توضیحات

ویرایش
یکی از رهاوردهای کوهستان دامنه‌های جنوبی بینالود و سوغات نیشابور، ریواس یا ریباس است که گیاهی است از تیره ترشک‌ها ( هفت بندها ) و دارای ساقه‌های هوایی و برگ‌های آن محتوی مواد ذخیره ای و اسیدی است و به همین جهت مورد استفاده‌ی خوراکی قرار می‌گیرد. این گیاه پایا و دارای ساقه‌ی خزنده‌ی زیرزمینی و گل‌های نر و ماده است که در انتهای ساقه مجتمع می‌شوند ، نام‏های مختلفی چون ریباس، ریوند چینی، ریوند، اشغرق، اشطیاله و ... را به خود گرفته است.
به طور خاص، غده‎‎‎ای را که -به شکل شلغم- در زیر زمین در اطراف ریشه‌ی ریواس، تولید می‌‌‌شود «ریوند» گویند که به عنوان دارو، در طب نیز، کاربرد دارد.
ریوند، همچنین نام کوهی است که در آن، آتشگاه باستانی نیشابور –آذربرزین‌مهر- شعله می‌کشیده است. در باورهای دینی ایرانی، داستان خلقت انسان با گیاه ریواس دوشاخه، پیوند خورده است و این «ریواس دوشاخه» یکی از نمادهای نیشابور و همزاد بینالود نیشابور است؛ بهترین نوع ریواس در ایران، در کوهپایه‌های نیشابور، در مناطقی چون میرآباد، خرو، بوژان، سوقند و … به دست ریواسکاران نیشابوری، پرورش می‌یابد. این گیاه از زمان‌های بسیار دور در نیشابور به عمل می‎آمده است و در کتب برخی مورخین و سیاحان ایرانی و خارجی از طعم و طراوت ریواس نیشابور توصیف‌ها شده است به طوریکه نیشابور را ریواسشهر ایران‌زمین می‌نامند.
عمرو لیث صفاری، هنگامه‌ای ...مشاهده کامل متن که بر نیشابور دست یافت، گفت: «شهری را گرفته‌ام که گِل آن خوردنی، بوته‌ی آن ریواس و سنگ‌های آن فیروزه است»
در فلات شرقی ایران- فارسی زبانان آنرا به نام رواش هم می‌شناسند که گونۀ دیگری از تلفظ همین واژه است. ریواس هنگام بهار در نواحی گوناگون ایران از جمله در دامنه بینالود، کوهستان‌های آذربایجان و کردستان، و بلندی‌های البرز در شمال تهران و همچنین در کوههای روستای رباط ترک و قلعه تخت کوه به طور وحشی رشد می‌کند و بومیان با چیدن سنگ دور ساقه‌اش آن را پرورانده و سبب بلندتر شدن ساقه‌اش می‌گردند. تکثیر ریواس معمولاً با کشت در خزانه و انتقال به کشتزار و یا از طریق کشت بذر تازه صورت می‌گیرد.
برگ ضخیم و گوشت دار این گیاه مصرف غذایی دارد. ریواس ساقه بلند و با ریواچ قاقوری که از ساقه آن شربت تهیه می‌کنند یک نوع ریواس است که در حاشیه کویر درزیبد می‌روید و فصل تهیه قاقوری یا ساقه شربتی آن 25 اسفند تا آخر اردیبهشت است که مزه این نوع شربت مشابهه طعم انار شیرین است.
در کوهپایه‌های نیشابور، کار پرورش ریواس، بسته به دمای هوا معمولا از ماه آخر زمستان شروع شده و در نیمه‌های اردیبهشت تا خردادماه، محصول، برداشت می‌شود. از عصاره‌ی ساقه‌ی این گیاه، نوعی نوشیدنی تهیه می‌شود که شربت ریواس نام دارد و در حال حاضر چند کارگاه در نیشابور، این شربت – عصاره ریواس- را تولید و به بازار ارایه می‌نمایند.
اشکینی رواس، غذایی محلی است که با با ترکیبات ریواس، روغن خوراکی، آب، نعناع، تخم مرغ و سایر افزودنی‌ها تهیه می‌شود و دارای مزه‌ای مطبوع برای ذائقه‌های ترش و شیرین‌پسند می‌باشد و این مزه می‌تواند بسته به کمیت و کیفیت مواد به کار رفته در اشکنه، طیف چشایی از ترش گرفته تا ترش و شیرین و سرانجام، نزدیک به شیرین را پوشش دهد.
درباره خواص درمانی ریواس باید گفت، ریواس طبیعت سرد دارد و دارای ویتامین‌ها و املاح معدنی گوناگونی است. برای تقویت معده و کبد مفید می‌باشد. خوردن ریواس برای بیماران تبدار و بی اشتها مفید است. صفرا و دل به هم خوردگی را رفع می‌کند و برای حصبه و اسهال گرم صفراوی مفید بوده و کرم کُش است. خوردن ریواس را نباید در برنامه‌ی غذایی از یاد بُرد. ریواس را برای تهیه‌ی خورش، کمپوت، مربا و شربت مورد استفاده قرار می‌دهند. سعی کنید در مصرف ریواس زیاده روی نکنید.
مصرف بیش از اندازه ریواس به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی اکسالیک اسید که برابر با ۴۶۰ میلی گرم در هر ۱۰۰ گرم می‌باشد باعث جلوگیری از جذب کلسیم و منیزیم توسط بدن می‌شود و باعث پوکی استخوان میشود. مقدار مجاز مصرف اکسالیک اسید در روز ۱۰ گرم برای بزرگسالان و ۳ تا۴ گرم برای کودکان می‌باشد. که این مقدار برابر است با چندین کیلوگرم ریواس، درنتیجه ریسک ابتلا به پوکی استخوان به دلیل مصرف ریواس بسیار کم می‌باشد. همچنین مصرف بیش از حد مجاز اکسالیک اسید موجود در ریواس باعث آسیب رساندن به دستگاه گوارش و کلیه‌ها نیز می‌شود.همچنین مصرف ریواس برای مبتلایان به سنگ کلیه و ناراحتی‌های مثانه خطرناک است.
یواس دارای برخی عناصر مانند پتاسیم - کلسیم است و از نظر ویتامینها نیز تا حدودی غنی است. دمبرگ ریواس که بخش قابل استفاده آن است دارای مقداری اسیدهای آلی مانند اسید مالیک است که برای رفع تشنگی و آسان کردن هضم غذا سودمند است. همچنین در طب سنتی ریواس برای دفع بعضی از باکتریهای مضر استفاده می‌شود.
ریواس خاصیت مسهلی، ضد التهابی و متعادل کننده‌ی عملکرد روده‌ها (درمان یبوست و اسهال) را داشته و در درمان یرقان، خونریزی معدی- روده ای، اختلال قاعدگی، ورم ملتحمه‌ی چشم، جراحات ناشی از ضربات و صدمات جسمانی، زخم‌های چرکی سطحی و سوختگی‌های حاصل از حرارت کاربرد دارد.
لازم به ذکر است ریواس از سبزی‌های فصل خنک است و دماهای پائین را تحمل می‌کند. برگها در دمای پائین صورتی یا قرمز و در دماهای بیش از سی درجه سانتیگراد سبز تیره است. ریواس در مناطق پر باران عملکرد بیشتری را دارد. در خاک‌های نرم و حاصلخیز و غنی از پتاسیم بهتر رشد می‌کند.

