توضیحات

ویرایش
دوتار به عنوان یکی از مهمترین آلات موسیقی سنتی در خراسان شمالی است. دوتار نوازی خراسان شمالی و بخشی گری، به عنوان یکی از میراث ملی ایران زمین در یونسکو به ثبت رسیده است. دوتار یکی از سازهای مضرابی موسیقی ایرانی است و همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید، دارای دو سیم (تار) است. این ساز را معمولاً با مضراب نمی‌نوازند و با ناخن، زخمه می‌زنند. دوتار شمال خراسان یکی از سازهای کهن شمال شرقی کشور به شمار می‌رود و بخش اعظمی از فرهنگ موسیقایی این سرزمین را در خود جای داد است. گستره جغرافیایی موسیقی این منطقه را به گونه‌ای چندفرهنگی تبدیل کرده است که از داشته‌های فرهنگ اقوام ترک، کرد و ترکمن که در این سرزمین‌ها ساکن هستند بهره می‌برد. ساز دوتار ساز دوتار پیشینه کهن در تاریخ فرهنگی این بخش از سرزمین ایران دارد که به سال‌های دور برمی‌گردد. روایت‌های افسانه‌ای، عاشقانه و حماسی در فرهنگ منطقه شمال خراسان همیشه با هم‌نوازی ساز دوتار همراه بوده است. به کسانی که داستان‌ها و روایت‌های کهن این سرزمین را به همراه تنبور اجرا می‌کنند بخشی می‌گویند، در این منطقه جغرافیایی تعداد بخشی‌های ترک زبان بیشتر بوده که مهمترین دلیل آن گویش ترکی خاص مردمان شمال خراسان است که رواج بیشتری نسبت به گویش‌ها و لهجه‌های دیگر دارد. دوتار به عنوان مهمترین ساز در فرهنگ موسیقایی شمال خراسان همیشه مورد توجه بوده است، که مهمترین وظیفه ...مشاهده کامل متن آن انتقال روایت و داستان‌های پندآمیز گذشتگان به نسلهای بعدی بوده است، استفاده ساز برای همراهی داستانها انتخاب هوشمندانه‌ای از سوی مردمان این منطقه به شمار می‌رود چرا که مردمان با حفط کردن بخش‌هایی از موسیقی، پند داستان‌ها را آسان‌تر متوجه می‌شدند. از میان این داستانها که به وسلیه دوتار بخشی‌های خراسان شمالی روایت می‌شدند می‌توان به داستان شاه اسماعیل، زهره و طاهر، اصلی و کرم، کور اوغلی، غریب و شاه صنم، لیلی و مجنون، گل افروز و دوست محمد اشاره کرد، این قسمت از فرهنگ شفاهی موسیقی شمال خراسان تا اندازه ای تاثیرگذار عمل کرد که به سرزمین‌های مرکزی فلات ایران نیز نفوذ کرد. قسمت دیگر موسیقی شمال خراسان که توسط دوتار نوازان این منطقه اجرا می‌شود، مقام‌های نواحی این منطقه است که به هفت مقام شهرت دارد. مرحوم حاج قربان سلیمانی و محمد حسین یگانه هر کدام به شیوه خود این مقام‌ها را ادا می‌کردند، اما نکات مشترک در میان آنها بهره گیری از مقام‌های نوایی، تجنیس، شاه ختایی و گرایلی است. این نغمات و مقام‌ها در خود نیز به دو بخش آوازی و ریتمیک تقسیم می‌شوند ، آوازها اغلب داستانها را بیان می‌کنند و نغمات ریتمیک در میان داستانها و برای گذار به روایت بعدی مورد استفاده قرار می‌گیردند ، از مهمترین مقامی که با ریتم همراه است می‌توان به مقام حریف کش اشاره کرد. از نظر ساختاری نیز دوتار منطقه شمال خراسان با توجه به گستره جغرافیایی انواع گوناگون دارد، برای مثال دوتار شهر قوچان با دوتار درگز از نظر صدادهی و نوع ادای نغمات تفاوت‌هایی دارند اما همگی این سازها در اصول اولیه ساخت از جمله کاسه‌ها، اندازه دسته ساز و . . . با هم شباهت‌های بسیاری دارند. یکی از جالب‌ترین نکات نوازندگی این ساز که در بیشتر سازهای بومی شرق و شمال شرق فلات ایران مرسوم بوده ، کوک‌های متفاوت این ساز بر اساس سیلقه نوازندگی است برای مثال هر نوازنده این امکان را دارد با بهره