سال برگزار می‌کنند که از دیدگاه جهانگردی‌برای افراد مسلمان و پیروان سایر ادیان جالب توجه و دیدنی است‌.
.......
یزد مرکز استان و شهرستان یزد در مرکز ایران است. این شهر بین رشته‌های شیرکوه و خرانق و در دره‌ای وسیع قرار گرفته‌است. آبادانی یزد از سدهٔ «پنجم هجری» به بعد بوده و اتابکان فارس از مهم‌ترین عوامل پیشرفت این شهر در سده‌های گذشته به‌شمار می‌روند.
یزد در منطقه جنوب شرق ایران واقع شده‌است.این شهر به «شهر بادگیرها» و «شهر دوچرخه‌ها» معروف است.استان یزد درقسمت مرکزی فلات ایران و در حاشیه‌ی دشت‌های کویر لوت ، با مساحتی حدود ۱۳۱ هزار و ۵۵۱ کیلومتر مربع ، چهارمین استان وسیع کشور محسوب می‌شود .
این استان از شمال غرب با استان سمنان ، از غرب با استان اصفهان ، از جنوب غرب با استان فارس ، از شرق با استان خراسان شمالی ، از شمال شرق با استان خراسان رضوی و از شرق و جنوب شرق با استان کرمان همسایه است.واژهٔ یزد در لغت به معنای مقدس و پاک بوده و وجه‌تسمیهٔ این شهر، سرزمین مقدس و شهر خدا است.
یزد پناهگاه بسیاری از دانشمندان و بزرگانی بوده که در زمان حملهٔ مغولان به ایران در سده‌های هفتم و هشتم هجری، این شهر را سکونتگاه و محل زندگی خود قرار داده بودند.
استان یزد در دامنه « سلسله کوه‌های مرکزی ایران » واقع شده و از پستی ، بلندی ، چاله‌ها و کفه‌های کویری‌متعددی تشکیل شده است‌. ناهمواری‌های استان مشتمل بر تپه‌های پای کوهی‌، دشت‌ها ، بیابان‌ها ، نواحی کویری وتپه‌های ماسه‌ای است‌.
در استان دو رشته کوه متفاوت از هم وجود دارد . اولی بخشی از کوه هایی است که در جهت‌شمال غربی - جنوب شرقی از مرکز ایران عبور می‌کنند و به « کوه‌های مرکزی ایران « معروف هستند .
دومی شامل‌رشته کوه هایی می‌شوند که در مناطق مرکزی ، شمالی و شرقی استان قرار دارند. « رشته شیرکوه » که مانند دیواری‌قسمت‌های مرکزی استان را از بخش غربی آن یعنی « چاله ابرقو » جدا می‌کند ، همواره از برف و یخ پوشیده شده و درتامین آب شهرهای یزد ، تفت و مهریز نقش مهم و اساسی دارد و در ادامه حیات شهرهای بزرگ یزد، تفت و مهریز نقش مهم و اساسی دارند .
بلندترین ناحیه استان یعنی « رشته کوه‌های شیرکوه » با ارتفاع ۴۰۷۵ متر ، در بخش جنوب غرب استان قرار گرفته و با جهت شمالی شرقی – جنوب شرقی استان را به دو قلمرو « شرقی » و « غربی » جدا می‌کند و اما پست‌ترین ناحیه یزد ، شمال تا شمال شرق را در بر می‌گیرد که همراه با « باتلاق‌های نمک » است.
اقوام و زبان :
مردم استان یزد از « نژاد آریادی » و « ایرانی » هستند و به علت موقعیت جغرافیایی ویژه این استان ، از آمیختن با نژادهای غیر ایرانی تا اندازه ای مصون مانده اند .
در روزگار باستان و با آغاز شهرنشینی در این سرزمین ، نژادهای دیگری در این ناحیه زندگی می‌کردند که با نژادهای اصلی ترکیب شدند . علاوه بر مهاجرت آریایی‌ها به ایران ، در دوره‌های بعد نیز ، گروه‌های از اعرب ، ترک‌ها ، مسیحی‌ها و کلیمی‌ها به این منطقه آمده و در این جا ساکن شدند .
مردم استان یزد به « زبان فارسی رایج » ، با پاره ای ویژگی‌های گویشی سخن می‌گویند . برخی ویژگی‌های گویشی در میان شهرستانهای این استان محسوس است . زبان شناسان نیم زبان‌های جدید ایرانی را به دو دسته غربی و شرقی تقسیم کرده اند .
« لهجه یزدی » جزو « نیم زبان‌های مرکزی دسته غربی » است که در بخش غرب فلات ایران ، تا حدود مرزهای ایران رواج دارد . علاوه بر این‌ها ، « زرتشتیان یزد » به زبان نیاکان خویش یعنی « زبان فارسی دری » سخن می‌گویند .
ولی این زبان به دلیل پاره ای عوامل اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی با زبان فارسی ترکیب شده و کم کم به فراموشی سپرده می‌شود .یزد اولین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان بعد از شهر ونیز ایتالیاست استان یزد از سرزمینهای کهن و تاریخی ایران زمین است.
در بعضی از منابع بنای اولیه برخی از شهرهای این استان چون (میبد) را به سلیمان پیغمبر، (یزد) را به ضحاک و اسکندر مقدونی و (ابر کوه) را به ابراهیم پیغمبر نسبت داده‌اند.
این بیانگر قدمت و دیرینگی پیشینیه تاریخی و فرهنگی سرزمین و مردم این دیار است. مجموعه آثار باستانی پراکنده موجود در این استان نیز به سهم خود گویای این پیشینه تاریخی است.
آثاری چون دست افزارهای سنگی بدست آمده از دره‌های شیر کوه، نگاره‌های روی تخت سنگ کوه ارنان، تکه سفالهای منقوش نارین قلعه میبد – متعلق به دوره ایلامی، غارهای استان و آثار معماری و شهر سازی باستانی و... نشان می‌دهد مدنیت یزد، در چهار کانون باستانی (مهریز و فهرج)، (یزد)، (رستاق و میبد) و (اردکان) متمرکز بود. پژوهشگران این منطقه را که در مسیر شاهراه‌های باستانی (ریکرمان) و (پارس – خراسان) قرار داشت، جزء سرزمینهای دوردست مادها شمرده‌اند.
زبان
مردم یزد به زبان فارسی رایج با گویش یزدی سخن می‌گویند و بسیاری از واژه‌ها و ترکیبات زیبای فارسی را در گویش خود حفظ کرده‌اند. در استان یزد برخی ویژگی‌های گویشی میان شهرستانهای مختلف محسوس است.
معتقدان به آیین زرتشتی در میان خود هنوز به زبان نیاکانشان سخن می‌گویند و به ویژه مراسم مذهبی خود را با این زبان انجام می‌دهند. گویش یزدی بخشی از فارسی دری (فارسی خالص و اولیهٔ ایرانیان) است.
دین
بیشتر مردم یزد مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند. همچنین گروه بزرگی از زرتشتیان ایران در یزد ساکن هستند. اقلیت کوچکی از یهودیان نیز ساکن این شهر می‌باشند.

