توضیحات

ویرایش

کعبه زرتشت نام بنایی در محوطه تاریخی نقش رستم در کنار روستای زنگی‌آباد شهرستان مرودشت فارس است و به احتمال زیاد،در عصر پادشاهی داریوش بزرگ ساخته شده است.
محوطهٔ نقش رستم همراه با بنای کعبهٔ زرتشت نخستین بار، در سال ۱۹۲۳ میلادی (۱۳۰۲ خورشیدی) توسط ارنست هرتسفلد بررسی و کاوش شد، این محوطه در سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹ مورد کاوش گروه مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو به رهبری اریک فریدریش اشمیت قرار گرفت و آثار مهمی مثل نسخهٔ پارسی میانه کتیبه بزرگ شاپور یکم که بر دیوارهٔ بنا نوشته شده بود، پیدا شدند. .
فاصلهٔ کعبهٔ زرتشت تا کوه، ۴۶ متر است و دقیقاً روبه‌روی آرامگاه داریوش دوم قرار دارد.
درباره‌ی کاربرد بنای کعبهٔ زرتشت دیدگاه‌ها و تفسیرهای گوناگونی گفته شده ولی چیزی که تفسیر آن را دشوارتر می‌کند، وجود بنای مشابهی در پاسارگاد است که هر احتمالی را باید با شرایط آن نیز سنجید و تفسیر مشابهی برای هردو در نظر گرفت.
علیرضا شاپور شهبازی معتقد است که اصطلاح کعبهٔ زرتشت، جدید و غیرعلمی است و سابقهٔ آن به حدود قرن چهاردهم میلادی می‌رسد وی معتقد است کعبهٔ زرتشت یک آرامگاه هخامشی بوده‌است که در دورهٔ ساسانی از آن به‌عنوان مکانی همانند گنج خانهٔ اسناد دینی استفاده کرده‌اند
بعضی از باستان‌شناسان این بنا را آرامگاه و بعضی دیگر مثل رومن گیرشمن و اشمیت، گفته‌اند که کعبهٔ زرتشت آتشگاهی بوده‌است که آتش مقدس را در درون آن قرار می‌داده‌اند و در مواقع انجام تشریفات مذهبی از آن استفاده می‌کرده‌اند.
نام محلی این بنا، کُرنای خانه یا نقاره خانه بود و چون درون این بنا از دود سیاه شده بود، اروپائیان آن‌را مکان ویژهٔ پرستش آتش دانستند و چون زرتشتیان را به اشتباه، آتش‌پرست می‌خواندند، اینجا را هم به آن‌ها نسبت داده و آتشگاه زرتشیان نامیدند.
چون شکل بنا مکعبی بود و سنگ‌های سیاهی که در زمینهٔ سفید دیوارهای آن قرار ذاده شده، یادآور حجرالاسود کعبهٔ مسلمانان بود، به کعبهٔ زرتشت معروف شد.
گروهی دیگر از جمله هنری راولینسون و والتر هنینگ معتقدند که این بنا گنج‌خانه و محل نگهداری اسناد دینی و اوستا بوده‌است.
با کشف سنگ‌نبشتهٔ کرتیر بر دیواره‌های آن، کشف شده که نام این بنا در دورهٔ ساسانی بُن خانک به معنای خانهٔ بنیادی بوده‌است چنانکه در متن سنگ‌نوشته آمده‌است: «این خانهٔ بنیادی به شما تعلق خواهد داشت، به بهترین وجهی که صلاح می‌دانید رفتار کنید، که موجب خشنودی خاطر خدایان و خاطر ما [مقصود شاپور یکم است] باشد.» از نام این بنا در دوره‌های پیشین‌تر آگاهی بیشتری در دست نیست.
گروه کمی هم این بنا را پرستشگاه آناهیتا می‌دانند و معتقدند که مجسمهٔ این ایزدبانو در کعبهٔ زرتشت نگهداری می‌شده‌است. هلن سانسیزی وردنبورگ این ساختمان را به عنوان سازه‌ای ساخته شده توسط داریوش یکم برای تاج‌گذاری می‌داند.
دانشنامه ایرانیکا دربارهٔ نام این بنا چنین توضیح داده‌است: کعبهٔ زرتشت نامش را احتمالاً در قرن چهاردهم میلادی کسب کرده‌است یعنی زمانی که محوطه‌های باستانی ویران‌شده در سرتاسر ایران به شخصیت‌هایی از قرآن یا شاهنامه ربط داده می‌شدند. این نام به این معنی نیست که آنجا مقبرهٔ زرتشت بوده‌است و هیچ گزارشی هم مبنی بر سفر حجاج برای زیارت به آنجا وجود ندارد.
ابن بلخی نام محوطهٔ نقش رستم و کوه آن را کوه نبشت (کوه نبشته‌ها) ذکر کرده و دلیل این نامگذاری را این دانسته که کتاب اوستا در آنجا نگاهداری می‌شده‌است.
اصطلاح دژنبشت یا دژ کتیبه‌ها ممکن است برای بنای کعبهٔ زرتشت مورد استفاده واقع شده باشد.
شواهد زیادی نشان می‌دهند که ساخت این بنا در آغاز دورهٔ هخامنشی انجام شده‌است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
بست‌های دم چلچله‌ای بیشتر به دورهٔ داریوش بزرگ و خشایارشا تعلق دارند و شیوهٔ همترازسازی سنگ‌ها مربوط به ساخت‌های آغازین تخت‌جمشید است.
به‌کار بردن سنگ‌های سیاه در زمینهٔ سفید که از ویژگی‌های معماری پاسارگاد است.
در و درگاه ورودی بنا، همانند در و درگاه ورودی آرامگاه‌های شاهان هخامنشی است که همهٔ آن‌ها از طرح آرامگاه داریوش بزرگ استفاده کرده‌اند.