منابع:
http://fa.wikipedia.org/wiki
http://www.tebyan.net/
http://neynews.net//
http://reyvand.blogfa.com/
با تشکر از :

گردشگر پارسی

جاذبه های گردشگری نیشابور

روستای بوژان

روستای بوژان

بوژان نیشابور با ارتفاع ۱۶۰۰ متر، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان نیشابور در استان خراسان رضوی و در 120 کیلومتری شهر مشهد و 13 کیلومتری شمال شرقی نیشابور قرار گرفته است که از شهر نیشابور جاده ای آسفالته جهت ورود به این روستا وجود دارد. در مورد وجه تسمیه بوژان چند نظریه وجود دارتد. ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آتشکده آذربرزین مهر

آتشکده آذربرزی...

آتشکده آذربرزین‌مهر چهارطاقی دیو یا خانه دیو یکی از سه آتشکده بزرگ دوره ساسانیان و آتشکده دهقانان است این آتشکده در شهر نیشابور خراسان در ارتفاع ۲۰۶۱ متری از سطح دریا و در کوهستان ریوند بین شاهرود، سبزوار و در حوالی روستای فشتنق قرار دارد. آذَر بُرزین مِهر (āzar borzin- mehr) در کنار ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
دهکده چوبین نیشابور

دهکده چوبین نی...

دهکده چوبین در یکی از روستاهای نیشابور به نام محمدآباد آقازاده در استان خراسان رضوی ساخته شده است. این دهکدهٔ چوبی بی نظیر در ایران به وسیله مهندس حمید مجتهدی (متولد ١٣١٩ و متوفی در پاییز ١٣٩٢ ) از نوادگان محمد کاظم خراسانی ساخته شده و یکی از دیدنی‌ها و تفرجگاه‌های نیشابور می‌باشد. آ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مسجد چوبی

مسجد چوبی

مسجد چوبی مسجدی در حومه شهر نیشابور است و کاملاً با چوب ساخته شده است.این مسجد در دهکده چوبین نیشابور قرار دارد و بخشی از مجموعه‌ی آثار این دهکده به حساب می‌آید.دهکدهٔ چوبی به وسیله مهندس حمید مجتهدی(متولد ١٣١٩ و متوفی در پاییز ١٣٩٢ ) از نوادگان محمد کاظم خراسانی ساخته شده و یکی از دیدن...