موقعیت اجتماعی و اقتصادی :
استان یزد از دیر باز منطقه ای صنعتی بوده و صنایع آن به دو صورت صنعتی و دستی رواج داشته است. فرش بافی ، چاقو سازی ، سبد بافی ، سنگ تراشی ، پارچه بافی ، زیلو بافی ، سرامیک ، سفال سازی ، کرباس بافی ، طلا و نقره کاری از صنایع دستی یزد هستند .
این استان از نظر صنایع کارخانه ای اکنون دارای کارخانه‌های تولیدی بزرگ و کوچک است. علاوه برکارگاه‌های کوچک نساجی و شیرینی سازی ، که شمار آنها بسیار است، ده‌ها واحد تولیدی دیگر وجود دارد که در رشته‌های گوناگون فعالیت می‌کنند .
صنایع ماشینی ریسندگی و بافندگی از سال ۱۳۱۲ هـ . ش ، در استان یزد پدید آمد . اساس این دگرگونی وجود صدها کارگاه سنتی بافندگی و هزاران بافنده ماهر و هنرمند در این منطقه بوده ، که هم زمان با نخستین حرکت‌های صنعتی شدن ریسندگی و بافندگی در کشور، به مراکز تولیدی کارخانه‎ای روی آوردند .
استان یزد با دارا بودن ۳۳۰ واحد تولیدی نساجی ، نیمی از منسوجات کشور را تولید و عرضه می‌کند و ۷۰ درصد زمینه‌های اشتغال صنعتی استان یزد ، به این صنایع تعلق دارد.
علاوه بر صنایع ماشینی و صنایع دستی ؛ صنعت شیرینی‌سازی نیز در استان یزد از قدمتی دیرینه برخوردار است و محصولات آن صاحب شهرتی جهانی هستند که از مرزهای ایران فراتر رفته است .
مهم‌ترین شیرینی‌جات یزدی با نام‌های قطاب ، پشمک و باقلوا شهرت دارند.
با وجود شرایط آب و هوایی و زیستی نامناسب منطقه ، تشکیلات زمین شناختی این استان، ذخیره‌های بزرگ معدنی را در دل خود ، جای داده است ، به طوری که می‌توان این استان را منطقه ای معدنی نامید .
بزرگترین قطب‌های معدنی آهن ایران در استان یزد قرار دارد . همچنین می‎توان از معادن غنی سرب و روی مهدی آباد ، کوشک ، دره انجیر و منصور آباد ، بوکسیت صدرآباد ، معدن اورانیوم ساغند اردکان که در نوع خود در خاورمیانه بی‎ نظیر است ، مس اردکان و تفت ، نام برد .
گذشته از این‌ها ، معدن‌های فلزی ، سنگ‌های تزیینی با کیفیت بسیار بالا ، مانند : مرمر ، مرمریت ، گرانیت ، چینی و نیز موادی چون باریت ، گچ ، فسفات ، نمک به فراوانی در سطح استان یزد وجود دارد.
استان یزد در بخش کشاورزی به دلیل خشکی آب و هوا و میزان بارندگی کم در بین استان‌های ایران ، کمترین اراضی کشاورزی را به خود اختصاص داده است . عمده محصولات کشاورزی یزد شامل خرما ، پسته و گندم می‌شود .
سوغات :
صنایع دستی : انواع لباس‌های ترمه بافی شده ، زیلو ، سفال ، سرامیک با نقش‌های اصیل مرغ و ماهی و خورشید خانم ، فرش ، گیوه
بخش شیرینی : باقلوا ، پشمک ، زولبیا ، حاجی بادام ، سوهان ، قطاب ، لوز بید مشک ، لوز پسته ، لوز نارگیل ، لوز زعفرانی

