توضیحات

ویرایش
مسجد جامع اردستان بنایی تاریخی است و در مرکز محله محال اردستان و در شمال استان اصفهان واقع شده و از کهن‌ترین مساجد ایران است که نخستین مسجد دوطبقه تاریخ اسلام می‌باشد و دومین مسجد چهار ایوانی جهان اسلام که در دوره سلجوقی بنا گردیده است. هر چند قبل از این این مسجد به شکل عربی بوده اما در سال 553ه.ق به شکل چهار ایوانی درآمده است و معمار بنا استاد محمود اصفهانی است.
مسجد جامع اردستان به سبک مسجد جامع اصفهان، شیوه رازی، بنا شده واکنون مسجدی چهارایوانی است. این مسجد ورودی‌های متعددی دارد. ورودی اصلی که دالان طویلی است‚ در گوشه جنوب غربی مسجد قراردارد که ازیک سو به محله فهره‚ واز سوی دیگر به دشت محال راه دارد. نمای این ورودی از یک قوس ‚ دو طاق نمای محرابی شکل ‚دولچکی ‚دونیم ستون آجری ‚دو قاب تزیینی ودو سکوی آجری تشکیل شده‌است.
در قسمت شمالی مسجد دو ورودی قرارگرفته ‚‌یکی به مدرسه علمیه متصل است و دیگری به فاصله اندکی‚ گذر شمالی را به داخل مسجد مرتبط می‌کند. این ورودی‌های متعدد عامل ارتباط فضاهای اطراف با مسجدند.
مسجد جامع اردستان که از چهار صفه تشکیل شده است، در مجموعه ای قرار دارد که علاوه بر مسجد شامل مدرسه حاج حسین نورالدین،حمام پایین مسجد جامع، حسینیه، آب انبار، کاروانسرا و بازارچه نیز می‌باشد. مسجد جامع اردستان دارای چهار ایوان، شش ورودی و شبستان بزرگی در زیر گنبد است، در سمت شرقی ...مشاهده کامل متن مسجد، حسینیه‌ای است متصل به مسجد، که در ایام عزاداری و به ویژه عاشورا مورد استفاده قرار می‌گیرد، در سمت غربی این مسجد نیز مدرسه‌ای مشتمل بر حجره‌هایی در دو طبقه قرار گرفته است. مناره مسجد نیز در گوشه شمال غربی مسجد قرار دارد.
صفه‌های این مسجد شامل موارد ذیل است:
صفه صاحب الزمان: که شامل ایوان وگنبد خانه می‌باشد و از قدیمی‌ترین قسمتهای مسجد می‌باشد. وضع طاق بندی وآجر کاری زیر گنبد از شاهکارهای هنری وفوق العاده مهم دوران سلجوقی ومتعلق به اواخر قرن پنجم ه. ق می‌باشد. در گنبد خانه مسجد کتیبه‌های زیبا به خط ثلث در طاق‌های قوسی واطراف شبستان به چشم می‌خورد که در نگاه اول استنباط می‌گردد که فرد خیری به نام محمود اصفهانی معروف به غازی در سال ۵۵۱ ه. ق آن را تعمیر نموده‌است.
ایوان شمالی: که به صفحه صفا معروف است در دوران پادشاهی شاه طهماسب صفوی و توسط معمار استاد حیدر علی بن ذوالفقار اردستانی از معماران زبردست قرن دهم هجری تکمیل گردیده‌است.
ایوان شرقی: که به صفه امام حسین ویا صفه امیر جمله معروف می‌باشد که در قرن یازدهم ه. ق به اهتمام میر محمد سعید ملقب به امیر جمله المک ارسادات عظام حسینی اردستان احداث شده است.
ایوان غربی: که به صفه امام حسن مجتبی و یا حکیم الملک معروف است در این صفه کتیبه‌ای به خط نستعلیق وجود دارد که قسمتهائی از آن خراب شده‚ در سقف این ایوان نقاشی‌ها و آیات قرآنی به طرز زیبائی نقش بسته و در بالای آن مناره‌ای قرار دارد و میتوان از ساکنین محترم آن اهالی آقای طالبی را نام برد که نقش اساسی در تعمیرات و حفظ این منبع ارزشمند ایرانی دارند.