گیری از کوک دلخواه خود بر روی ساز نغمه هایش را اجرا کند. دوتار شمال خراسان از لحاظ تکنیک اجرایی شباهت بسیاری به گونه ترکمن این ساز دارد با این تفاوت که نوازنده در هنگام به صدا درآوردن سیم‌ها با دست راست از تکنیک‌های مختص این منطقه بهره می‌برد. این ساز در طول تاریخ منطقه شمال خراسان نقش بسزایی در ادای آداب و رسوم این منطقه داشته است ، اهالی روستاها و شهرهای کوچک دور هم جمع می‌شدند و به صدای ساز و آواز بخشی‌ها گوش فرا می‌دادند. در چند دهه اخیر نیز دوتار شمال خراسان نقش قابل توجهی را در شناساندن فرهنگ کهن ایرانی به دیگر کشور‌های داشته است، حاج قربان سلیمانی در زمان حیات خود با حضور در جشنواره‌های متعدد بین‌المللی این فرهنگ کهن موسیقایی را به دیگر هنردوستان در سراسر جهان شناساند. امروزه با پیشرفت تکنولوژی و زندگی مدرن مردمان سازهای بومی کمتر در میان اهالی این منطقه مورد توجه قرار می‌گیردند اما در این میان همچنان کسانی هستند که دوتار نوازی را بخشی از فرهنگ اصیل خود می‌دانند و برای حفظ و ماندگاری آن می‌کوشند. ساختار دوتار شمال خراسان دوتار جزء سازهای اندرونی محسوب می‌شود و در دست بخش‌ها نواخته می‌شود. ظاهرا دوتار ترکمن قدمت بیشتری نسبت به دوتار خراسانی دارد. دوتار در شمال خراسان دارای دو کوک است: یکی با نسبت چهارم و دیگری با نسبت پنجم. کوک چهارم را کوک نوایی و کوک پنجم را کوک ترکی و کردی می‌نامند و آهنگ‌های فارسی شمال خراسان نیز با کوک پنجم اجرا می‌شود. کوک‌های دوتار، یکی ترکی و دیگری کردی است. با کوک ترکی می‌توان آهنگ‌های گرایلی، تجنیس، شاختایی، نالش، دوست محمد، غریب و ... با کوک کردی آهنگ‌های الله مزار، لو، درنا، جعفر قلی و ... را اجرا کرد. معمولا در مجالس شادی، اول شب برای ایجاد هیجان و رقص از سورنا و دهل و قشمه استفاده می‌شود و در پایان شب، بخشی‌ها در اندرون دوتار می‌نواختند. دوتارهای قدیمی در شمال خراسان از سازهای امروزی کوچکتر بوده اند. دوتار دارای کاسه‌ای گلابی‌شکل و دسته‌ای نسبتاً دراز و دو رشته سیم (تار) است. طول دستهٔ آن حدود ۶۰ سانتی‌متر و کل ساز حدود ۱ متر است. قسمت گلابی‌شکل این ساز از چوب درخت شاه‌توت و دستهٔ آن از چوب زردآلو یا درخت گردو ساخته می‌شود. در قدیم به جای سیم از ابریشم استفاده می‌شد. طبق نظر حاج حسین، برای سیم بم هشت لا و برای سیم زیر شش لا نخ ابریشم را به هم می-تابیدند. حاج حسین ایده‌آل صداگیری از ساز را نواختن با ابریشم می‌دانست، چرا که عقیده داشت زبان ساز یا سیم که در قدیم از ابریشم ساخته می‌شد، باید از جنس خود ساز (:چوب توت) باشد . حاجی قربان سلیمانی سیم زیر دوتار خود را مؤنث (: زن) و سیم بم را مذکر (: مرد) توصیف می‌کند. او، علاوه بر این، سیم زیر را به حضرت آدم و بم را به حوا نسبت می‌دهد. استفاده از تارهای ابریشمی به جای سیم فلزی نیز در شمال خراسان و در نواحی ترکمن نشین رایج بوده‌است. کاسه و صفحه دوتار از چوب توت و دسته آن معمولا از چوب زردآلو ساخته می‌شود. در قدیم به جای سیم از ابریشم استفاده می‌شده. اندازه‌های دوتار در شمال خراسان دارای استاندارد معینی نیست. دوتارهای فعلی دارای یازده و گاه دوازده پرده است. پرده‌های آن در فواصل نیم پرده نه چندان دقیق بسته می‌شود و فواصل کوچک‌تر از نیم پرده در پرده‌بندی آن وجود ندارد. منبع :http://fa.wikipedia.org/ http://www.hamshahrionline.ir/details/206542 http://www.tabnak.ir/fa/news/289466