منبع :fa.wikipedia.orghttp://yazdchto.ir/http://www.ostanyazd.ir/
مجموعه امیر چخماق

مجموعه امیر چخ...

مجموعه امیر چخماق، یکی از شاخص‌ترین مجموعه‌های تاریخی شهر یزد است که تقریباً در وسط بافت قدیمی شهر واقع شده و یکی از نقاط مهم یزد محسوب می‌شود. این مجموعه با ارزش که نقطه خیابان‌های اصلی شهر است شامل مسجد، تکیه، بقعه ستی فاطمه، بازارچه حاجی قنبر، آب انبار ستی فاطمه، نخل و آب انبار تکیه...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آتشکده یزد ( آتشکده زرتشتیان یزد )

آتشکده یزد ( آ...

آتشکده زرتشتیان یزد از جمله مکان‌های دیدنی شهر یزد می‌باشد که گردشگران بسیاری را خصوصا در نوروز به خود جلب می‌کند. این آتشکده شامل ساختمان و باغ زیبایی است که در قرن اخیر ساخته شده است اما آتشی که درون این آتشکده می‌­سوزد بیش از ۱۵۰۰ سال است که روشن مانده‌است. ساختمان اصلی آتشکده در وس...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مسجد جامع کبیر یزد

مسجد جامع کبیر...

مسجد جامع یزد از دیدنی‌های بی بدیل و تاریخی استان یزد می‌باشد که به شیوه یک ایوان در دل کویر می‌باشد و در طی حدود ۱۰۰ سال و سه دوره بنا شده‌است. می‌گویند بنای اصلی آن به ساسانیان برمی‌گردد. اگر این قول درست باشد لابد آتشکده‌ای زرتشتی بوده است که با ورود اسلام به مسجد تغییر کاربری داده ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
برج خاموشان ( برج سکوت - دخمه زرتشتیان - دخمه سکوت )

برج خاموشان ( ...

دخمه مکانی است که زرتشتیان، مردگان را بر طبق آداب دینی در آن می‌نهادند اما از وقتی که به دفن کردن در گورستان پرداخته اند، استفاده از دخمه متروک شده است. بیشترین این دخمه‌ها در یزد قرار دارد چون در این شهر زرتشتیان زیادی زندگی می‌کردند. دخمه قدیمی یزد حدود سی سال است که دیگر مورد استفا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
موزه آب یزد

موزه آب یزد

موزه آب یزد، اردیبهشت ماه سال 1379 توسط شرکت سهامی آب منطقه‌ای یزد، در شهرستان یزد افتتاح گردید. این موزه در یکی از ارزشمندترین آثار معماری سنتی یزد به نام خانه کلاهدوزها واقع شده است. موزه آب محل مناسبی برای شناخت آثار و ابنیه‌های تاریخی در زمینه‌های مختلف مربوط به آب است که می‌توا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
باغ دولت آباد

باغ دولت آباد

باغ دولت آباد یکی از باغ‌های معروف ایرانی است که در زمان محمد تقی خان (دوره زندیه) طراحی و ساخته شده است. این باغ از قناتی به همین نام مشروب می‌شود و جریان آب در باغ استخوان بندی طراحی آن را تشکیل می‌دهد. باغ دولت آباد بزرگ یکی از بنیادها و آبادانی‌های محمدتقی خان مشهور به خان بزرگ، س...

اطلاعات | نقشه | مسیر
زندان اسکندر ( مدرسه ضیائیه )

زندان اسکندر (...

مدرسه ضیائیه یاهمان زندان اسکندر که بدین نام معروف است در سال ۶۳۱ هجری قمری توسط ضیاءالدین حسین رضی بنا گردید و در سال ۷۰۵ هجری قمری توسط پسرانش مجد الدین حسن و شرف الدین علی تکمیل شد. احتمال زیادی وجود دارد که زندان اسکندر بقایای یکی از خانه‌های خاندان رضی و گنبد باقیمانده بقعه قبور آ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آبشار دره گاهان

آبشار دره گاها...