در رابطه با تاریخچه این بنا باید گفت، در قرن ۲ و ۳ هـ . ق، بنای نخستین مسجد جامع اردستان به دست عمر بن عبدالعزیزآل ابودلف به انجام رسید. این مسجد قبلاً آتشکده یا معبد بوده است. هلاکوی مغول در قرن ۷ هـ . ق به قتل و غارت ساکنان شهر پرداخت و آن را به صورت نیمه ویران درآورد.
تاریخچه ساخت مسجد جامع اردستان را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد
• دوره نخست- قرن سوم ه. ق ‚مسجد به صورت گنبدی ساخته شد
• دوره دوم- در قرن سوم وچهارم ه. ق از صورت گنبدی به مسجدی کوشک مانند تبدیل شد
• دوره سوم - در قرن ششم ه. ق در عهد سلجو قیان مسجد ویران و به صورت چهار ایوانی بنا شده‌است.

نخستین بررسی انجام شده درباره مسجد اردستان توسط آندره گدار انجام شد. طبق نظر وی، این بنا از بناهای عصر سلجوقی (از زمان ملکشاه) است و در اصل در محل بنای قدیمی‌تری که ویران شده، ساخته شده است. وی ضمن ترسیم نقشه بنا، آثار باقی مانده از بنای قدیمی‌تر را در چند ستون، جرز و سرطاق‌های رواق ورودی شناسایی نمود و آنها را متعلق به قرن چهارم هجری دانست. همچنین وی این بنا را، از نوع مساجد ایرانی که به صورت کوشک گنبدی یا چهار طاقی معرفی می‌کند که بعدها در همان دوران سلجوقی به صورت چهار ایوانه در آمده است.
بررسی مهم دیگر توسط مرحوم زنده‌یاد دکتر باقر آیت‌الله‌‌زاده شیرازی در حین انجام تعمیرات این مسجد انجام شد که مشخص گردید که مسجد اولیه دارای یک صحن مرکزی به وسعت صحن فعلی و چهار شبستان ستون‌دار، در چهار سمت آن بوده است.
باید گفت بنا دارای دو تاریخ احداث است؛ یکی ۵۵۳ هجری قمری که در انتهای کتیبه بزرگ شبستان گنبدی آمده و دیگری ۵۵۵ هجری قمری که در ایوان جنوبی شبستان ثبت شده‌است و به ظاهر چنین می‌نماید که شبستان و ایوان همزمان ساخته شده‌اند، حال آن که چنین نیست. واقعیّت این است که حدود سال ۵۵۳ هجری قمری، هنگامی که مسجد اوّلیّه را به صورت مسجدی چهار ایوانه درآوردند و شبستان گنبدی را تبدیل به نمازخانه مسجد کردند، این شبستان را با کاشی‌هایی نظیر کاشی‌های بناهای جدید پوشاندند.

این مسجد در اصل شش ورودی داشته که از طریق دالان‌هایی به صحن مرکزی مربوط می‌‌شده، اما ظاهراً دو ورودی مسدود شده است. ورودی اصلی در گوشه جنوب باختری مسجد و سر راه دشت محال قرار گرفته و نمای آن دارای قوس پنج او هفت، دو طاقنمای محرابی شکل، دو لچکی، دو نیم ستون آجری، دو قاب تزیینی و دو سکوی آجری است. صحن مسجد به ابعاد 84/20×10/25 متر با ایوان‌ها و غرفه‌های دو طبقه در برگرفته شده است. ایوان جنوبی صحن با طاق گهواره‌ای و تزیینات بسیار زیبای گچ بری و آجرکاری و کتیبه نفیس و تاریخی مربوط به دوره سلجوقی مهمترین ایوان مسجد است. متأسفانه قسمت عمده تزیینات ایوان فروریخته، با این حال، کتیبه تاریخی آن تقریباً سالم باقی مانده است. این کتیبه به خط نسخ در متن تزیینی گچبری شده است. بر طبق مفاد این کتیبه، ساختمان ایوان جنوبی و رواق باختری متصل به آن در سمت راست و دو رواق متصل سمت چپ آن، در سال 555هـ . ق توسط ابوطاهر بن غالی ساخته شده است.