طرز چیدن سنگ‌ها که بدون ملاط و بی‌نظم است، نخستین قسمت‌های سکوی تخت جمشید را که در زمان داریوش بزرگ ساخته شده،به‌یاد می‌آورد و به ویژه سنگ‌نبشته پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید تقریباً به اندازهٔ سنگ‌هایی است که بر سقف کعبهٔ زرتشت نهاده‌اند.
بر بدنهٔ شمالی، جنوبی و خاوری این برج، سه کتیبه به سه زبان پهلوی ساسانی، پهلوی اشکانی و یونانی در دورهٔ ساسانیان نوشته شده‌است.که یکی به شاپور اول ساسانی و دیگری به موبد کرتیر تعلق دارند و چنانکه والتر هنینگ گفته‌است، «این کتیبه‌ها مهم‌ترین سند تاریخی از دورهٔ ساسانی می‌باشند.»
این بنا فقط یک ورودی بالاتر از سطح زمین دارد که که به وسیلهٔ پلکانی از جنس سنگ به درون اتاقک آن راه می‌یابد و در هر طرف نمای این کعبه، چهار پنجرهٔ کور وجود دارد.
تا سال ۱۳۱۶ شمسی ، یک سوم پائینی بنا در زمین دفن شده بود و تنها در این سال و با آغاز کاوش‌های باستان‌شناسی بود که مشخص شد که بنا در سه سمت خود ( به جز ورودی ) دارای سکّوست .
یک پلکان سی‌پله‌ای در سینهٔ دیوار شمالی تعبیه شده که به آستانهٔ درگاه ورودی می‌رسد.
ارتفاع برج با احتساب پله‌های سه‌گانه به ۱۴٫۱۲ متر می‌رسد. قاعدهٔ بنا به‌شکل مربع است که هر ضلع آن، حدود ۷٫۳۰ متر درازا دارد.
درگاه ورودی دری دو لنگه‌ای و بسیار سنگین داشته‌است و جای پاشنه‌های پایینی و بالایی هر لنگه در سنگ کنده شده و به‌خوبی معلوم است.
برخی گفته اند که جنس در از چوب بوده‌است، اما یک قطعه از در سنگی بنای زندان سلیمان در پاسارگاد و یک در همانند در کعبهٔ زرتشت پیدا شده که مشخص می‌کند در هردو بنا از سنگ بوده‌اند.
این در به اتاقی هدایت می‌شد که چهارگوش است.
جنس سنگ‌های بکار رفته در این بنا، سنگ آهک سفید مرمرنما است که در دیوارهای آن طاقچه‌های دندانه‌داری از سنگ سیاه، قرار دارد که سنگ‌های این بنا را از کوه سیوند در جایی به‌نام نعل‌شکن تا نقش رستم آورده‌اند
قطعات سنگ‌ها را بزرگ و بیشتر مستطیلی تراشیده شده و بدون استفاده از ملات برهم نهاده شده‌اند و در برخی از جاها -همچون بام- سنگ‌ها را با بست‌های دُم چلچله‌ای به هم متصل کرده‌اند.
سقف را چهار تکه سنگ مستطیلی بزرگ با محور شرقی-غربی می‌پوشانند، هرکدام از این سنگ‌ها ۷٫۳۰ متر طول دارند و با بست‌های دم چلچله‌ای بهم وصل شده‌اند و طرز تراش آن‌ها شکل هرم کوتاهی را به بنا داده است.سقف رو به‌درون صاف و هموار است اما از بیرون شیب دوجانبی دارد که از خط میانهٔ بام آغاز می‌شود.
برای روی هم گذاشتن سنگ‌های بنا از همترازسازی استفاده کرده‌اند ولی در رده‌بندی سنگ‌ها نظم دقیقی رعایت نشده و در برخی جاها ۲۰ رده و در برخی از قسمت‌های دیگر ۲۲ رده سنگ بر روی هم نهاده تا به سقف رسیده‌اند.
هرجا که در سنگ اصلی خطا و عیبی بوده، آن قسمت را برداشته‌اند و با وصله‌های ظریفی پُر کرده‌اند که برخی از آن‌ها هنوز وجود دارند.
برای اینکه یکنواختی و یک‌رنگی بنا زیاد مشخص نشود،دو تنوع معماری در آن داده شده؛ یکی اینکه طاقچه‌های دو لبه‌ای از یک یا دو تخته‌سنگ سیاه خاکستری ساخته و در دیوارها نشانده‌اند و در قسمت بالا و میانی دیوارها، گودی‌های مستطیلی کوچکی کنده‌اند که ظرافت خاصی به چهرهٔ بنا می‌دهند.
سنگ‌های سیاه را احتمالاً از کوه مهر در تخت جمشید آورده باشند و در سه ردیف,بالا زیر سقف، در سه متری زیر سقف، در شش متری زیر سقف،به ترتیب زیر در دیوارها قرار داده‌اند.
در دیوار داخل این ساختمان ، واژه " کعبه " ( در زمان ساسانیان ) ، به خط پهلوی حکاکی شده است و به نظر می‌رسد که اعراب نیز واژه کعبه را از پارسی باستان گرفته اند .
مشخص است که قصد داشتند بنا شکل یک برج سه طبقه که هر طبقه‌ای هفت در و دریچه دارد را داشته باشد، اما فقط یک در را حقیقی درست کرده‌اند و بقیه را به صورت پنجره‌های کور بی‌منفذ نگه داشته‌اند.
گفته شده این بنا با مقایسه با تمام بناهای گاه شماری ( تقویم ) آفتابی در سراسر جهان ؛ پیشرفته‌ترین ، دقیق‌ترین و بهترین بنای گاه شماری آفتابی جهان بوده است زرتشتیان با استفاده از این بنا می‌توانستند بسیاری از مناسبت‌ها و جشن‌های سال را روز به روز دنبال کنند و از زمان دقیق آنها آگاه شوند .
این ینا یا شمارهٔ ثبت ۲۱ در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ به ثبت ملی رسیده است.