یکی از مناطق دیدنی شهرستان تفت در استان یزد، تفرجگاهی به نام «دره گاهان» است .به دلیل وجود آبشار وهمچنین صخره‌های زیبا باعث شده گردشگران زیادی را به خود جذب نماید. آبشار در دره ای در دامنه شیر کوه قرار گرفته و آب آن از بارش‌های آسمانی و ذوب تدریجی برف‌های شیرکوه تامین می‌شود. زیبایی ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری
آش شولی

آش شولی

آش شولی یکی از غذاها و آش‌های خوشمزه شهر یزد است که بر دو نوع است: شولی ساده است که بیشتر در فصل زمستان بیشتر پخته می‌‌شود و در آن ماش پخته، اسفناج، چغندر، شوید و گاه شلغم و کدو زرد می‌‌ریزند. نوع دوم آش شولی ترش است. مقداری نخود سالم یا نیم کوب و عدس را با چغندر خرد کرده یا نیم کو...

اطلاعات
قیمه یزدی

قیمه یزدی

خورش قیمه یزد یک از انواع خورش‌های ایرانی است که شهرت خاصی میان شهروندان یزدی دارد و همانطور که از اسمش مشخص است متعلق به شهر یزد است. در طبخ این خورش بجای لپه از نخود استفاده می‌شود. مواد لازم: نخود 1.5 پیمانه - لیموعمانی 7 عدد - گوشت مغز ران گوسفند 1 کیلوگرم - پیاز 3 عدد - روغن م...

اطلاعات
لباس محلی یزد

لباس محلی یزد

پوشاک مردم استان یزد در حال حاضر بیشتر همانند لباس‌های مردم شهرها و روستاهای دیگر ایران است ولی هنوز اهالی بعضی از روستاها، پوشاک سنتی خود را می‌پوشند. بانوان شلواری بلند و پیراهنی که تا قوزک پا را می‌پوشاند، پوشیده و چارقدی نیز به سر می‌اندازند. مردان نیز لباس معمولی می‌پوشند. امر...

اطلاعات
آداب گوسفندان در نصر آباد تفت

آداب گوسفندان ...

آداب گوسفندان در نصر آباد تفت برای باروری بهتر گوسفندان گلّه، مراسم ویژه ای برگزار می‌شد. بدین صورت که یکی از روزهای سوم، پنجم یا هفتم آبان ماه هر سال تعدادی چپش و قوچ را، که نژاد برتری داشتند، به محل حرکت گلّه می‌آوردند. پس از دود کردن اسفند، در حالی که بر سر شاخ نری ها، انار، سیب یا...

اطلاعات
آیین پرسه زنی یزد

آیین پرسه زنی ...

پرسه زنی و نخل برداری دیرینه‌ترین رسم عزاداری یزد از جمله استانهایی است که عزاداری‌های آن در سوگ سرور و سالار شهیدان و شهدای دشت کربلا، شهرتی نه تنها ملی بلکه جهانی دارد و مراسم نخل برداری آن همواره شرکت کنندگانی از اقصی نقاط کشور دارد. هر سال با فرا رسیدن ماه محرم الحرام مردم استان د...

اطلاعات
نوروز در محله خندان تفت

نوروز در محله ...

محله باغ خندان تفت از جمله مناطق زرتشتی نشینی است که بافت قدیمی خود را همچنان حفظ کرده است. مراسم پیشواز فروهرها و مراسم جشن نوروز در این روستا با قاسم آباد تفاوت دارد. اگرچه آتش افروزی بر بام خانه‌ها ی این محل در روز نوروز اجرا نمی‌شود، اما برگزاری مراسم پنجه کوچک و پنجه بزرگ که از د...

اطلاعات
جشن عروسی در یزد

جشن عروسی در ی...

جلسه صداق طی کنان در یزد در قدیم پس از پرس وجو وانتخاب دختر به خواستگاری او می‌رفتند وقرار جلسه صداق طی کنان که همان مهر برون یا قباله برون است را می‌گذاشتند . ویک شب بزرگتر هاواقوام نزدیک به خانه عروس می‌رفتند . وباخود شیرینی مثل باقلوا ونقل هم می‌بردند. وبزرگترها با تعارف ب...

اطلاعات
عروسی زرتشتیان یزدی

عروسی زرتشتیان...

در ایران باستان و بنا بر قوانین دوره‌ی ساسانی، دختران خود همسر خویش را انتخاب می‌کردند. این امر در کشورهای همسایه ایران مانند نداشت. در شاهنامه زنان دلاور و خردمندی چون کتایون و تهمینه، همسر خویش را انتخاب کرده و برای یافتن همسر خود همه‌ی مرزهای سیاسی و طبقاتی را زیر پا می‌گذارند. شاه...