این ایوان، از طریق درگاه‌های جانبی، به شبستان‌های مجاور گنبدخانه و به وسیله مدخلی با قوس جناغی، به داخل گنبدخانه راه پیدا می‌‌کند. برجانب باختری مدخل گنبدخانه، سنگ نوشته‌ای مشتمل بر فرمان شاه عباس اول مبنی بر تخفیف مالیات شیعیان اردستان، مورخ 1024هـ . ق نصب، شده است.
در شبستان‌های مجاور گنبدخانه، هرکدام دو محراب کوچکتر به قرینه همدیگر با تزیینات مشابه قرار داشته که محراب‌های شبستان سمت چپ سالم‌تر برجای مانده‌اند. بر روی لایه‌های گچی ازاره شبستان‌های مسجد، به خصوص در شبستان‌های جنوبی، مجموعه‌ای از یادگاری‌ها و یادداشت‌ها متعلق به دوره‌های مختلف تاریخی به جای مانده که قدیمی‌ترین آنها مورخ 792هـ . ق و مربوط به خواندن خطبه در مسجد است. با توجه به کتیبه‌های موجود، ایوان شمالی مربوط به اوایل دوره صفوی است و ایوان خاوری( معروف به صفه امیر جمله) نیز از ساخته‌های دوره صفوی است. به نظر می‌‌رسد که بنای اصلی مناره متعلق به دوره سلجوقی یا بعد از آن باشد.
موقعیت جغرافیائی مسجد به گونه ای است که از جنوب به آب انبار‚ از مغرب به معبر باغ، از شمال به معبر باغ و از غرب به حمام عمومی و کاروانسرا محدود میگردد.
این مسجد در دوره اخیر به صورت علمی مورد مطالعه و تعمیر قرار گرفته و در سال1311 به شماره 180 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منابع:
http://chn.ir/NSite/FullStory/Photo/?Id=105599&Serv=0&SGr=0
http://www.jahannews.com/vglaumnui49nyy,..544k1khu.html
http://www.tabnak.ir/fa/news/273411
http://www.ical.ir/index.php?option=com_k2&view=item&id=2272
http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=101366
http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1555315
http://www.negahmedia.ir/media/show_pic/23714

آرامگاه امیر اویس ( سنگ سفید )

فاصله: 1 کیلومتر - زمان: 2 دقیقه
مشاهده مسیر

قنات دو طبقه مون

فاصله: 2 کیلومتر - زمان: 4 دقیقه
مشاهده مسیر

مسجد جامع زواره

فاصله: 18 کیلومتر - زمان: 22 دقیقه
مشاهده مسیر

گنبد باز شکاری نطنز

فاصله: 67 کیلومتر - زمان: 1 ساعت و 1 دقیقه
مشاهده مسیر

آتشکده ساسانی نطنز

فاصله: 67 کیلومتر - زمان: 1 ساعت و 1 دقیقه
مشاهده مسیر

روستای هنجن

فاصله: 78 کیلومتر - زمان: 59 دقیقه
مشاهده مسیر

نمایش و چاپ مسیر

با انتخاب مبدا و مقصد میتوانید فاصله بین دو مکان ثبت شده در تیشینه را مشاهده و چاپ نمایید.

مبدا
مقصد
مشاهده مسیر

جاذبه های گردشگری اردستان

قنات دو طبقه مون

قنات دو طبقه م...