منبع:
http://fa.wikipedia.org
http://www.beytoote.com/
http://arcfars.parsiblog.com
http://www.adyan110.blogfa.com/

نقش رستم

فاصله: 0 کیلومتر - زمان: 1 دقیقه
مشاهده مسیر

نقش رجب

فاصله: 3 کیلومتر - زمان: 3 دقیقه
مشاهده مسیر

شهر باستانی استخر(تخت طاووس)

فاصله: 6 کیلومتر - زمان: 6 دقیقه
مشاهده مسیر

تل باکون

فاصله: 13 کیلومتر - زمان: 13 دقیقه
مشاهده مسیر

تخت جمشید

فاصله: 14 کیلومتر - زمان: 17 دقیقه
مشاهده مسیر

پارک ملی بمو

فاصله: 39 کیلومتر - زمان: 35 دقیقه
مشاهده مسیر

نمایش و چاپ مسیر

با انتخاب مبدا و مقصد میتوانید فاصله بین دو مکان ثبت شده در تیشینه را مشاهده و چاپ نمایید.

مبدا
مقصد
مشاهده مسیر

جاذبه های گردشگری مرودشت

تخت جمشید

تخت جمشید

تخت جمشید ؛پربازدید کننده‌ترین بنای ایرانی؛ مجموعه ای از کاخهای بسیار باشکوه و نام محلی پایتخت داریوش بزرگ است که از لحاظ وسعت، عظمت و شکوه، مهمترین مجموعه باستانی هخامنشی در ایران است و در شمال شهرستان مرودشت در شمال استان فارس (شمال شرقی شیراز) جای دارد. تخت جمشید پایتخت اولین امپراتو...

اطلاعات | نقشه | مسیر
نقش رستم

نقش رستم

نقش رستم یکی از مهم‌ترین و زیباترین آثار باستانی ایران در روستای زنگی آباد در شمال شهرستان مرودشت استان فارس در فاصلهٔ ۶ کیلومتری از تخت جمشید در کوه حاجی آبادقرار دارد. نقش رستم اولین بار در سال ۱۹۲۳ میلادی توسط ارنست هرتسفلد بررسی و کاوش شد. این محوطه بین سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹ میلاد...

اطلاعات | نقشه | مسیر
نقش رجب

نقش رجب

در 50 کیلومتری شیراز و ۳ کیلومتری شمال تخت جمشید ﺟﺎﻧﺐ راﺳﺖ ﺟﺎده ﺷﻮﺳﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻮی اﺻﻔﮫﺎن ﻣﯽرودﻓﻀﺎی ﮐﻮﭼﮏ ﻋﻘﺐ رﻓﺘﮕﯽ در ﮐﻮھﺴﺘﺎن‫ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ در آﻧﺠﺎ، ﻧﻘش هایی از اردﺷﯿﺮ ﺑﺎﺑﮑﺎن و ﺷﺎﭘﻮر اول ﺣﺠﺎری شده ,اﯾﻦ ﻣﺤﻞ ﻧﻘﺶ رﺟﺐ نام دارد . نقش رجب از مهم‌ترین آثار به جای مانده از اوایل دوره شاهنشاهی ساسا...

اطلاعات | نقشه | مسیر
تل باکون

تل باکون

تل باکون در فلات مرودشت در قسمت جنوبی استان فارس و در حدود 3 کیلومتری جنوب غرب تخت جمشید و در وسط مزارع ذرت دو تپه به فاصله تقریبی 1000 متر از یکدیگر قرار گرفتند که به تل باکون مشهور هستند و یکی از تپه‌ها قدیمی‌تر است. مساحت کل محل نیز 54000 مترمربع می‌باشد . موقعیت این تپه‌ها از لحاظ ...

اطلاعات | نقشه | مسیر
کعبه زرتشت

کعبه زرتشت

کعبه زرتشت نام بنایی در محوطه تاریخی نقش رستم در کنار روستای زنگی‌آباد شهرستان مرودشت فارس است و به احتمال زیاد،در عصر پادشاهی داریوش بزرگ ساخته شده است. محوطهٔ نقش رستم همراه با بنای کعبهٔ زرتشت نخستین بار، در سال ۱۹۲۳ میلادی (۱۳۰۲ خورشیدی) توسط ارنست هرتسفلد بررسی و کاوش شد، این محوط...

اطلاعات | نقشه | مسیر
شهر باستانی استخر(تخت طاووس)

شهر باستانی اس...

اِستَخر نام شهری باستانی است واقع در استان فارس ایران. املای تاریخی آن اصطخر است.استخر بزرگ‌ترین شهر در دردوران خود بوده و به گفته تاریخ نویسان چهاردروازه داشته که درحال حاضر یک از آنها در سر پیچ دوراهی مرودشت ارسنجان و دیگری در جنوب شهر مرودشت قرار داشته است. در هفت کیلومتری ویرانه‌ها...

اطلاعات | نقشه | مسیر
سد درودزن

سد درودزن

سد مخزنی درودزن در صد کیلومتری شمال غرب شیراز,روی رودخانه کر احداث شده است,ساخت این سد در سال ۱۳۵۱ خورشیدی به پایان رسید و آب نوشیدنی شهرهای شیراز و مرودشت را تامین می‌کند. رشته کوه‌های زاگرس در گذشته کر یا کور نام داشت و به همین خاطر یکی از مهمترین رودخانه‌های زاگرس به کر معروف است که...

اطلاعات | نقشه | مسیر
بهشت گمشده ( تنگ بستاک )

بهشت گمشده ( ت...

تنگ بستانک یا بهشت گمشده، در گوشه شمال غرب در فاصله 120 کیلومتری شیراز و در ناحیه ای خوش اب و هوا به نام کامفیروز از توابع شهرستان مرودشت واقع شده است بهشت گمشده در منطقه ای به وسعت بیست هزار هکتار واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا 1740 متر است. از دامنه‌ی کوه‌های شمال غربی و مغرب دشت ک...

اطلاعات | نقشه | مسیر
مشاهده تمامی جاذبه های گردشگری

کعبه زرتشت

کعبهٔ زرتشت نام بنای سنگی چهارگوش و پله‌داری در محوطهٔ نقش رستم در کنار روستای زنگی‌آباد شهرستان مرودشت فارس در ایران است. محوطهٔ نقش رستم علاوه بر بنای مذکور، یادمان‌هایی
ازعیلامیان، هخامنشیان و ساسانیان را نیز در خود جای داده‌است.
فاصلهٔ کعبهٔ زرتشت تا کوه، ۴۶ متر است و دقیقاً روبه‌روی ... ادامه مطلب
کعبه زرتشت

اطلاعات بیشتر...
[posttitle]

[posttitle]

[postbody]

مشاهده مطلب

تمامی حقوق اين سايت متعلق به تیشینه می‌باشد.