اطلاعات
مشاهده تمامی آداب و رسوم
کیک یزدی

کیک یزدی

کیک یزدی نوعی شیرینی بومی یزد در مرکز ایران است و بیشتر در خود استان یزد برای پذیرایی در مراسم‌های مذهبی از آن استفاده می‌کنند. مواد لازم : آرد 300 گرم - شکر 210 گرم - روغن مایع برای ساده 150 گرم - ماست 200 گرم - تخم مرغ 3 عدد - بکینگ پودر 1 قاشق سوپ خوری - نمک میوه 1 قاشق سوپ خوری ...

اطلاعات
قالی بافی یزد

قالی بافی یزد

یکی از عمده‌ترین صنایع دستی استان یزد، صنعت فرش‌بافی است که همانند صنعت نساجی، از دیرباز در استان مذکور و بخصوص شهر یزد، جایگاه خاص خود را داشته است. این صنعت تقریباً در تمام شهرها و روستاهای آن رواج دارد. قالی‌های دست بافت یزدی در اندازه‌های ۴*۳، ۵/۲*۵/۳، ۳*۲، ۵/۲*۵/۲ و ۱*۱ تولید می‌...

اطلاعات
دارایی ( دارائی - ایکات )

دارایی ( دارائ...

دارایی یکی از صنایع دستی ارزشمند استان یزد می‌باشد که از بافته‌های زیبا و ویژه یزد است. دارایی در زبان فارسی معادلی است برای بیان پارچه ای که در لاتین آنرا "ایکات" می‌‌نامند. ایکات، خود نیز از واژه مالایایی "منجیکات" که به معنی بستن یا گره زدن و یا پیچاندن است، گرفته شده است. بافت د...

اطلاعات
ترمه‌بافی یزد

ترمه‌بافی یزد

ترمه‌بافی یکی از با قدمت‌ترین صنایع دستی استان یزد می‌باشد که در باره این واژه باید گفت؛ ترمه یا تیرمه واژه‌ایست هندی ؛ به معنی درخت سروی که خمیده باشد‌. علت خمیدگی سرو را در پارچه ترمه، برخی خضوع و خشوع آن در مقابل عظمت الهی و آفرینش هستی‌، معنا کرده‌اند و بعضی نیز سرو را به جای ایرا...

اطلاعات
سفال و سرامیک یزد

سفال و سرامیک ...

سفالگری از قدیمی‌ترین و شاید نخستین صنعت دست ساخت بشر از خاک بوده که قدمت آن در ایران به 6000 سال قبل از میلاد میرسد. هنر سفالگری در استا ن یزد به ویژه شهر میبد با طرح‌های ویژه از حال و هوای کویر نشات گرفته است. سفال و سرامیک میبد با نقش‌های اصیل «خورشیدخانم» و «مرغ و ماهی» شهرت فراوا...

اطلاعات
زیلو

زیلو

زیلو، دست بافتة زیبا، خاص مناطق حاشیه کویر، فرشی است که تار و پود آن از نخ پنبه است و در اندازه‌های ۴×۳ و ۳×۲ بافته می‌شود. زیلو از نظر کاربری به سه نوع تقسیم شده است که معمولاً تفاوت ظاهری آن در نوع رنگهایی است که انتخاب می‌کنند . زیلوهایی که با رنگ سفید و آبی می‌بافند فقط مورد استفا...

اطلاعات
آهنگری

آهنگری

از روزگاران قدیم صنعت آهنگری در یزد رواج داشته است و صنعتگران رشته مذکور علاوه برکشاورزی و کارگری، اوقات بیکاری خود را به ساختن فرآورده‌های آهنی صرف می‌نمودند. آهنگران قدیمی یزد با استفاده از وسایلی ساده نظیر دم و انبر و چکش به تولید ابزار آلات مورد نیاز مردم شامل انواع چاقو، قیچی، کا...

اطلاعات
گیوه بافی ( گیوه دوزی )

گیوه بافی ( گی...

گیوه، یکی از پاپوش‌های سنتی ایران است و به علت راحتی و جلوگیری از عرق کردن پا برای منطق کویری بسیار مناسب است. گیوه دوزی یکی از قدیمی‌ترین صنایع دستی یزد است که در گذشته در تفت، مهریز، نیر، روستای هنزا، بهاباد، بغداد آباد و مهریز رواج چشمگیری داشت و در حال حاضر بیشتر در شهرستان مهریز ا...

اطلاعات
مشاهده تمامی محصولات

برگزاری جشن باستانی سده

طبق تقویم تاریخی، آیین جشن سده در روز دهم بهمن ماه هر سال به شکل گروهی و با گردهمایی مردم شهر و محله و روستا در محلی، با برپایی یک آتش بزرگ برگزار می‌شود.
از پگاه بر بام خانه خود یا بر بلندی کوهستان گرد آورده‌اند، این جشن آغاز می‌شود. در اشارات تاریخی این جشن همیشه به شکل دسته جمعی و با گردهمایی همه مردمان شهر و محله و روستا در یکجا و با برپایی یک آتش بزرگ برگزار می‌شده است. مردمان در گردآوردن هیزم با یکدیگر مشارکت می‌کنند و بدین ترتیب جشن سده، جشن همکاری و همبستگی مردمان است. زرتشتیان تهران، کرج، استان یزد و روستاهای اطراف میبد و اردکان، کرمان و روستاها، اهواز، شیراز، اصفهان، اروپا (سوئد) و آمریکا (کالیفرنیا) و استرالیا با گردآمدن در یک نقطه از شهر یا روستا در کنار هم آتشی بسیار بزرگ می‌افروزند و به نیایش خوانی و سرودخوانی و پایکوبی می‌پردازند.