جاذبه های گردشگری بجنورد

امامزاده سیدعباس معصوم زاده

امامزاده سیدعب...

در جنوب شرق بجنورد، بر فراز تپه باستانی موسوم به «معصوم‌زاد» بارگاهی با گنبد فیروزه ای رنگی قرار دارد که به معصوم زاده شهرت یافته امامزاده سیدعباس فرزند امام موسى بن جعفر (ع) این آستانه مبارک در شهر بجنورد، به عنوان مشهورترین و پر زائرترین معصوم زاده این خطه شناخته می‌شود . آن حضرت در...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آینه خانه مفخم بجنورد

آینه خانه مفخم...

یکی از مکان‌های تاریخی شهر بجنورد آئینه خانه مفخم است. در دوره قاجاریه، شمال و غرب شهر بجنورد را باغهای بزرگ با عماراتی با شکوه فرا گرفته بود، اینک از آن همه، بیش از دو بنا باقی نمانده است. آیینه خانه یکی از این بناها است. آیینه خانه مقر سردار مفخم حکمران بجنورد، اسفراین، جاجرم، استرآبا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پارک بابا امان

پارک بابا امان

خراسان شمالی یکی از استانهای شمال شرقی ایران، دارای مناطق متعدد گردشگری و تفریحی است و پارک تفریحی و گردشگری باباامان که جزو زیباترین و قدیمی‌ترین پارکهای گردشگری کشور محسوب می‌شود در 10 کیلومتری شهر بجنورد مرکز این استان قرار دارد. پارک بابا امان بجنورد واقع در کیلومتر ۱۰جاده بجنورد- ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
پارک و چشمه بش قارداش

پارک و چشمه بش...

تفرجگاه طبیعی و تاریخی بش قارداش به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری بجنورد در هفت کیلومتری بجنورد و در ابتدای جاده بجنورد به اسفراین قرار دارد که از لحاظ واژه به پنج برادر معنا شده است. پیش از اسلام در زمان اشکانیان و ساسانیان در این محل عبادتگاه پیشوایان کنتیس زرتشتی قرار داشته و به سب...

اطلاعات | نقشه | مسیر
روستای اسفیدان

روستای اسفیدان

روستایی اسفیدان یا به گفته برخی اسپیدان، روستایی توریستی و از توابع استان خراسان شمالی است که در 45 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان بجنورد قرار دارد و یکی از خوش آب و هواترین روستاهای خراسان بزرگ محسوب می‌شود، به گونه‌ای که در سال 85 به عنوان زیباترین روستای ایران انتخاب شد. این روستای بکر، ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
چشمه آب گرم ایوب پیامبر

چشمه آب گرم ای...

روستای ایوب پیامبر در نود و پنج کیلومتری شمال بجنورد و در دهستان گیفان قرار دارد که بیشتر شهرت خود را مدیون چشمه‌های جوشان آب گرمش می‌باشد که به خاطر گوگردی بودن، برای درمان و تسکین امراض پوستی بسیار مناسب است. چشمه آب گرم ایوب پیامبر جزو شش چشمه آب‌گرم برتر کشور و یک منطقه نمونه گر...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آبشار حمید

آبشار حمید

آبشار حمید از زیباترین آبشارهای خراسان شمالی است که در ۷ کیلومتری شرق بجنورد و در نزدیکی روستایی به همین نام واقع شده است.برای دسترسی به آبشار حمید باید پس از عزیمت به روستای حمید یک ساعت از سمت جنوب روستا و از میان و کنار رودخانه عبور کرد. آبشار حمید با ارتفاعی بیش از ۲۵ متر همواره مو...

اطلاعات | نقشه | مسیر
حسینیه جاجرمی ها

حسینیه جاجرمی ...

حسینیه جاجرمی در مرکز شهر بجنورد و در محدوده بافت تاریخی شهر، در کوچه جاجرمیها واقع شده است. حسینیه جاجرمی یکی از قدیمی‌ترین حسینیه‌ها در شهرستان بجنورد است که در سال 1325 هجری قمری ساخته شده است. کتیبه موجود در بنا که بر سنگ یشم منقش گشته است بر فراز تاقچة یکی از اتاقهای طبقة فوقانی ...

اطلاعات
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

آداب و رسوم بجنورد

لباس محلی خراسان شمالی

لباس محلی خراس...

در خراسان شمالی به دلیل وجو قومیتهای مختلف ترکمن، کرد و ترک و ... و هم نشینی فرهنگ‌های مختلف البسه محلی با رنگ‌های متنوع و شاد و نقوش مختلف شکل گرفته است. جامه‌ای بافتم تار و پودش از عشق لباس‌های محلی مردم خراسان شمالی با داشتن تنوع چشمگیر رنگ و طرح، علاوه بر اینکه پوشش اسلامی و کاملی...