اطلاعات | نقشه | مسیر
آرامگاه کمال الملک

آرامگاه کمال ا...

آرامگاه کمال‌الملک محل مدفن کمال‌الملک است که در شهر نیشابور واقع شده است. این آرامگاه در نزدیکی آرامگاه عطار نیشابوری در محله شادیاخ در نیشابور (شهر کهن) و موقعیت کنونی در خیابان عرفان (نیشابور) است. محمد غفاری معروف به کمال‌المُلک نقاش ایرانی (حدود ۱۲۲۷ تا ۱۳۱۹ ش) یکی از مشهورترین ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
دیزباد

دیزباد

دیزباد روستایی در شهرستان نیشابور در بخش زبرخان است. روستای دیزباد که بر روی دامنه، به صورت شرقی-غربی استقرار یافته از نوع پلکانی بوده و در دامنه‌های جنوبی رشته کوههای بینالود واقع شده است. اکثر مردم دیزباد مشغول باغداری به شکل نوین هستند.نگاه باغداران دیزبادی به منابع تولید نگاهی نسبت...

اطلاعات | نقشه | مسیر
کاروانسرای شوریاب

کاروانسرای شور...

کاروانسرای شوریاب در 27 کیلومتری جنوب غرب شهرستان در حاشیه جاده جدید «نیشابور سبزوار» قرار گرفته است. کاروانسرای شوریاب طبق دستور حاج میرزا رضای موتمن‌السلطنه (مستشارالملک) احداث شد که ایوان‌های پیرامون حیاط در 2 طبقه ساخته شده و حجره‌های مختلف دارد. ابعاد و اندازه‌ی آجرها و ملات به ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
منطقه ییلاقی درخت جوز

منطقه ییلاقی د...

منطقه ییلاقی درخت جوز در 55 کیلومتری شمال غربی شهرنیشابور واقع شده و از روستاهای قدیمی نیشابور می‌باشد . این روستا یکی از مناطق بکر استان در زمینه گردشگری می‌باشد که هر ساله در فصول گرم پذیرای خیل عظیمی از دوستاران طبیعت می‌باشد. این روستا یکی از روستاهای نادر شهرستان در امر تحصیل است...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

محصولات نیشابور

ریواس

ریواس

یکی از رهاوردهای کوهستان دامنه‌های جنوبی بینالود و سوغات نیشابور، ریواس یا ریباس است که گیاهی است از تیره ترشک‌ها ( هفت بندها ) و دارای ساقه‌های هوایی و برگ‌های آن محتوی مواد ذخیره ای و اسیدی است و به همین جهت مورد استفاده‌ی خوراکی قرار می‌گیرد. این گیاه پایا و دارای ساقه‌ی خزنده‌ی زیرز...

اطلاعات
فیروزه نیشابور

فیروزه نیشابور

فیروزه، یک سنگ قیمتی، متخلخل و نیمه شفاف (کانی هیدروفسفات مس و آلومینیوم) می‌باشد که معمولا به صورت یک سنگ صیقلی بریده می‌شود. این کانی به‌دست فیروزه‌تراشان شکل داده می‌شود و به عنوان نگین برای انگشتر، گردنبند، گوشواره و دیگر جواهرات به کار می‌رود که به رنگهاى آبى فیروزه اى، آبى متمایل ...

اطلاعات
قالی نیشابور

قالی نیشابور

مهمترین صنایع دستی رایج در شهرستان نیشابور صنایع قالی بافی و گلیم بافی است. صنعت قالی بافی در بیش از 470 روستا و صنعت گلیم بافی در 27 روستای این شهرستان عمدتاً به صورت کار اصلی و یا به صورت فعالیت جنبی و مکمل در کنار سایر فعالیت‌های اقتصادی رایج انجام می‌گیرد. آمادگی و توانمندی نیشابور...

اطلاعات
رباعیات خیام

رباعیات خیام

شاید به جرات بتوان گفت بهترین و فرهنگی‌ترین سوغات نیشابور رباعیات زیبای خیام است. اما خیام که بود ؟ عُمَر خَیّام نیشابوری (نام کامل: غیاث‌الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خَیام نیشابوری) (زادهٔ ۲۸ اردیبهشت ۴۲۷ خورشیدی در نیشابور - درگذشته ۱۲ آذر ۵۱۰ خورشیدی در نیشابور) که خیامی و خیام ن...

اطلاعات
سفال نیشابور

سفال نیشابور

نیشابور در دوران طلایی اسلام یکی از مراکز بزرگ صنعت سفالگری، کوزه گری و صنایع وابسته به شمار می‌رفته‌است. بسیاری از پژوهشگران، بر این باورند که هنر برجای مانده در سفالینه‌های نیشابور، در ادامهٔ روند هنر دوره ساسانی بر روی فلز است که بررسی در مهارت ساخت و به کار بردن تزیینات و عبارات مخت...

اطلاعات

نظر شما درباره ریواس

برای ارسال نظر باید وارد سایت شوید
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.