تاریخچه جشن سده:
جشن سده را به داستان کشف آتش توسط هوشنگ شاه پیشدادی که یکی از پادشاهان اسطوره‌ای ایران بوده، مرتبط می‌دانند. براساس شعری از شاهنامه‌ی فردوسی که این اتفاق را روایت کرده، «هوشنگ‌شاه پیشدادی با گروهی از ملازمانش برای گردش به محلی رفته بود که ناگهان ماری جلویش ظاهر می‌شود. او هم با انگیزه‌ی دفاع از خود سنگی را برداشته و به سوی سر مار پرتابش می‌کند. آن سنگ که از نوع آتش‌زنه بوده، جرقه می‌زند و روش مهار آتش از آن روز جشن گرفته می‌شود.»
این‌طور که از اسطوره‌های شاهنامه برمی‌آید، تا پیش از کشف آتش توسط هوشنگ‌شاه پیشدادی، آتشکده‌ها وجود داشته‌اند و از آتش استفاده می‌شده اما راه کنترل و مهار آتش، از زمان جشن سده اتفاق افتاده است.

ریشه کلمه سده:
بعضی دانشمندان نام سده را گرفته شده از صد می‌دانند. ابوریحان بیرونی می‌نویسد: «سده گویند یعنی صد و آن یادگار اردشیر بابکان است و در علت و سبب این جشن گفته‌اند که هرگاه روزها و شب‌ها را جداگانه بشمارند، میان آن و آخر سال عدد صد بدست می‌آید و برخی گویند علت این است که در این روز زادگان کیومرث - پدر نخستین - درست صدتن شدند و یکی از خود را بر همه پادشاه گردانیدند و برخی برآنند که در این روز فرزندان مشی و مشیانه به صد رسیدند و نیز آمده: “شمار فرزندان آدم ابوالبشر در این روز به صد رسید. ”»

نظر دیگر اینکه سده معروف، صدمین روز زمستان است. از ابتدای زمستان (اول آبان ماه) تا ۱۰ بهمن که جشن سده‌است صد روز، و از ۱۰ بهمن تا نوروز و اول بهار ۵۰روز و ۵۰شب بوده‌است؛ و به علت اینکه از این روز به بعد انسان به آتش دست پیدا کرده‌است شب هم مانند روز روشن و گرم و زنده‌است شب‌ها هم شمرده می‌شوند.
یکی دیگر از دلایل گرامی‌داشت این شب این است که ایرانیان دو ماه میانی زمستان را، همان دی و بهمن را، بسیار سخت و هنگام نیرومند گشتن اهریمن می‌دانستند و برای پایان یافتن این دوماه نیایش‌های ویژه‌ای برگزار می‌کردند. از شب چله که چله بزرگ نیز نامیده می‌شد و در آن مهر برای مبارزه با اهریمن دوباره زاده شده بود تا شب دهم بهمن ماه که جشن سده و چله کوچک نامیده می‌شد برابر ۴۰ روز است؛ و به سبب اینکه آتش (مظهر گرما و نور و زندگی) در روز سده کشف شده بود و وسیله دیگری برای مبارزه با اهریمن و بنا بر آیین باعث روشنایی شب مانند روز شد از شب چله کوچک تا اول اسفند ۲۰ روز و ۲۰ شب (جمعاً چهل شب و روز) است.
یکی از نشانه‌های پیوند این دو پدیده مراسمی است که در بین عشایر سیرجان و بافت برگزار می‌شود:
شب دهم بهمن آتش بزرگی بنام آتش جشن سده، با چهل شاخه از درختان هرس شده که نشان چهل روز «چله بزرگ» است در میدان ده برمی‌افروزند و می‌خوانند:
سده سده دهقانی/ چهل کنده سوزانی/ هنوز گویی زمستانی