اطلاعات
آش یارمه

آش یارمه

آش یارمه نوعی آش محلی در بجنورد است که با نوعی سبزی کوهی به نام چریش ** که در فصل بهار در کوه‌ها می‌روید ,درست می‌کنند. این آش را می‌توان با اسفناج هم درست کرد. با تشکر از خواهرم «لیا» که زحمت درست کردن آش یارمه و عکس گرفتن از آن را کشیده. مواد لازم برای شش نفر: نخود یک لیوان لوبیا ...

اطلاعات
گویش محلی خراسان شمالی

گویش محلی خراس...

استان خراسان شمالی از استانهایی است که زبان و لهجه‌های زیادی در آن متداول است.مردم این خطه با پراکنش متفاوت با گویشهای :ترکی، فارسی، تاتی، بلوچی، کردی کرمانجی، ترکمنی، فارسی دری و...سالیان سال با هم ارتباط داشته و دارند.شبیه این تفاوت گفتاری، تفاوتهایی درمذهب و فرهنگ اهالی نیز دیده می‌ش...

اطلاعات
ضرب المثل‌های خراسان شمالی

ضرب المثل‌های ...

خراسان شمالی که سرزمین گنجینه‌های بی مانند اقوام ترک ،ترکمن،تات،فارس و کرد است، شاهد رویش این سروهای کهنسال اندیشه وخردورزی بوده است. درمیان ضرب المثل‌های اقوام عزیزخراسان شمالی امید ودغدغه‌های مردمی موج می‌زندکه توانسته اند باگذشت سالیان این نانوشته جملات زیبا واثرگذاررا حفظ کنند تا به...

اطلاعات
موسیقی خراسان شمالی

موسیقی خراسان ...

شمال خراسان که در بر گیرنده‌ی شهرهای بجنورد، اسفراین‌، شیروان، درگز و قوچان است از جمله مناطقی است که موسیقی در آن از انواع و اقسام مختلف، حضوری قابل تأمل دارد. در خراسان شمالی موسیقی ترکمن‌ها با اقتباس از اشعار شاعر معروف ترکمن مختوم قلی اجرا می‌شود. بطور کلی موسیقی این خطه در قالب کرد...

اطلاعات
نان محلی قطاب

نان محلی قطاب

با توجه به اینکه در فصل بهار سبزی خاصی که فقط در خراسان شمالی یافت می‌شود که چریش نام دارد طرفداران زیادی در استان دارد. طرز تهیه قطاب همراه با سبزی محلی چریش: مواد اولیه برای تهیه نان محلی قطاب با سبزی محلی بجنورد، چریش: برنج نیم دانه 500 گرم سیب زمینی دو عدد متوسط چریش، سبزی مح...

اطلاعات

محصولات بجنورد

شکر پنیر

شکر پنیر

شکرپنیر محصولی است که از تغلیظ مخلوط شکر و آب تولید شده و همچنین طعم دهنده‌های طبیعی مانند پودر هل، پودر نارگیل و ... به آن افزوده می‌گردد و سوغات شیرین خراسان شمالی است. شکر، سفیده تخم مرغ، جوهر لیمو، بلانکت، هل و بقیه افزودنی‌های مجاز را که طی فرآیندهایی مخلوط کنیم، محصولی تولید می‌...

اطلاعات
سفره کردی

سفره کردی

سفره کردی یک نوع گلیم با بافت پیچ منحصر به عشایر خراسان شمالی است این دستبافته در گذشته بخاطر نفوذ ناپذیری در برابر نم و رطوبت وسیله ایی مناسب برای نگهداری نان در میان عشایر محسوب می‌شد از این رو به عنوان ((سفره کردی )) معروف شده است . این دستبافته به علت زیبایی و داشتن نقش‌های پرمایه و...

اطلاعات
چادرشب بافی

چادرشب بافی

چادر شب بافی یکی دیگر از هنرها وصنایع دستی مردم غیور خراسان شمالیست .زنان زحمت کش این خطه از سالیان دور به بافت این چادر‌ها مشغول میباشند. چادرشب، دست بافته دستگاهی است که در گذشته از نخهای ابریشمین جهت بافت انها استفاده می‌شد ولی در حال حاضر جهت بافت چادرشب از نخهای پشمی و پنبه ای است...

اطلاعات
دوتار

دوتار

دوتار به عنوان یکی از مهمترین آلات موسیقی سنتی در خراسان شمالی است. دوتار نوازی خراسان شمالی و بخشی گری، به عنوان یکی از میراث ملی ایران زمین در یونسکو به ثبت رسیده است. دوتار یکی از سازهای مضرابی موسیقی ایرانی است و همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید، دارای دو سیم (تار) است. این ساز را مع...

اطلاعات

نظر شما درباره دوتار

برای ارسال نظر باید وارد سایت شوید
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.