قنات دو طبقه اردستان با قدمتی ۸۰۰ ساله، یکی از عجیبترین و شگفت انگیزترین قنات‌های ایران است و در محله "مون" اردستان قرار دارد و شامل دو طبقه‌است که که در هر طبقهٔ آن آبی مستقل جریان دارد به گونه‌ای که آب هیچ یک به دیگری نفوذ نمی‌کند و این قنات از دو کانال موازى که بر روى هم قرار گرفته و...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مسجد جامع اردستان

مسجد جامع اردس...

مسجد جامع اردستان بنایی تاریخی است و در مرکز محله محال اردستان و در شمال استان اصفهان واقع شده و از کهن‌ترین مساجد ایران است که نخستین مسجد دوطبقه تاریخ اسلام می‌باشد و دومین مسجد چهار ایوانی جهان اسلام که در دوره سلجوقی بنا گردیده است. هر چند قبل از این این مسجد به شکل عربی بوده اما د...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آرامگاه امیر اویس ( سنگ سفید )

آرامگاه امیر ا...

مقبره امیر اویس یا سنگ سفید مربوط به سدهٔ ۹ ه. ق. است و در اردستان، محله محال، قبرستان اردستان واقع شده است. امیر اویس از سرداران عصر شاه اسماعیل صفوی است که در سال 920 ه.ق کشته شده و سنگ مزار آن شامل سنگ قبر عمودی به طول 2.75 متر و افقی دارای 2.5 متر طول و نیم متر ضخامت که در نوع خود ب...

اطلاعات | نقشه | مسیر
کویر دق سرخ

کویر دق سرخ

در زواره، کویرها پدیده‌های شگفت انگیز طبیعی هستند که امروزه به یکی از قطب‌های گردشگری تبدیل شده‌اند. آسمان تاریک آن و رصد ستارگانش، سکوت و آرامش بی‌نظیرش، حیات وحش بکرش، پدیده‌های جذاب زمین شناسی آن کویر را به یکی از مناطق جذاب و تماشایی تبدیل کرده است. کویر دق سرخ زواره نیز یکی از به...

اطلاعات | نقشه | مسیر
روستای فسخود

روستای فسخود

روستای فسخود قسمتی از دهستان علیا یکی از توابع شهرستان اردستان می‌باشد مرحوم دهخدا در لغتنامه اش در رابطه با دهستان علیا و روستای فسخود اینچنین نوشته است: "علیا یکی از دهستان‌های چهارگانه شهرستان اردستان می‌باشد که در خاور این شهرستان واقع شده و حدود و مشخصات آن به شرح زیر است: حدود:...

اطلاعات | نقشه | مسیر
بازار تاریخی زواره

بازار تاریخی ز...

این بنای کهن دارای زیبایی‌های به خصوصی می‌باشد که به و در گذشته دو کاروانسرا داشته که یکی از آن‌ها امروزه ویران شده و دیگری جای خود را به خیابان جدیدی به نام امامزاده یحیی (ع) داده است. در انتهای بازار زواره حسینیه‌های سر باز و سرپوشیده قرار دارند. حسینیه بزرگ زواره متعلق به دوران صفوی...

اطلاعات | نقشه | مسیر
قلعه سنگ بست

قلعه سنگ بست

قلعه "سنگ بست" از نمادهای تاریخی زواره می‌باشد که در بافت تاریخی شهرواقع شده است. این قلعه از بزرگترین و مستحکم‌ترین قلعه‌های کشور پس از قلعه الموت رودبار قزوین می‌باشد که در قرن پنجم هجری قمری به دست ابوعلی دهدار زواره‌ای ساخته شده است. این قلعه در قرن پنجم هجری قمری به دست ابوعلی دهد...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مسجد جامع زواره

مسجد جامع زوار...

مسجد جامع زواره همانند مسجد جامع اردستان قدمت بسیار زیادی دارد. تاریخ ساخت این مسجد به عصر سلجوقیان باز می‌گردد. در این مسجد، بنای گنبدی شکل اردستان را سرمشق قرار دادند اما چون در ظرف این مدت نمونه تازه ای از مسجد پیدا شده بود به همین دلیل مسجد جامع زواره به مسجدی چهار ایوانی تبدیل شد ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.