زمان اجرای جشن سده
جشن سده یکی از سه جشنی بوده که در دوران اسلامی برگزار میشده و تا اواخر دوره هخامنشیان هم دوام داشته ولی مغول‌ها که حمله کردند این چشن هم تا مدت‌ها برگزار نشد. در درباره خلفای عباسی این جشن باشکوه‌تر از قبل برگزار میشد و برگزاریش تا امروز نیز ادامه دارد.
برای برگزاری این جشن همه به صحرا می‌رفتند و با بوته‌ها کوهی میساختند و آنها را آتش می‌زدند و شادی و پایکوبی می‌کردند و معتقد بودند این آتش بازمانده سرما را نابود می‌کند. گردآوری این بوته‌ها فریضه‌ای عمومی و دینی شمرده می‌شد و بزرگان و مادران، کسانی را اجیر می‌کردند تا به جای آنها بوته جمع کنند. هرچند این تنها قسمت قضیه نبود و جشن، چهره ناخوشایندی هم داشت. پادشاهان و بزرگان دستور می‌دادند، مرغان و حیوان‌های صحرا را گرفته و آنها را به نفت آغشته کنند، بعد به پاهایشان دسته‌های گیاه خشک می‌بستند و آنها را به آتش می‌کشیدند و رها می‌کردند تا در صحرا و آسمان تیره به پرواز درآیند.
سده در ۱۰ بهمن هر سال در شهرهای مختلفی برگزار می‌شود. زرتشتیان تهران، کرج، استان یزد و روستاهای اطراف میبد و اردکان، کرمان و روستاها، اهواز، شیراز، اصفهان، اروپا (سوئد) و آمریکا (کالیفرنیا) و استرالیا گرد هم می‌آیند و با روشن کردن آتش، راز و نیاز میکنند. اگرچه در برخی از شهرها سده باشکوه‌تر از بقیه شهرها برگزار می‌شود. مثلا در کرمان و یزد. ... ادامه مطلب
برگزاری جشن باستانی سده

آیین جشن باستانی سده

طبق تقویم تاریخی، آیین جشن سده در روز دهم بهمن ماه هر سال به شکل گروهی و با گردهمایی مردم شهر و محله و روستا در محلی، با برپایی یک آتش بزرگ برگزار می‌شود.
از پگاه بر بام خانه خود یا بر بلندی کوهستان گرد آورده‌اند، این جشن آغاز می‌شود. در اشارات تاریخی این جشن همیشه به شکل دسته جمعی و با گردهمایی همه مردمان شهر و محله و روستا در یکجا و با برپایی یک آتش بزرگ برگزار می‌شده است. مردمان در گردآوردن هیزم با یکدیگر مشارکت می‌کنند و بدین ترتیب جشن سده، جشن همکاری و همبستگی مردمان است. زرتشتیان تهران، کرج، استان یزد و روستاهای اطراف میبد و اردکان، کرمان و روستاها، اهواز، شیراز، اصفهان، اروپا (سوئد) و آمریکا (کالیفرنیا) و استرالیا با گردآمدن در یک نقطه از شهر یا روستا در کنار هم آتشی بسیار بزرگ می‌افروزند و به نیایش خوانی و سرودخوانی و پایکوبی می‌پردازند.

تاریخچه جشن سده:
جشن سده را به داستان کشف آتش توسط هوشنگ شاه پیشدادی که یکی از پادشاهان اسطوره‌ای ایران بوده، مرتبط می‌دانند. براساس شعری از شاهنامه‌ی فردوسی که این اتفاق را روایت کرده، «هوشنگ‌شاه پیشدادی با گروهی از ملازمانش برای گردش به محلی رفته بود که ناگهان ماری جلویش ظاهر می‌شود. او هم با انگیزه‌ی دفاع از خود سنگی را برداشته و به سوی سر مار پرتابش می‌کند. آن سنگ که از نوع آتش‌زنه بوده، جرقه می‌زند و روش مهار آتش از آن روز جشن گرفته می‌شود.»
این‌طور که از اسطوره‌های شاهنامه برمی‌آید، تا پیش از کشف آتش توسط هوشنگ‌شاه پیشدادی، آتشکده‌ها وجود داشته‌اند و از آتش استفاده می‌شده اما راه کنترل و مهار آتش، از زمان جشن سده اتفاق افتاده است.

ریشه کلمه سده:
بعضی دانشمندان نام سده را گرفته شده از صد می‌دانند. ابوریحان بیرونی می‌نویسد: «سده گویند یعنی صد و آن یادگار اردشیر بابکان است و در علت و سبب این جشن گفته‌اند که هرگاه روزها و شب‌ها را جداگانه بشمارند، میان آن و آخر سال عدد صد بدست می‌آید و برخی گویند علت این است که در این روز زادگان کیومرث - پدر نخستین - درست صدتن شدند و یکی از خود را بر همه پادشاه گردانیدند و برخی برآنند که در این روز فرزندان مشی و مشیانه به صد رسیدند و نیز آمده: “شمار فرزندان آدم ابوالبشر در این روز به صد رسید. ”»

نظر دیگر اینکه سده معروف، صدمین روز زمستان است. از ابتدای زمستان (اول آبان ماه) تا ۱۰ بهمن که جشن سده‌است صد روز، و از ۱۰ بهمن تا نوروز و اول بهار ۵۰روز و ۵۰شب بوده‌است؛ و به علت اینکه از این روز به بعد انسان به آتش دست پیدا کرده‌است شب هم مانند روز روشن و گرم و زنده‌است شب‌ها هم شمرده می‌شوند.
یکی دیگر از دلایل گرامی‌داشت این شب این است که ایرانیان دو ماه میانی زمستان را، همان دی و بهمن را، بسیار سخت و هنگام نیرومند گشتن اهریمن می‌دانستند و برای پایان یافتن این دوماه نیایش‌های ویژه‌ای برگزار می‌کردند. از شب چله که چله بزرگ نیز نامیده می‌شد و در آن مهر برای مبارزه با اهریمن دوباره زاده شده بود تا شب دهم بهمن ماه که جشن سده و چله کوچک نامیده می‌شد برابر ۴۰ روز است؛ و به سبب اینکه آتش (مظهر گرما و نور و زندگی) در روز سده کشف شده بود و وسیله دیگری برای مبارزه با اهریمن و بنا بر آیین باعث روشنایی شب مانند روز شد از شب چله کوچک تا اول اسفند ۲۰ روز و ۲۰ شب (جمعاً چهل شب و روز) است.
یکی از نشانه‌های پیوند این دو پدیده مراسمی است که در بین عشایر سیرجان و بافت برگزار می‌شود:
شب دهم بهمن آتش بزرگی بنام آتش جشن سده، با چهل شاخه از درختان هرس شده که نشان چهل روز «چله بزرگ» است در میدان ده برمی‌افروزند و می‌خوانند:
سده سده دهقانی/ چهل کنده سوزانی/ هنوز گویی زمستانی

زمان اجرای جشن سده
جشن سده یکی از سه جشنی بوده که در دوران اسلامی برگزار میشده و تا اواخر دوره هخامنشیان هم دوام داشته ولی مغول‌ها که حمله کردند این چشن هم تا مدت‌ها برگزار نشد. در درباره خلفای عباسی این جشن باشکوه‌تر از قبل برگزار میشد و برگزاریش تا امروز نیز ادامه دارد.
برای برگزاری این جشن همه به صحرا می‌رفتند و با بوته‌ها کوهی میساختند و آنها را آتش می‌زدند و شادی و پایکوبی می‌کردند و معتقد بودند این آتش بازمانده سرما را نابود می‌کند. گردآوری این بوته‌ها فریضه‌ای عمومی و دینی شمرده می‌شد و بزرگان و مادران، کسانی را اجیر می‌کردند تا به جای آنها بوته جمع کنند. هرچند این تنها قسمت قضیه نبود و جشن، چهره ناخوشایندی هم داشت. پادشاهان و بزرگان دستور می‌دادند، مرغان و حیوان‌های صحرا را گرفته و آنها را به نفت آغشته کنند، بعد به پاهایشان دسته‌های گیاه خشک می‌بستند و آنها را به آتش می‌کشیدند و رها می‌کردند تا در صحرا و آسمان تیره به پرواز درآیند.
سده در ۱۰ بهمن هر سال در شهرهای مختلفی برگزار می‌شود. زرتشتیان تهران، کرج، استان یزد و روستاهای اطراف میبد و اردکان، کرمان و روستاها، اهواز، شیراز، اصفهان، اروپا (سوئد) و آمریکا (کالیفرنیا) و استرالیا گرد هم می‌آیند و با روشن کردن آتش، راز و نیاز میکنند. اگرچه در برخی از شهرها سده باشکوه‌تر از بقیه شهرها برگزار می‌شود. مثلا در کرمان و یزد. ... ادامه مطلب
آیین جشن باستانی سده

قدیمی‌ترین موجودات زنده دنیا را بشناسید

در این مطلب قصد داریم 5 درخت از قدیمی‌ترین درخت‌های دنیا را به شما معرفی کنیم:

تصور کنید که از روز تولدتان قرن ها، از زمان شروع اندازه گیری زمان توسط بابلی‌ها گذشته باشد. نه تنها در آن زمان زنده بوده باشید، بلکه عمرتان در تمام طول پیشرفت امپراتوری‌های یونان و روم و ظهور دین‌های بزرگی مانند اسلام ... ادامه مطلب
قدیمی‌ترین موجودات زنده دنیا را بشناسید

اطلاعات بیشتر...

نظر شما درباره یزد

shahin ezatpanah

shahin ezatpanah چهارشنبه 27 فروردین 93 - 07:19

سلام و خسته نباشید و اینکه تشکر خاص بخاطر این سایت فوق العاده تون فقط من فقط می‌خواستم بگم پیش شماره یزد 0351 هست و پیش شماره 0352 برای شهرستانهای اطراف یزد می‌باشد مثل مهریز، میبد، اردکان و ...
با تشکر از شما

تیشینه

تیشینه چهارشنبه 27 فروردین 93 - 11:41

درود شاهین ،
نکته ای که فرمودید تصحیح شد ،
وجود همیارانی مثل شما باعث دلگرمی ماست ، ممنون که هستید

برای ارسال نظر باید وارد سایت شوید